Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Glukozy 10 Braun

Glukoza 10 Braun jest roztworem hipertonicznym, zawierającym 100 mg/ml glukozy. Należy jednak mieć na uwadze, że w organizmie roztwory te mogą stać się hipotoniczne w stosunku do fizjologicznego ciśnienia osmotycznego ze względu na szybki metabolizm glukozy. ¹

Dożylne podanie roztworów glukozy może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, szczególnie do hiponatremii hipo- lub hiperosmotycznej. Ryzyko to zależy od kilku czynników: toniczności roztworu, objętości i szybkości infuzji, stanu klinicznego pacjenta oraz jego zdolności do metabolizowania glukozy. ²

Ryzyko hiponatremii

Szczególnie narażeni na wystąpienie ostrej hiponatremii po podaniu infuzji płynów hipotonicznych są pacjenci:

• Z nieosmotycznie stymulowanym uwalnianiem wazopresyny (np. pacjenci z ostrymi chorobami, dolegliwościami bólowymi, stresem pooperacyjnym, zakażeniami, oparzeniami i chorobami OUN) ³
• Z chorobami serca, wątroby i nerek ⁴
• Przyjmujący leki z grupy antagonistów wazopresyny ⁵

Ostra hiponatremia może prowadzić do rozwoju ostrej encefalopatii hiponatremicznej (obrzęku mózgu), charakteryzującej się takimi objawami jak: ból głowy, nudności, drgawki, ospałość i wymioty. Pacjenci z obrzękiem mózgu znajdują się w grupie szczególnego ryzyka wystąpienia ciężkiego, nieodwracalnego i zagrażającego życiu uszkodzenia mózgu. ⁶

Na ciężki i zagrażający życiu obrzęk mózgu w wyniku ostrej hiponatremii są szczególnie narażeni:

• Dzieci ⁷
• Kobiety w wieku rozrodczym ⁸
• Pacjenci ze zmniejszoną podatnością mózgowia (np. z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, krwawieniem wewnątrzczaszkowym i po stłuczeniu mózgu) ⁹

Szczególne środki ostrożności u pacjentów neurologicznych

Nie zaleca się podawania roztworów glukozy pacjentom po udarze niedokrwiennym mózgu, ponieważ opisywano przypadki pogłębienia uszkodzeń mózgu związanych z udarem niedokrwiennym i wydłużenia okresu powrotu do zdrowia wskutek hiperglikemii. ¹⁰

Podawanie hiperosmolarnych roztworów glukozy pacjentom z uszkodzoną barierą krew-mózg może prowadzić do wzrostu ciśnienia śródmózgowego/śródrdzeniowego. ¹¹

Stany wymagające szczególnej ostrożności

Przed rozpoczęciem infuzji glukozy należy skorygować niedobory płynów i elektrolitów, takie jak odwodnienie, hiponatremia i hipokaliemia. ¹²

Roztwór Glukozy 10 Braun należy podawać z zachowaniem szczególnej ostrożności w przypadku:

• Hiperwolemii – stan zwiększonej objętości krwi krążącej ¹³
• Niewydolności nerek – ograniczona zdolność do regulacji bilansu płynowego i elektrolitowego ¹⁴
• Niewydolności serca – ograniczona zdolność do utrzymania prawidłowego obciążenia serca ¹⁵
• Zwiększonej osmolarności osocza – ryzyko nasilenia zaburzenia ¹⁶
• Stwierdzonej lub występującej wcześniej podklinicznej cukrzycy lub nietolerancji węglowodanów – ryzyko nasilenia hiperglikemii ¹⁷

Zaburzenia metaboliczne

Niestabilny metabolizm (np. po zabiegu chirurgicznym lub urazie, w stanie hipoksji lub niewydolności narządowej) zaburza metabolizm oksydacyjny glukozy i może prowadzić do kwasicy metabolicznej. ¹⁸

Przypadki hiperglikemii należy dokładnie monitorować i leczyć za pomocą insuliny. Należy pamiętać, że podawanie insuliny wiąże się z dodatkowym przesunięciem potasu do komórek, co może zwiększać hipokaliemię. ¹⁹

