Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Juzimette

Produkt leczniczy Juzimette (sytagliptyna 50 mg + metforminy chlorowodorek 1000 mg) wymaga szczególnej uwagi podczas przepisywania oraz monitorowania pacjentów ze względu na złożony profil bezpieczeństwa. Poniżej przedstawiono kluczowe aspekty dotyczące bezpiecznego stosowania leku, z którymi należy zapoznać pacjenta oraz które należy uwzględnić w procesie leczenia.¹

Ograniczenia stosowania

Juzimette nie powinien być przepisywany pacjentom z cukrzycą typu 1. Ponadto produkt jest przeciwwskazany w leczeniu kwasicy ketonowej w przebiegu cukrzycy. Lek jest przeznaczony wyłącznie dla pacjentów z cukrzycą typu 2.²

Ryzyko ostrego zapalenia trzustki

Stosowanie inhibitorów DPP-4, do których należy sytagliptyna, wiąże się z potencjalnym ryzykiem wystąpienia ostrego zapalenia trzustki. Pacjentów należy poinformować o charakterystycznym objawie tego stanu, jakim jest uporczywy, silny ból brzucha. W przypadku podejrzenia zapalenia trzustki konieczne jest natychmiastowe odstawienie produktu Juzimette oraz innych leków mogących potencjalnie wywoływać ten stan.³

Po odstawieniu sytagliptyny (z leczeniem wspomagającym lub bez) obserwowano ustąpienie zapalenia trzustki, jednak odnotowano także bardzo rzadkie przypadki martwiczego lub krwotocznego zapalenia trzustki, które mogą prowadzić do zgonu. W przypadku potwierdzenia diagnozy ostrego zapalenia trzustki, nie należy ponownie rozpoczynać leczenia produktem Juzimette. U pacjentów z zapaleniem trzustki w wywiadzie należy zachować szczególną ostrożność.⁴

Kwasica mleczanowa

Kwasica mleczanowa to rzadkie, ale poważne powikłanie metaboliczne związane ze stosowaniem metforminy. Występuje najczęściej w przypadku ostrego pogorszenia czynności nerek, chorób układu krążenia, chorób układu oddechowego lub posocznicy. Kumulacja metforminy zwiększa ryzyko tego powikłania, zwłaszcza przy nagłym pogorszeniu funkcji nerek.⁵

W przypadku odwodnienia (ciężkie wymioty, biegunka, gorączka lub zmniejszona podaż płynów) należy tymczasowo wstrzymać stosowanie metforminy i zalecane jest konsultacja medyczna. U pacjentów leczonych metforminą należy zachować ostrożność przy włączaniu leków mogących zaburzać czynność nerek, takich jak leki przeciwnadciśnieniowe, moczopędne czy NLPZ.⁶

Do dodatkowych czynników ryzyka kwasicy mleczanowej należą:

• Nadmierne spożycie alkoholu⁷
• Niewydolność wątroby⁸
• Źle kontrolowana cukrzyca⁹
• Ketoza¹⁰
• Długotrwałe głodzenie¹¹
• Stany związane z niedotlenieniem¹²
• Jednoczesne stosowanie leków mogących wywołać kwasicę mleczanową¹³

Pacjentów i ich opiekunów należy poinformować o objawach kwasicy mleczanowej, do których należą: duszność kwasicza, ból brzucha, skurcze mięśni, astenia i hipotermia, po której może nastąpić śpiączka. W przypadku wystąpienia podejrzanych objawów pacjent powinien odstawić metforminę i natychmiast zgłosić się po pomoc medyczną.¹⁴

W badaniach laboratoryjnych kwasica mleczanowa charakteryzuje się następującymi odchyleniami:

• Zmniejszenie wartości pH krwi (< 7,35)¹⁵
• Zwiększenie stężenia mleczanów w osoczu (> 5 mmol/l)¹⁶
• Zwiększenie luki anionowej¹⁷
• Zwiększenie stosunku mleczanów do pirogronianów¹⁸

Monitorowanie czynności nerek

Przed rozpoczęciem leczenia produktem Juzimette należy oznaczyć wartość GFR (szacunkowy współczynnik filtracji kłębuszkowej), a następnie kontrolować go w regularnych odstępach czasu podczas terapii. Juzimette jest przeciwwskazany u pacjentów z GFR < 30 mL/min. Należy tymczasowo odstawić lek w przypadku wystąpienia jakichkolwiek stanów wpływających na czynność nerek.¹⁹

