Wprowadzenie do właściwości farmakokinetycznych

Duozinal, (2,5 mg + 58 mg Ca²⁺)/5 ml w postaci syropu, zawiera dwie substancje czynne: cetyryzyny dichlorowodorek oraz jony wapnia w postaci wapnia chlorku dwuwodnego. Wchłanianie, metabolizm i wydalanie produktu leczniczego zależy od obu składników aktywnych, które wykazują odmienne właściwości farmakokinetyczne.¹

Właściwości farmakokinetyczne cetyryzyny dichlorowodorku

Wchłanianie cetyryzyny

Cetyryzyna dichlorowodorek charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) wynoszące około 300 ng/ml w ciągu 1,0±0,5 godziny po podaniu. Biodostępność cetyryzyny jest podobna niezależnie od postaci farmaceutycznej (roztwór, kapsułki, tabletki). Obecność pokarmu nie wpływa na stopień wchłaniania cetyryzyny, jednak może spowolnić szybkość tego procesu.²

Dystrybucja cetyryzyny

Pozorna objętość dystrybucji cetyryzyny jest stosunkowo niewielka i wynosi 0,50 l/kg. Substancja czynna w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza – na poziomie 93±0,3%. Istotne jest, że cetyryzyna nie wpływa na stopień wiązania warfaryny z białkami, co zmniejsza ryzyko interakcji lekowych na tym poziomie.³

Metabolizm i eliminacja cetyryzyny

Cetyryzyna dichlorowodorek nie podlega w znaczącym stopniu metabolizmowi pierwszego przejścia. Około dwie trzecie podanej dawki jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem. Końcowy okres półtrwania (t_1/2) wynosi około 10 godzin. Przy dawkach w zakresie od 5 do 60 mg cetyryzyna wykazuje kinetykę liniową.⁴

Podczas długotrwałego stosowania nie zaobserwowano kumulacji cetyryzyny przy dawkach dobowych 10 mg przyjmowanych przez 10 dni, co potwierdza przewidywalność działania leku podczas terapii długoterminowej.⁵

Farmakokinetyka cetyryzyny w szczególnych grupach pacjentów

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku zaobserwowano istotne zmiany w parametrach farmakokinetycznych cetyryzyny. W badaniu z udziałem 16 pacjentów starszych, którym podano doustnie pojedynczą dawkę 10 mg, stwierdzono wydłużenie okresu półtrwania o około 50% oraz zmniejszenie klirensu o 40% w porównaniu z młodszymi pacjentami. Zmiany te są prawdopodobnie spowodowane fizjologicznym obniżeniem czynności nerek związanym z wiekiem.⁶

Dzieci i niemowlęta

Farmakokinetyka cetyryzyny różni się w poszczególnych grupach wiekowych dzieci. Zaobserwowano następujące wartości okresu półtrwania:⁷

• Dzieci w wieku 6-12 lat: około 6 godzin
• Dzieci w wieku 2-6 lat: około 5 godzin
• Niemowlęta i dzieci w wieku 6-24 miesięcy: 3,1 godziny

Wyraźnie widoczne jest skrócenie okresu półtrwania cetyryzyny w młodszych grupach wiekowych, co może mieć konsekwencje kliniczne w postaci konieczności częstszego dawkowania u najmłodszych pacjentów.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Stopień upośledzenia funkcji nerek ma istotny wpływ na farmakokinetykę cetyryzyny:⁸

• U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny > 40 ml/min) parametry farmakokinetyczne pozostają podobne jak u osób zdrowych
• U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek okres półtrwania jest 3-krotnie dłuższy, a klirens o 70% mniejszy w porównaniu z osobami zdrowymi
• U pacjentów hemodializowanych (klirens kreatyniny < 7 ml/min) po podaniu pojedynczej dawki 10 mg okres półtrwania również jest 3-krotnie dłuższy, a klirens o 70% mniejszy niż u osób zdrowych

Ważną informacją kliniczną jest fakt, że hemodializa usuwa cetyryzynę z osocza jedynie w niewielkim stopniu, co należy uwzględnić przy planowaniu terapii.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby, takimi jak marskość żółciowa, choroby miąższu wątroby czy zaburzenia związane z zastojem żółci, po podaniu cetyryzyny w pojedynczej dawce 10 lub 20 mg zaobserwowano wydłużenie okresu półtrwania o 50% oraz zmniejszenie klirensu o 40% w porównaniu z osobami zdrowymi. Mimo tych zmian, nie jest konieczna modyfikacja dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.⁹

Właściwości farmakokinetyczne wapnia chlorku dwuwodnego

Wchłanianie wapnia

Wchłanianie wapnia podanego doustnie zachodzi w jelicie cienkim i wynosi około 20-33% podanej dawki. Proces ten podlega złożonej regulacji i zależy od wielu czynników, takich jak:¹⁰

• Obecność metabolitów witaminy D3, które zwiększają absorpcję wapnia
• Wartość pH w przewodzie pokarmowym
• Rodzaj spożywanego pokarmu – niektóre składniki diety, jak np. produkty zbożowe, mogą zmniejszać wchłanianie soli wapnia

Dystrybucja wapnia

Wapń zjonizowany znajduje się w dynamicznej równowadze z wapniem związanym w układzie kostno-szkieletowym, który stanowi główny rezerwuar tego pierwiastka w organizmie. W osoczu krwi około 45% wapnia jest związane z białkami, głównie albuminą.¹¹

Eliminacja wapnia

Wydalanie wapnia odbywa się dwoma głównymi drogami:¹²

• Z moczem – około 20% wapnia. Ilość ta jest zależna od stopnia wchłaniania w przewodzie pokarmowym oraz od procesów uwalniania wapnia z kości
• Z kałem – około 80% wapnia, przy czym większość stanowi wapń niewchłonięty w przewodzie pokarmowym

Podsumowanie parametrów farmakokinetycznych