Nagłe przerwanie infuzji glukozy

Nagłe przerwanie infuzji glukozy podawanej z dużą prędkością może prowadzić do ciężkiej hipoglikemii w efekcie dużego stężenia insuliny w osoczu. Szczególnie narażone są:

• Dzieci w wieku poniżej 2 lat ²⁰
• Pacjenci z cukrzycą ²¹
• Pacjenci z innymi chorobami związanymi z zaburzoną homeostazą glukozy ²²

W oczywistych przypadkach infuzję glukozy należy wygaszać przez 30-60 minut. Jako środek ostrożności zaleca się monitorowanie każdego pacjenta przez okres 30 minut pod kątem hipoglikemii w pierwszym dniu po zaprzestaniu podawania żywienia pozajelitowego. ²³

Monitorowanie pacjenta

Monitoring kliniczny pacjenta otrzymującego Glukozę 10 Braun powinien obejmować:

• Kontrolę stężenia glukozy we krwi ²⁴
• Pomiary stężenia elektrolitów w osoczu ²⁵
• Ocenę równowagi płynów ²⁶
• Kontrolę równowagi kwasowo-zasadowej ²⁷

Częstość oraz rodzaj badań laboratoryjnych zależy od stanu ogólnego pacjenta, stanu metabolicznego, podanej dawki oraz czasu trwania leczenia. Należy także monitorować łączną objętość podanej glukozy. ²⁸

Zespół ponownego odżywienia

Żywienie pozajelitowe pacjentów w stanie niedożywienia z zastosowaniem maksymalnych dawek i z maksymalną prędkością od samego początku terapii bez dodatkowej suplementacji potasu, magnezu i fosforanów może prowadzić do wystąpienia zespołu ponownego odżywienia, objawiającego się:

• Hipokaliemią (niedobór potasu) ²⁹
• Hipofosfatemią (niedobór fosforanów) ³⁰
• Hipomagnezemią (niedobór magnezu) ³¹

Objawy kliniczne zespołu ponownego odżywienia mogą wystąpić po upływie kilku dni od rozpoczęcia podawania żywienia pozajelitowego. W przypadku pacjentów z ryzykiem rozwinięcia tego zespołu schematy infuzji należy budować stopniowo. Konieczna jest dodatkowa suplementacja elektrolitów w zależności od odchyleń od stanów normalnych. ³²

Suplementacja elektrolitów i witamin

Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku pacjentów z hiponatremią i hipokaliemią. Niezbędna jest dodatkowa suplementacja tych elektrolitów. ³³

Elektrolity i witaminy można podawać w miarę potrzeb. Do metabolizmu glukozy konieczne są witaminy z grupy B, zwłaszcza tiamina. ³⁴

Ryzyko pseudoaglutynacji

Z uwagi na ryzyko pseudoaglutynacji, nie należy podawać glukozy przez ten sam zestaw do infuzji, równocześnie z, bezpośrednio przed i po podawaniu krwi. ³⁵

Podrażnienie żyły

W przypadku zaobserwowania objawów podrażnienia, zapalenia lub zakrzepowego zapalenia żyły w trakcie infuzji do żył obwodowych, należy rozważyć zmianę miejsca wkłucia zestawu do infuzji. ³⁶

Glukoza jako nośnik dla innych leków

W przypadku stosowania Glukozy 10 Braun jako nośnika dla innego produktu leczniczego, należy wziąć pod uwagę informacje dotyczące bezpieczeństwa dostarczone przez wytwórcę produktu leczniczego podawanego łącznie z roztworem glukozy. ³⁷

Stosowanie u dzieci

Dzieci przed ukończeniem 2. roku życia są szczególnie narażone na ryzyko nawrotu hipoglikemii w przypadku nagłego przerwania infuzji podawanej z dużą prędkością, dlatego wymagają szczególnego monitorowania przy zakończeniu infuzji. ³⁸