Właściwości farmakodynamiczne leku Daivobet

Daivobet jest złożonym produktem leczniczym, zawierającym kalcypotriol (50 μg/g) oraz betametazon (0,5 mg/g) w postaci maści. Produkt ten należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwłuszczycowych do stosowania miejscowego, sklasyfikowany kodem ATC D05AX52 jako kalcypotriol w produktach złożonych. ¹

Mechanizm działania składników aktywnych

Kalcypotriol – analog witaminy D

Kalcypotriol jest analogiem witaminy D, który wykazuje specyficzne działanie na keratynocyty. Badania in vitro dostarczyły dowodów, że kalcypotriol indukuje różnicowanie keratynocytów oraz jednocześnie hamuje ich proliferację. Te mechanizmy molekularne stanowią podstawę terapeutycznego działania kalcypotriolu w leczeniu łuszczycy. ²

Dipropionian betametazonu – kortykosteroid

Dipropionian betametazonu, podobnie jak inne kortykosteroidy, charakteryzuje się wielokierunkowym działaniem terapeutycznym. Wykazuje działanie:

• przeciwzapalne – ogranicza produkcję mediatorów stanu zapalnego w skórze
• przeciwświądowe – zmniejsza uczucie świądu towarzyszące zmianom łuszczycowym
• zwężające naczynia krwionośne – redukuje przekrwienie w obrębie zmian skórnych
• immunosupresyjne – hamuje nadreaktywność układu immunologicznego

Mechanizm działania przeciwzapalnego kortykosteroidów stosowanych miejscowo nie został całkowicie wyjaśniony. Należy podkreślić, że stosowanie opatrunku okluzyjnego może nasilać działanie leku poprzez zwiększenie przenikania przez warstwę rogową naskórka, co jednocześnie może prowadzić do zwiększenia częstości występowania działań niepożądanych. ³

Wyniki badań klinicznych

Długotrwałe bezpieczeństwo stosowania

Ocena bezpieczeństwa długotrwałego stosowania maści Daivobet została przeprowadzona w badaniach obejmujących 634 pacjentów z łuszczycą. Pacjentów przydzielono do trzech grup terapeutycznych:

1. Grupa stosująca wyłącznie maść Daivobet raz na dobę (przez 52 tygodnie)
2. Grupa stosująca maść Daivobet naprzemiennie z preparatem Daivonex (przez 52 tygodnie)
3. Grupa kontrolna – po początkowym leczeniu maścią Daivobet, stosująca wyłącznie Daivonex (przez 48 tygodni)

Obserwacje wykazały, że działania niepożądane wystąpiły u:

• 21,7% pacjentów w grupie leczonej wyłącznie maścią Daivobet
• 29,6% pacjentów w grupie stosującej naprzemiennie Daivobet i Daivonex
• 37,9% pacjentów w grupie otrzymującej wyłącznie Daivonex

⁴

Najczęstszymi działaniami niepożądanymi występującymi u ponad 2% pacjentów w grupie stosującej maść Daivobet były:

• Świąd – występujący u 5,8% badanych
• Łuszczyca – u 5,3% badanych

⁵

Zdarzenia niepożądane potencjalnie związane z długotrwałym stosowaniem kortykosteroidów, takie jak atrofia skóry, zapalenie mieszków włosowych, odbarwienie, czyrak oraz plamica, zaobserwowano u:

• 4,8% pacjentów stosujących wyłącznie maść Daivobet
• 2,8% pacjentów stosujących naprzemiennie Daivobet i Daivonex
• 2,9% pacjentów otrzymujących wyłącznie Daivonex

⁶

Wpływ na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza

Wpływ produktu Daivobet na funkcjonowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) oceniono poprzez pomiar stężenia kortyzolu w surowicy krwi pacjentów z rozległą łuszczycą skóry głowy i tułowia. Pacjenci stosowali 106 g na tydzień łącznie produktów Daivobet w postaci żelu i maści. ⁷

W badaniu zaobserwowano:

• Graniczne zmniejszenie odpowiedzi kortyzolu po 30 minutach od stymulacji ACTH u 5 z 32 pacjentów (15,6%) po 4 tygodniach leczenia
• Podobny efekt u 2 z 11 pacjentów (18,2%), którzy kontynuowali leczenie do 8 tygodni
• Normalizację stężenia kortyzolu w surowicy po 60 minutach od stymulacji ACTH we wszystkich analizowanych przypadkach
• Brak zaburzeń metabolizmu wapnia u badanych pacjentów

⁸

Podsumowując, badanie wykazało, że nawet stosowanie dużych dawek produktów Daivobet (żel i maść) może mieć jedynie niewielki wpływ na funkcjonowanie osi HPA. ⁹

Zastosowanie w populacji pediatrycznej

Bezpieczeństwo stosowania maści Daivobet u dzieci i młodzieży oceniono w niekontrolowanym badaniu klinicznym przeprowadzonym u 33 pacjentów w wieku 12-17 lat z łuszczycą skóry gładkiej. Badanie miało charakter 4-tygodniowy, z możliwością kontynuacji leczenia do 56 tygodni. ¹⁰

Kluczowe obserwacje z badań pediatrycznych obejmowały:

• Brak przypadków zahamowania czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA)
• Brak przypadków hiperkalcemii u wszystkich badanych pacjentów
• U jednego pacjenta stwierdzono prawdopodobnie związane z leczeniem zwiększenie stężenia wapnia w moczu

¹¹