Właściwości farmakodynamiczne
Heligen Neo 20 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Heligen Neo

Omeprazol, substancja czynna leku Heligen Neo, należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów pompy protonowej, stosowanych w leczeniu zaburzeń związanych z wydzielaniem kwasu solnego (kod ATC: A02BC01). Jest to lek wykazujący wysoką specyficzność działania, którego efekty farmakodynamiczne są bezpośrednio związane z jego wpływem na wydzielanie kwasu solnego w żołądku.¹

Mechanizm działania

Omeprazol jest racemiczną mieszaniną dwóch enancjomerów, działającą jako specyficzny inhibitor pompy protonowej w komórkach okładzinowych błony śluzowej żołądka. Jego działanie charakteryzuje się szybkim początkiem i skuteczną kontrolą objawów poprzez hamowanie wydzielania kwasu solnego, nawet przy dawkowaniu raz na dobę.²

Mechanizm działania omeprazolu polega na przekształcaniu leku, będącego słabą zasadą, do postaci czynnej w kwaśnym środowisku kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych. W tej postaci lek hamuje aktywność enzymu H+K+-ATPazy, czyli pompy protonowej, odpowiedzialnej za ostatni etap powstawania kwasu solnego. Efektywność tego hamowania jest zależna od dawki, zapewniając skuteczne blokowanie wydzielania kwasu zarówno podstawowego, jak i stymulowanego, niezależnie od czynnika pobudzającego sekrecję.³

Działania farmakodynamiczne

Wszystkie obserwowane efekty farmakodynamiczne omeprazolu są wynikiem jego wpływu na proces wydzielania kwasu solnego w żołądku.⁴

Wpływ na wydzielanie kwasu solnego w żołądku

Doustne podawanie omeprazolu raz na dobę prowadzi do szybkiego i skutecznego zahamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku, utrzymującego się przez całą dobę. Maksymalny efekt terapeutyczny osiągany jest po 4 dniach regularnego stosowania leku. U pacjentów z wrzodem dwunastnicy, stosowanie omeprazolu w dawce 20 mg na dobę powoduje zmniejszenie 24-godzinnej kwaśności soku żołądkowego średnio o około 80%.⁵

W badaniach klinicznych wykazano, że maksymalne wydzielanie kwasu solnego po stymulacji pentagastryną ulega zmniejszeniu o około 70% po 24 godzinach od przyjęcia omeprazolu. U pacjentów z chorobą wrzodową dwunastnicy, doustne stosowanie omeprazolu w dawce 20 mg pozwala na utrzymanie pH w żołądku na poziomie ≥ 3 przez średnio 17 godzin na dobę.⁶

Efekt terapeutyczny omeprazolu przejawia się poprzez zmniejszenie lub normalizację ekspozycji przełyku na działanie kwaśnej treści żołądkowej u pacjentów z chorobą refluksową przełyku. Stopień hamowania wydzielania kwasu solnego zależy od wielkości pola pod krzywą stężenia omeprazolu w osoczu w czasie (AUC), natomiast nie jest związany z faktycznym, chwilowym stężeniem leku w osoczu.⁷

Istotną cechą farmakodynamiczną omeprazolu jest brak tachyfilaksji podczas leczenia, co oznacza, że nie występuje zmniejszenie skuteczności leku w trakcie długotrwałej terapii.⁸

Wpływ na Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori jest istotnym czynnikiem etiologicznym w rozwoju choroby wrzodowej, zarówno wrzodu dwunastnicy, jak i żołądka. Bakteria ta odgrywa kluczową rolę w powstawaniu zapalenia błony śluzowej żołądka. H. pylori w połączeniu z kwasem solnym żołądkowym stanowią główne czynniki prowadzące do rozwoju choroby wrzodowej. Ponadto, H. pylori jest znaczącym czynnikiem w rozwoju zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka, które zwiększa ryzyko wystąpienia raka żołądka.⁹

Terapia eradykacyjna zakażenia H. pylori z zastosowaniem omeprazolu w połączeniu ze środkami przeciwbakteryjnymi wykazuje wysoką skuteczność w uzyskiwaniu wygojenia zmian błony śluzowej żołądka oraz długotrwałej remisji wrzodów trawiennych.¹⁰

W praktyce klinicznej dostępne są zarówno dwulekowe, jak i trójlekowe schematy terapii eradykacyjnej H. pylori. Badania wykazały, że schematy dwulekowe cechują się niższą skutecznością w porównaniu z trójlekowymi. Ich zastosowanie może być jednak uzasadnione w przypadkach, gdy stwierdzona nadwrażliwość na lek wyklucza możliwość zastosowania pełnego schematu trójlekowego.¹¹

