Przeciwwskazania stosowania leku Clozapine Aristo

Klozapina (Clozapine Aristo) jest lekiem przeciwpsychotycznym, który dostępny jest w różnych dawkach (25 mg, 100 mg i 200 mg) w postaci tabletek. Ze względu na specyficzny profil bezpieczeństwa i potencjalne poważne działania niepożądane, istnieje szereg przeciwwskazań, które muszą być bezwzględnie przestrzegane podczas kwalifikacji pacjenta do leczenia tym preparatem.¹

Przeciwwskazania związane z nadwrażliwością

Lek Clozapine Aristo jest przeciwwskazany u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na substancję czynną (klozapinę) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Należy pamiętać, że produkt zawiera laktozę jednowodną w znaczących ilościach (25 mg tabletki – 53 mg laktozy, 100 mg tabletki – 214 mg laktozy, 200 mg tabletki – 428 mg laktozy), co może stanowić problem u pacjentów z nietolerancją tego cukru.^{2 3}

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami hematologicznymi

Najpoważniejsze przeciwwskazania dotyczą zaburzeń hematologicznych, ze względu na znane ryzyko wystąpienia agranulocytozy związanej ze stosowaniem klozapiny. Lek jest przeciwwskazany w następujących przypadkach:

• U pacjentów, u których nie ma możliwości wykonywania regularnych badań krwi – monitorowanie parametrów hematologicznych jest kluczowe dla bezpiecznego stosowania leku⁴
• W przypadku przebytej granulocytopenii lub agranulocytozy spowodowanej przez czynniki toksyczne lub reakcje idiosynkrazji (z wyjątkiem granulocytopenii/agranulocytozy związanej z wcześniejszą chemioterapią)⁵
• U pacjentów z agranulocytozą wywołaną stosowaniem klozapiny w przeszłości⁶
• Przy współistniejących zaburzeniach czynności szpiku kostnego⁷

Ze względu na ryzyko agranulocytozy, nie należy rozpoczynać leczenia klozapiną u pacjentów przyjmujących jednocześnie substancje, które mogą wywoływać agranulocytozę. Dodatkowo należy unikać jednoczesnego podawania produktów leczniczych przeciwpsychotycznych w postaci depot.⁸

Przeciwwskazania neurologiczne

Klozapina obniża próg drgawkowy, dlatego jest przeciwwskazana u pacjentów z niekontrolowaną padaczką. Ryzyko wystąpienia napadów drgawkowych podczas terapii klozapiną wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z historią zaburzeń neurologicznych.⁹

Przeciwwskazania psychiatryczne

Lek nie powinien być stosowany w następujących stanach psychiatrycznych:

• Psychozy alkoholowe lub inne psychozy toksyczne¹⁰
• Psychozy wywołane przez zatrucie lekami¹¹
• Stany śpiączkowe niezależnie od przyczyny¹²

Przeciwwskazania kardiologiczne i naczyniowe

Ze względu na potencjalne działanie kardiotoksyczne, klozapina jest przeciwwskazana w następujących przypadkach:

• Zapaść krążeniowa i/lub zahamowanie czynności ośrodkowego układu nerwowego niezależnie od przyczyny¹³
• Ciężkie zaburzenia czynności serca, takie jak zapalenie mięśnia sercowego¹⁴

Przeciwwskazania nefrologiczne

Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Zaburzenia funkcji nerek mogą prowadzić do zmiany farmakokinetyki leku i zwiększać ryzyko działań niepożądanych.¹⁵

Przeciwwskazania gastroenterologiczne i hepatologiczne

Przeciwwskazania dotyczące układu pokarmowego i wątroby obejmują:

• Czynną chorobę wątroby związaną z występowaniem nudności, jadłowstrętu lub żółtaczki¹⁶
• Postępującą chorobę wątroby¹⁷
• Niewydolność wątroby¹⁸
• Porażenną niedrożność jelit – klozapina może nasilać zaburzenia perystaltyki¹⁹

Warunki odradzenia pacjentowi stosowania leku

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy rozważyć odradzenie pacjentowi stosowanie klozapiny ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych:

Monitorowanie parametrów hematologicznych

Jeżeli pacjent nie może lub nie wyraża zgody na regularne monitorowanie morfologii krwi, które jest konieczne do wczesnego wykrycia potencjalnej agranulocytozy, należy odradzić stosowanie klozapiny. Kontrola parametrów hematologicznych stanowi kluczowy element terapii tym lekiem.²⁰

Zaburzenia przewodnictwa w sercu

U pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, nawet jeśli nie są one na tyle ciężkie, by stanowić bezwzględne przeciwwskazanie, należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć alternatywne leczenie. Dotyczy to szczególnie zaburzeń rytmu serca, wydłużenia odstępu QT czy niewydolności serca.²¹

Zaburzenia metaboliczne

U pacjentów z cukrzycą lub predyspozycją do jej rozwoju należy rozważyć alternatywną terapię, ponieważ klozapina może wpływać na metabolizm glukozy i zwiększać ryzyko rozwoju lub zaostrzenia cukrzycy. Podobnie u osób z zaburzeniami gospodarki lipidowej warto rozważyć inne opcje terapeutyczne.

Interakcje lekowe

Jeśli pacjent przyjmuje leki, które mogą wchodzić w istotne interakcje z klozapiną, szczególnie substancje mogące nasilać działanie mielosupresyjne, należy rozważyć modyfikację terapii przed włączeniem klozapiny lub zastosowanie alternatywnego leczenia przeciwpsychotycznego.²²

Padaczka w wywiadzie

U pacjentów z drgawkami w wywiadzie, nawet jeśli są one kontrolowane farmakologicznie, należy zachować szczególną ostrożność, gdyż klozapina może obniżać próg drgawkowy. W takich przypadkach konieczne jest rozważenie stosunku korzyści do ryzyka i ewentualne dostosowanie leczenia przeciwpadaczkowego przed włączeniem klozapiny.²³

Zaburzenia funkcji wątroby i nerek

U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek, nawet jeśli nie stanowią one bezwzględnego przeciwwskazania, należy zachować ostrożność i rozważyć korzyści względem potencjalnego ryzyka. Konieczne może być dostosowanie dawki i częstsze monitorowanie funkcji tych narządów.²⁴