Przedawkowanie
Durogesic 12 mcg/h

Przedawkowanie systemu transdermalnego Durogesic, zawierającego fentanyl w dawkach od 12 μg/h do 100 μg/h (odpowiednio 2,1 mg do 16,8 mg substancji czynnej na plaster), stanowi stan zagrożenia życia, głównie z powodu depresji ośrodka oddechowego. Mechanizmy przedawkowania obejmują stosowanie zbyt wielu plastrów jednocześnie, niewłaściwą wymianę, uszkodzenie plastra lub ekspozycję na ciepło, co zwiększa uwalnianie fentanylu. Objawy kliniczne to m.in. depresja oddechowa (częstość oddechów <8/min), sedacja, bradykardia (<60/min), hipotensja, hipotermia (<35°C), sztywność mięśniowa, skurcz oskrzeli, mioza oraz nudności i wymioty. Szczególnie narażone są osoby starsze, z niewydolnością wątroby lub nerek, chorobami układu oddechowego oraz przyjmujące inne leki depresyjne na OUN.

Pobierz ChPL PDF Durogesic – System transdermalny – 12 mcg/h
  1. Przedawkowanie leku Durogesic
    1. Mechanizm przedawkowania
    2. Objawy kliniczne przedawkowania
    3. Szczególne grupy ryzyka
    4. Postępowanie w przypadku przedawkowania
    5. Zapobieganie przedawkowaniu
    6. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. ciężki przewlekły ból
Substancja czynna
  1. fentanyl
Kategoria leku
  1. leki opioidowe
  2. leki przeciwbólowe

Przedawkowanie leku Durogesic

Przedawkowanie systemu transdermalnego Durogesic (plastrów z fentanylem) stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Ze względu na wysoką skuteczność fentanylu jako silnego opioidu oraz jego działanie na układ oddechowy, przypadki przedawkowania należy traktować jako stany nagłe wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. 1

Mechanizm przedawkowania

Przedawkowanie fentanylu występuje w wyniku nadmiernej ekspozycji organizmu na ten opioid, co prowadzi do nasilenia jego działań farmakologicznych. Durogesic dostępny jest w pięciu mocach (12 μg/h, 25 μg/h, 50 μg/h, 75 μg/h i 100 μg/h), a każda z nich zawiera odpowiednio zróżnicowaną ilość substancji czynnej. Przykładowo, plaster o mocy 12 μg/h zawiera 2,1 mg fentanylu przy powierzchni 5,25 cm², natomiast plaster o najwyższej mocy 100 μg/h zawiera aż 16,8 mg fentanylu na powierzchni 42,0 cm². 2

Przedawkowanie może nastąpić w wyniku zastosowania zbyt wielu plastrów jednocześnie, niewłaściwej wymiany plastrów (zbyt częstej), uszkodzenia plastra (przecięcie, rozerwanie) lub ekspozycji plastra na ciepło (np. sauna, gorąca kąpiel), co zwiększa uwalnianie substancji czynnej z systemu transdermalnego.

Objawy kliniczne przedawkowania

Objawy przedawkowania fentanylu są bezpośrednio związane z jego działaniem farmakologicznym jako silnego opioidu. Najcięższym skutkiem przedawkowania jest depresja ośrodka oddechowego, która może prowadzić do zatrzymania oddechu i zgonu. 3

Poważnym, długoterminowym powikłaniem po przedawkowaniu fentanylu może być toksyczna leukoencefalopatia, czyli uszkodzenie istoty białej mózgu wywołane działaniem toksycznym opioidu. 4

