Przedawkowanie leku Exbol (tramadolu chlorowodorek 37,5 mg + paracetamol 325 mg)

Przedawkowanie produktu leczniczego Exbol stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Ze względu na złożony skład leku, objawy zatrucia mogą wynikać z działania tramadolu, paracetamolu lub obu tych substancji jednocześnie. Znajomość objawów przedawkowania oraz właściwego postępowania terapeutycznego jest kluczowa dla personelu medycznego, by skutecznie interweniować w stanach zagrożenia życia.¹

Objawy przedawkowania tramadolu

Po przedawkowaniu składnika opioidowego leku Exbol – tramadolu, obserwuje się zespół objawów charakterystycznych dla leków przeciwbólowych o działaniu ośrodkowym. Objawy przedawkowania tramadolu rozwijają się stopniowo i mogą zagrażać życiu pacjenta.²

Do najważniejszych objawów należą:³

• Zwężenie źrenic – objaw charakterystyczny dla zatrucia opioidami
• Wymioty – częsty objaw, wynikający z działania tramadolu na ośrodek wymiotny
• Zapaść sercowo-naczyniowa – stanowiąca bezpośrednie zagrożenie życia
• Zaburzenia świadomości – o różnym nasileniu, mogące postępować aż do śpiączki
• Drgawki – o charakterze toniczno-klonicznym
• Depresja oddechowa – mogąca prowadzić do zatrzymania oddechu
• Zespół serotoninowy – charakteryzujący się nadmierną aktywnością serotoninergiczną, objawiającą się zaburzeniami autonomicznymi, nerwowo-mięśniowymi i psychicznymi

Objawy przedawkowania paracetamolu

Przedawkowanie paracetamolu, drugiej substancji czynnej zawartej w leku Exbol, jest szczególnie niebezpieczne ze względu na potencjalnie śmiertelne uszkodzenie wątroby. Należy podkreślić, że przedawkowanie paracetamolu budzi szczególną obawę u małych dzieci.⁴

Faza wczesna (pierwsze 24 godziny) – objawy niespecyficzne:⁵

• Bladość powłok skórnych
• Nudności
• Wymioty
• Jadłowstręt
• Ból brzucha

Faza późna (12-48 godzin) – objawy uszkodzenia narządów:⁶

• Uszkodzenie wątroby – ujawniające się po 12-48 godzinach
• Zaburzenia metabolizmu glukozy
• Kwasica metaboliczna
• Niewydolność wątroby – w ciężkim zatruciu może prowadzić do encefalopatii, śpiączki i zgonu
• Ostra niewydolność nerek z ostrą martwicą kanalików nerkowych – może rozwinąć się niezależnie od nasilenia uszkodzenia wątroby
• Zaburzenia rytmu serca
• Zapalenie trzustki

Uszkodzenie wątroby jest szczególnie prawdopodobne u osób dorosłych, które przyjęły 7,5-10 g lub więcej paracetamolu. Mechanizm toksycznego działania polega na nieodwracalnym wiązaniu nadmiaru toksycznych metabolitów z tkanką wątrobową, co w warunkach fizjologicznych jest neutralizowane przez glutation.⁷

Postępowanie w przedawkowaniu leku Exbol

W przypadku przedawkowania leku Exbol kluczowe jest szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego. Poniżej przedstawiono schemat postępowania w stanach nagłych:⁸

1. Niezwłoczna hospitalizacja – umieszczenie pacjenta na specjalistycznym oddziale
2. Podtrzymywanie funkcji życiowych – stabilizacja czynności oddechowych i krążenia
3. Diagnostyka laboratoryjna:
   • Pobranie próbki krwi do oznaczenia stężenia paracetamolu i tramadolu w osoczu
   • Ocena aktywności enzymów wątrobowych
   • Powtarzanie badań wątrobowych co 24 godziny
4. Dekontaminacja przewodu pokarmowego:
   • Wywołanie wymiotów (tylko u przytomnych pacjentów)
   • Płukanie żołądka
5. Leczenie podtrzymujące czynności układu oddechowego i sercowo-naczyniowego
6. Leczenie farmakologiczne:
   • Nalokson – w celu odwrócenia depresji oddechowej wywołanej tramadolem
   • Diazepam – w przypadku wystąpienia drgawek

Należy zaznaczyć, że tramadol jest w nieznacznym stopniu usuwany z surowicy przez hemodializę lub hemofiltrację, dlatego sama dializoterapia nie jest skuteczną metodą detoksykacji w zatruciu produktem Exbol.⁹

Szczegółowe postępowanie w przedawkowaniu paracetamolu

Ze względu na hepatotoksyczność paracetamolu, szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania jest kluczowe dla rokowania pacjenta.¹⁰

Wskazania do interwencji:¹¹

• Dorośli lub nastolatkowie, którzy przyjęli około 7,5 g lub więcej paracetamolu w ciągu ostatnich 4 godzin
• Dzieci, które przyjęły ≥150 mg/kg paracetamolu w ciągu ostatnich 4 godzin

Schemat postępowania:¹²

1. Płukanie żołądka – u pacjentów spełniających kryteria dawki toksycznej
2. Oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi – po 4 godzinach od przedawkowania, w celu oceny ryzyka uszkodzenia wątroby (na podstawie nomogramu przedawkowania paracetamolu)
3. Leczenie swoiste:
   • Podanie doustne metioniny, lub
   • Podanie dożylne N-acetylocysteiny (NAC) – szczególnie skuteczne w okresie co najmniej 48 godzin po przedawkowaniu

Podanie N-acetylocysteiny jest najskuteczniejsze, gdy nastąpi w ciągu 8 godzin od przedawkowania. Jednakże, NAC należy podać również po upływie 8 godzin, kontynuując terapię przez cały czas leczenia. Leczenie N-acetylocysteiną powinno być wdrożone natychmiast, gdy istnieje podejrzenie znacznego przedawkowania.¹³

Należy podkreślić, że niezależnie od zgłoszonej ilości przyjętego paracetamolu, odtrutka – N-acetylocysteina – powinna być podana doustnie lub dożylnie jak najszybciej, optymalnie w ciągu 8 godzin od przedawkowania.¹⁴

Tabela objawów przedawkowania leku Exbol