Leki w grupie
„leki złożone (tramadol + paracetamol)”

Leki złożone zawierające tramadol i paracetamol to preparaty łączące dwa mechanizmy działania przeciwbólowego, co pozwala na osiągnięcie silniejszego efektu analgetycznego przy zastosowaniu mniejszych dawek poszczególnych składników. Tramadol działa jako słaby agonista receptorów opioidowych μ oraz hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i noradrenaliny, podczas gdy paracetamol działa centralnie, hamując syntezę prostaglandyn w ośrodkowym układzie nerwowym i wpływając na układ kanabinoidowy.

Preparaty te są stosowane w leczeniu bólu o nasileniu umiarkowanym do silnego, w tym bólu ostrego (pourazowego, pooperacyjnego) oraz bólu przewlekłego (np. w chorobie zwyrodnieniowej stawów, bólach kręgosłupa). Leki złożone tramadol/paracetamol umieszczone są na drugim szczeblu drabiny analgetycznej WHO.

Na polskim rynku dostępne są preparaty zawierające połączenie tramadolu (zwykle 37,5 mg) z paracetamolem (325 mg) pod nazwami handlowymi: Poltram Combo, Padolten, Doreta, Tramapar, Zaldiar, Acodin i Sedacomb. Najczęściej stosowana dawka to 1-2 tabletki co 4-6 godzin, nie przekraczając 8 tabletek na dobę.

Główną zaletą stosowania leków złożonych tramadol/paracetamol jest synergistyczny efekt przeciwbólowy, który pozwala na zmniejszenie dawki tramadolu, a tym samym ograniczenie typowych dla opioidów działań niepożądanych. Dzięki temu ryzyko uzależnienia, zaparć, sedacji czy depresji oddechowej jest mniejsze niż przy stosowaniu samego tramadolu w wyższych dawkach. Dodatkowo, leki te są dostępne w formie doustnej, co ułatwia ich stosowanie w warunkach ambulatoryjnych.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują przede wszystkim ryzyko hepatotoksyczności związanej z paracetamolem przy przedawkowaniu lub długotrwałym stosowaniu, zwłaszcza u osób z chorobami wątroby lub nadużywających alkoholu. Ze strony tramadolu istnieje ryzyko rozwoju tolerancji i uzależnienia fizycznego, choć mniejsze niż w przypadku silniejszych opioidów. Dodatkowo tramadol może wchodzić w interakcje z wieloma lekami, w tym z SSRI, SNRI i MAOI, zwiększając ryzyko zespołu serotoninowego. Przeciwwskazaniami są także padaczka lub zwiększone ryzyko napadów drgawkowych.

Warto zauważyć, że w obrębie leków złożonych z tramadolem i paracetamolem istnieją różne preparaty o zmodyfikowanym uwalnianiu, w tym tabletki o przedłużonym uwalnianiu, które zapewniają dłuższy czas działania przeciwbólowego, co jest korzystne w leczeniu bólu przewlekłego i pozwala na zmniejszenie częstości dawkowania.