Objaw przedawkowania Opis kliniczny Mechanizm Nasilenie przy różnych dawkach
Depresja oddechowa Zmniejszenie częstości oddechów poniżej 8/min, spłycenie oddechu, przerwy w oddychaniu, sinica Bezpośrednie hamowanie ośrodka oddechowego w pniu mózgu Może występować przy wszystkich dawkach, szczególnie nasilona przy mocach >50 μg/h lub stosowaniu wielu plastrów
Toksyczna leukoencefalopatia Zaburzenia poznawcze, deficyty neurologiczne, zmiany w obrazie MRI Uszkodzenie istoty białej w wyniku działania toksycznego Rzadkie powikłanie, częściej przy długotrwałym przedawkowaniu
Sedacja/Śpiączka Obniżony poziom świadomości, śpiączka, brak reakcji na bodźce Depresja OUN w wyniku działania na receptory opioidowe Nasilona przy mocach >75 μg/h, krytyczna przy stosowaniu wielu plastrów 100 μg/h
Bradykardia Zwolnienie akcji serca poniżej 60/min Wpływ na układ przywspółczulny i hamowanie ośrodków w pniu mózgu Może występować przy wszystkich dawkach, ciężka przy >75 μg/h
Hipotensja Spadek ciśnienia tętniczego, wstrząs Rozszerzenie naczyń obwodowych i osłabienie napięcia naczyniowego Nasilona przy >50 μg/h, zwłaszcza u osób starszych
Hipotermia Obniżenie temperatury ciała <35°C Zaburzenie regulacji temperatury w podwzgórzu Może występować przy wszystkich dawkach, nasilona przy >75 μg/h
Sztywność mięśniowa Wzmożone napięcie mięśniowe, szczególnie mięśni klatki piersiowej Wpływ na neurony rdzenia kręgowego i wzgórza Może występować przy wszystkich dawkach
Skurcz oskrzeli Trudności w oddychaniu, świsty, duszność Uwalnianie histaminy i działanie na receptory w drogach oddechowych Może występować przy wszystkich dawkach, nasilony przy >50 μg/h
Mioza Zwężenie źrenic „szpilkowate źrenice” Stymulacja jądra Edingera-Westphala Typowy objaw przy wszystkich dawkach
Nudności i wymioty Uporczywe nudności, wymioty oporne na leczenie Stymulacja chemoreceptorowej strefy wyzwalającej w dnie IV komory Mogą występować przy wszystkich dawkach

Szczególne grupy ryzyka

Pewne grupy pacjentów są szczególnie narażone na ryzyko przedawkowania fentanylu w postaci systemu transdermalnego Durogesic:

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania Durogesic należy niezwłocznie usunąć system transdermalny z powierzchni skóry pacjenta. Jednak ze względu na utworzone już depozyty fentanylu w tkance tłuszczowej, objawy przedawkowania mogą utrzymywać się nawet po usunięciu plastra. Postępowanie powinno obejmować zabezpieczenie drożności dróg oddechowych, wspomaganie lub kontrolę wentylacji oraz zastosowanie specyficznego antidotum – naloksonu. 5

Ważne jest monitorowanie pacjenta przez co najmniej 24-48 godzin po usunięciu plastra, ponieważ okres półtrwania fentanylu po aplikacji transdermalnej jest znacznie wydłużony w porównaniu do podania dożylnego.

Zapobieganie przedawkowaniu

W celu zminimalizowania ryzyka przedawkowania należy przestrzegać następujących zasad:

  1. Przestrzegać zalecanego dawkowania i częstości wymiany plastrów
  2. Dokładnie monitorować pacjentów, szczególnie w trakcie rozpoczynania terapii i zwiększania dawki
  3. Edukować pacjentów i ich opiekunów o właściwym stosowaniu plastrów, w tym o potrzebie usuwania starych plastrów przed aplikacją nowych
  4. Unikać ekspozycji plastra na wysokie temperatury
  5. Zachować szczególną ostrożność u pacjentów z grup ryzyka

Należy pamiętać, że przypadkowa ekspozycja (np. u dzieci lub osób z otoczenia pacjenta) może również prowadzić do przedawkowania. Dlatego istotne jest właściwe przechowywanie i usuwanie zużytych plastrów.

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl