Właściwości farmakodynamiczne leku Leukeran

Leukeran (chlorambucyl) należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwnowotworowych i immunomodulujących, a dokładniej do leków alkilujących będących analogami iperytu azotowego. Klasyfikowany jest pod kodem ATC: L01AA02. Leukeran dostępny jest w postaci tabletek powlekanych zawierających 2 mg substancji czynnej w jednej tabletce.¹

Mechanizm działania

Chlorambucyl jest pochodną aromatyczną iperytu azotowego, która działa jako dwufunkcyjny środek alkilujący. Jego działanie przeciwnowotworowe opiera się na dwóch głównych mechanizmach. Pierwszym jest zaburzenie procesu replikacji DNA, co uniemożliwia prawidłowy podział komórek. Drugim mechanizmem jest indukcja apoptozy komórek nowotworowych, która zachodzi poprzez akumulację cytosolowego białka p53, a następnie aktywację promotora apoptozy Bax.²

Działanie farmakodynamiczne

Efekt cytotoksyczny leku Leukeran nie jest spowodowany wyłącznie działaniem samego chlorambucylu. Znacząca część aktywności przeciwnowotworowej wynika również z działania jego głównego metabolitu – iperytu kwasu fenylooctowego. Obydwie substancje przyczyniają się do całkowitego efektu terapeutycznego obserwowanego podczas leczenia.³

Mechanizm oporności

Jako pochodna aromatyczna iperytu azotowego, chlorambucyl może podlegać mechanizmom oporności, które były raportowane dla tej grupy związków. Oporność wobec iperytów azotowych może rozwinąć się jako zjawisko wtórne i wynikać z kilku mechanizmów:⁴

• Zmiany transportowania substancji i ich metabolitów przez różne białka oporności wielolekowej
• Zmiany kinetyki wiązań poprzecznych DNA utworzonych przez te substancje
• Zmiany w procesie apoptozy komórek
• Zmieniona aktywność naprawcza DNA

Warto podkreślić, że sam chlorambucyl nie jest substratem dla białka oporności wielolekowej 1 (MRP1 lub ABCC1). Natomiast jego koniugaty z glutationem są transportowane przez białka MRP1 (ABCC1) oraz MRP2 (ABCC2), co może przyczyniać się do rozwoju oporności na leczenie.⁵

Charakterystyka produktu

Tabletki powlekane Leukeran mają charakterystyczny wygląd – są brązowe, okrągłe i obustronnie wypukłe. Dla łatwiejszej identyfikacji, na jednej stronie posiadają oznaczenie „GX EG3”, a na drugiej literę „L”. Wśród substancji pomocniczych warto zwrócić uwagę na zawartość laktozy bezwodnej, której jedna tabletka zawiera 67,65 mg.⁶