Ryzyko hipoglikemii

U pacjentów przyjmujących Juzimette w skojarzeniu z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia hipoglikemii. W takich przypadkach może być konieczne zmniejszenie dawki pochodnej sulfonylomocznika lub insuliny, aby zminimalizować ryzyko hipoglikemii.²⁰

Reakcje nadwrażliwości

Po wprowadzeniu sytagliptyny do obrotu zgłaszano przypadki ciężkich reakcji nadwrażliwości u leczonych pacjentów. Reakcje te obejmują:

• Anafilaksję²¹
• Obrzęk naczynioruchowy²²
• Złuszczające choroby skóry, w tym zespół Stevensa-Johnsona²³

Początek tych reakcji zwykle występuje w ciągu pierwszych 3 miesięcy od rozpoczęcia leczenia sytagliptyną, a w niektórych przypadkach nawet po pierwszej dawce. W razie podejrzenia reakcji nadwrażliwości należy przerwać stosowanie leku Juzimette, ocenić możliwe inne przyczyny zdarzenia oraz zastosować alternatywną metodę leczenia cukrzycy.²⁴

Pemfigoid pęcherzowy

W okresie po wprowadzeniu inhibitorów DPP-4 (w tym sytagliptyny) do obrotu zgłaszano przypadki pemfigoidu pęcherzowego. Jeśli istnieje podejrzenie tego schorzenia, należy przerwać stosowanie produktu Juzimette.²⁵

Postępowanie przy zabiegach chirurgicznych

Podawanie produktu Juzimette musi zostać przerwane bezpośrednio przed zabiegiem chirurgicznym w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym. Leczenie można wznowić nie wcześniej niż 48 godzin po zabiegu chirurgicznym lub wznowieniu odżywiania doustnego, pod warunkiem ponownej oceny czynności nerek i stwierdzeniu, że jest stabilna.²⁶

Podawanie środków kontrastowych zawierających jod

Donaczyniowe podanie środków kontrastowych zawierających jod może prowadzić do nefropatii, powodując kumulację metforminy i zwiększając ryzyko kwasicy mleczanowej. W takich przypadkach należy:

1. Przerwać stosowanie produktu Juzimette przed badaniem lub podczas badania obrazowego²⁷
2. Nie stosować leku przez co najmniej 48 godzin po badaniu²⁸
3. Wznowić podawanie produktu Juzimette dopiero po ponownej ocenie czynności nerek i stwierdzeniu, że jest ona stabilna²⁹

Monitorowanie pacjentów z kontrolowaną cukrzycą

Pacjenci z cukrzycą typu 2, wcześniej dobrze kontrolowaną produktem Juzimette, u których wystąpią nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych lub choroby kliniczne (zwłaszcza niesprecyzowane i słabo określone), powinni zostać niezwłocznie przebadani w kierunku oznak kwasicy ketonowej lub kwasicy mleczanowej.³⁰

Badanie powinno obejmować:

• Stężenie elektrolitów w surowicy³¹
• Stężenie ketonów w surowicy³²
• Stężenie glukozy we krwi³³
• W razie wskazań – odczyn pH krwi oraz stężenia mleczanów, pirogronianów i metforminy³⁴

W przypadku rozpoznania któregokolwiek z wymienionych rodzajów kwasicy, należy natychmiast odstawić lek Juzimette i wdrożyć odpowiednie postępowanie lecznicze.³⁵

Monitoring poziomu witaminy B₁₂

Metformina może zmniejszać stężenie witaminy B₁₂ w osoczu. Ryzyko niskiego stężenia witaminy B₁₂ wzrasta wraz ze zwiększeniem dawki metforminy, wydłużeniem czasu trwania leczenia oraz u pacjentów z czynnikami ryzyka powodującymi niedobór tej witaminy.³⁶

W przypadku podejrzenia niedoboru witaminy B₁₂ (np. niedokrwistość lub neuropatia) należy monitorować jej stężenie w osoczu. Okresowe monitorowanie stężenia witaminy B₁₂ może być konieczne u pacjentów z czynnikami ryzyka niedoboru tej witaminy.³⁷

Terapia metforminą powinna być kontynuowana tak długo, jak długo jest tolerowana i nie jest przeciwwskazana. Należy prowadzić odpowiednie leczenie korygujące niedobór witaminy B₁₂ zgodnie z aktualnymi wytycznymi klinicznymi.³⁸

Informacja o substancjach pomocniczych

Produkt leczniczy Juzimette zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”.³⁹