Wpływ na inne procesy związane ze zmniejszeniem wydzielania kwasu solnego

W trakcie długotrwałego leczenia omeprazolem obserwowano niewielkie zwiększenie częstości występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zjawisko to stanowi fizjologiczną odpowiedź na znaczne zahamowanie wydzielania kwasu solnego. Torbiele te mają charakter łagodny i zwykle ustępują samoistnie.¹²

Zmniejszona kwaśność soku żołądkowego, niezależnie od jej przyczyny, w tym również w wyniku stosowania inhibitorów pompy protonowej, może prowadzić do zwiększenia liczby bakterii normalnie występujących w przewodzie pokarmowym. W konsekwencji leczenie preparatami zmniejszającymi wydzielanie kwasu może być związane z nieznacznie zwiększonym ryzykiem zakażeń przewodu pokarmowego wywołanych przez bakterie takie jak Salmonella czy Campylobacter, a u pacjentów hospitalizowanych również Clostridium difficile.¹³

W trakcie leczenia lekami przeciwwydzielniczymi, w tym omeprazolem, dochodzi do podwyższenia stężenia gastryny w surowicy, będącego odpowiedzią na zmniejszone wydzielanie kwasu. Podobnie, obserwuje się zwiększenie stężenia chromograniny A (CgA) spowodowane zmniejszoną kwaśnością soku żołądkowego. Podwyższone stężenie CgA może zakłócać wyniki badań diagnostycznych w kierunku guzów neuroendokrynnych.¹⁴

Według dostępnych danych, w celu uzyskania wiarygodnych wyników badań w kierunku guzów neuroendokrynnych, leczenie inhibitorami pompy protonowej należy przerwać na okres od 5 dni do 2 tygodni przed pomiarem stężenia CgA. Umożliwia to powrót stężenia CgA, podwyższonego wskutek stosowania inhibitorów pompy protonowej, do zakresu referencyjnego.¹⁵

U niektórych pacjentów, zarówno dorosłych jak i dzieci, podczas długotrwałego leczenia omeprazolem zaobserwowano zwiększenie liczby komórek ECL (enterochromaffinopodobnych), prawdopodobnie związane z podwyższonym stężeniem gastryny w osoczu. Zjawisko to nie jest jednak uznawane za klinicznie istotne.¹⁶

Dzieci i młodzież

Efektywność omeprazolu została potwierdzona również w populacji pediatrycznej. W niekontrolowanym badaniu klinicznym przeprowadzonym u dzieci w wieku od 1 do 16 lat z ciężkim refluksowym zapaleniem przełyku, stosowanie omeprazolu w dawkach od 0,7 do 1,4 mg/kg masy ciała skutkowało poprawą stanu zapalnego przełyku w 90% przypadków oraz znaczącym zmniejszeniem nasilenia objawów refluksu.¹⁷

W innym badaniu, z zastosowaniem pojedynczo zaślepionej próby, u niemowląt i małych dzieci w wieku od 0 do 24 miesięcy z klinicznie zdiagnozowaną chorobą refluksową przełyku, zastosowano omeprazol w dawkach 0,5, 1,0 lub 1,5 mg/kg masy ciała. Po 8 tygodniach leczenia zaobserwowano zmniejszenie częstości epizodów wymiotów/zarzucania treści żołądkowej o 50%, niezależnie od zastosowanej dawki leku.¹⁸

Eradykacja zakażenia H. pylori u dzieci

Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania omeprazolu w skojarzeniu z antybiotykami w leczeniu zakażenia H. pylori u dzieci potwierdzono w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą (badanie Héliot). Wykazano, że kombinacja omeprazolu z dwoma antybiotykami (amoksycyliną oraz klarytromycyną) jest bezpieczna i skuteczna w eradykacji H. pylori u dzieci w wieku 4 lat i starszych z zapaleniem błony śluzowej żołądka.¹⁹

Odsetek skutecznej eradykacji H. pylori w schemacie trójlekowym (omeprazol + amoksycylina + klarytromycyna) wyniósł 74,2% (23 z 31 pacjentów), podczas gdy w schemacie dwulekowym (amoksycylina + klarytromycyna) jedynie 9,4% (3 z 32 pacjentów). Należy jednak zaznaczyć, że w badaniu nie odnotowano dowodów na korzyści kliniczne w zakresie zmniejszenia objawów dyspeptycznych. Ponadto, badanie to nie dostarcza informacji dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania omeprazolu u dzieci poniżej 4 roku życia.²⁰