Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Lisdeksamfetaminy dimezylan, substancja czynna produktu leczniczego Elvanse, podlega szeregowi interakcji z różnymi grupami leków oraz substancjami. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę potencjalnych interakcji lekowych oraz ich znaczenie kliniczne dla terapii.¹

Interakcje na poziomie enzymów i transporterów

W badaniach in vitro wykazano, że lisdeksamfetaminy dimezylan nie hamuje głównych izoform ludzkiego cytochromu P450 (CYP1A2, CYP2A6, CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6 i CYP3A4). Nie stwierdzono również, aby działał jako induktor izoenzymów CYP1A2, CYP2B6 lub CYP3A4/5 w świeżych hodowlach ludzkich hepatocytów. Co istotne, lisdeksamfetaminy dimezylan nie jest substratem dla transportera P-glikoproteiny (P-gp) w komórkach MDCK II, ani nie hamuje tego transportera w komórkach Caco-2, co sugeruje małe prawdopodobieństwo wystąpienia interakcji klinicznych z lekami transportowanymi za pośrednictwem P-gp.²

Badania u ludzi in vivo nie wykazały żadnego klinicznie istotnego wpływu lisdeksamfetaminy dimezylanu na farmakokinetykę leków metabolizowanych przez izoenzymy CYP1A2, CYP2D6, CYP2C19 lub CYP3A.³

Interakcje z wybranymi lekami

Guanfacyna o przedłużonym uwalnianiu

Badania interakcji lekowych wykazały, że jednoczesne stosowanie guanfacyny o przedłużonym uwalnianiu z lisdeksamfetaminy dimezylanem prowadzi do zwiększenia maksymalnego stężenia osoczowego (Cmax) guanfacyny o 19% oraz zwiększenia ekspozycji (AUC) o 7%. Zmiany te uznaje się za niewielkie i pozbawione istotnego znaczenia klinicznego. W trakcie badania nie zaobserwowano zmian ekspozycji na deksamfetaminę podczas skojarzonego stosowania lisdeksamfetaminy dimezylanu i guanfacyny o przedłużonym uwalnianiu.⁴

Wenlafaksyna o przedłużonym uwalnianiu

Wenlafaksyna, jako substrat cytochromu CYP2D6, podlega interakcjom z lisdeksamfetaminy dimezylanem. W badaniu interakcji z wenlafaksyną o przedłużonym uwalnianiu w dawce 225 mg i lisdeksamfetaminy dimezylanem w dawce 70 mg zaobserwowano 9% zmniejszenie Cmax i 17% zmniejszenie AUC głównego aktywnego metabolitu o-desmetylowenlafaksyny. Jednocześnie stwierdzono 10% zwiększenie Cmax i 13% zwiększenie AUC dla wenlafaksyny. Deksamfetamina może wykazywać nieznaczne działanie hamujące na CYP2D6. Warto podkreślić, że lisdeksamfetamina nie wpływa na AUC ani Cmax wenlafaksyny i o-desmetylowenlafaksyny. Zmiany te są niewielkie i nie mają istotnego znaczenia klinicznego. Również ekspozycja na deksamfetaminę nie uległa zmianie pod wpływem skojarzonego stosowania obu leków.⁵

Interakcje wpływające na pH moczu i wydalanie amfetaminy

pH moczu ma istotny wpływ na farmakokinetykę amfetaminy. Substancje i stany chorobowe, które prowadzą do zakwaszenia lub alkalizacji moczu, mogą znacząco modyfikować wydalanie amfetaminy i jej okres półtrwania:⁶

• Czynniki zakwaszające mocz – zwiększają wydalanie amfetaminy i skracają jej okres półtrwania:
  • Kwas askorbinowy (witamina C)
  • Tiazydowe leki moczopędne
  • Dieta o dużej zawartości białka zwierzęcego
  • Cukrzyca
  • Kwasica oddechowa
• Czynniki alkalizujące mocz – zmniejszają wydalanie amfetaminy i wydłużają jej okres półtrwania:
  • Sodu wodorowęglan
  • Dieta bogata w owoce i warzywa
  • Zakażenia układu moczowego
  • Wymioty

Przeciwwskazane połączenia lekowe

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO)

Amfetaminy nie należy stosować jednocześnie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO) ani w ciągu 14 dni po zakończeniu terapii IMAO. Jest to przeciwwskazanie absolutne ze względu na ryzyko zwiększenia uwalniania noradrenaliny i innych monoamin, co może prowadzić do przełomu nadciśnieniowego. Objawami takiego przełomu mogą być silne bóle głowy oraz różnorodne objawy neurologiczne. W najcięższych przypadkach może wystąpić złośliwa hipertermia o ciężkim przebiegu, niekiedy ze skutkiem śmiertelnym.⁷

Leki serotoninergiczne

Jednoczesne stosowanie pochodnych amfetaminy, w tym lisdeksamfetaminy dimezylanu, z lekami serotoninergicznymi może prowadzić do wystąpienia zespołu serotoninowego. Dotyczy to w szczególności leków z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI). Zespół serotoninowy był również obserwowany w przypadkach przedawkowania pochodnych amfetaminy, w tym lisdeksamfetaminy dimezylanu.⁸

Interakcje wpływające na skuteczność leków

Leki hipotensyjne

Pochodne amfetaminy mogą zmniejszać skuteczność guanetydyny i innych leków hipotensyjnych. Jest to istotne w kontekście leczenia nadciśnienia tętniczego u pacjentów wymagających jednoczesnego stosowania lisdeksamfetaminy.⁹

Leki przeciwbólowe opioidowe

Pochodne amfetaminy nasilają działanie przeciwbólowe opioidowych leków przeciwbólowych, co może prowadzić do wzmocnienia efektu analgetycznego, ale również zwiększenia ryzyka występowania działań niepożądanych związanych z opioidami.¹⁰

Leki osłabiajacie działanie pochodnych amfetaminy

Niektóre substancje lecznicze mogą osłabiać działanie lisdeksamfetaminy dimezylanu:¹¹

• Chlorpromazyna – zmniejsza ośrodkowe działanie pobudzające pochodnych amfetaminy poprzez blokowanie receptorów dopaminy i noradrenaliny
• Haloperydol – zmniejsza ośrodkowe działanie pobudzające pochodnych amfetaminy poprzez blokowanie receptorów dopaminy¹²
• Węglan litu – może zmniejszać działanie osłabiające apetyt i pobudzające pochodnych amfetaminy¹³

Interakcje z alkoholem

Dane dotyczące interakcji lisdeksamfetaminy dimezylanu z alkoholem są ograniczone. Niemniej jednak, należy zachować ostrożność przy łączeniu lisdeksamfetaminy z alkoholem, biorąc pod uwagę potencjalne ryzyko nasilenia działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego.¹⁴

Alkohol może potencjalnie modyfikować metabolizm i działanie amfetamin, dlatego zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii produktem Elvanse. Spożycie alkoholu podczas stosowania lisdeksamfetaminy może prowadzić do:

• Nasilenia działania stymulującego ośrodkowy układ nerwowy
• Zwiększenia ryzyka wystąpienia zaburzeń psychotycznych
• Potencjalnego nasilenia działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego
• Niekorzystnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Pochodne amfetaminy mogą wpływać na wyniki badań laboratoryjnych i diagnostycznych:¹⁵

• Mogą powodować znaczne zwiększenie stężenia kortykosteroidów w osoczu, szczególnie w godzinach wieczornych
• Mogą wpływać na wyniki oznaczeń steroidów w moczu
• Mogą dawać fałszywie dodatnie wyniki w testach wykrywających substancje psychoaktywne

Tabela interakcji

Terapia produktem Elvanse wymaga dokładnej oceny aktualnie stosowanych przez pacjenta leków oraz wiedzy na temat potencjalnych interakcji lekowych. W przypadku konieczności wprowadzenia nowego leku u pacjenta stosującego lisdeksamfetaminy dimezylan, należy dokładnie przeanalizować możliwość wystąpienia interakcji i dostosować dawkowanie lub rozważyć alternatywną terapię. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku pacjentów z chorobami układu krążenia, zaburzeniami psychicznymi oraz u osób stosujących leki serotoninergiczne.¹⁶