Działania niepożądane
Clopixol 10 mg
Zuklopentyksol (Clopixol) wykazuje działania niepożądane zależne od dawki, z największą częstością i nasileniem w początkowej fazie terapii, co wymaga szczególnego monitorowania pacjenta w pierwszych tygodniach leczenia. Zaburzenia ruchowe, takie jak akatyzja, parkinsonizm czy dyskinezy późne, stanowią istotny problem kliniczny; ich kontrola opiera się na redukcji dawki i ewentualnym zastosowaniu leków przeciwparkinsonowskich, jednak profilaktyczne stosowanie tych leków nie jest zalecane. W przypadku dyskinez późnych wskazane jest zmniejszenie dawki lub odstawienie zuklopentyksolu. Uporczywa akatyzja może być leczona benzodiazepinami lub propranololem. Działania niepożądane obejmują m.in. trombocytopenię, neutropenię, agranulocytozę, hiperprolaktynemię, zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, hiperlipidemia), zaburzenia psychiczne (bezsenność, depresja, lęk), oraz objawy neurologiczne (senność, drżenia, dystonia, parkinsonizm). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wydłużenia odstępu QT i poważnych zaburzeń rytmu serca, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami kardiologicznymi.
Działania niepożądane leku Clopixol
Działania niepożądane związane ze stosowaniem zuklopentyksolu (Clopixol) wykazują zależność od zastosowanej dawki. Ich częstość występowania oraz nasilenie są najwyższe w początkowej fazie terapii i zwykle ulegają redukcji w miarę kontynuacji leczenia. Istotne jest właściwe monitorowanie pacjenta szczególnie w pierwszych tygodniach stosowania leku.1
Zaburzenia ruchowe
Szczególnie istotnym problemem klinicznym są zaburzenia ruchowe, które mogą pojawić się zwłaszcza w początkowej fazie terapii. W większości przypadków można je kontrolować poprzez odpowiednie postępowanie farmakologiczne, polegające na redukcji dawki leku i/lub włączeniu leków przeciw parkinsonizmowi. Należy podkreślić, że nie zaleca się rutynowego profilaktycznego stosowania leków przeciw parkinsonizmowi. Co więcej, leki przeciw parkinsonizmowi nie są skuteczne w leczeniu dyskinez późnych – mogą nawet nasilać ich przebieg. W przypadku wystąpienia dyskinez późnych zaleca się zmniejszenie dawki lub, jeśli to możliwe, całkowite zaprzestanie podawania zuklopentyksolu. W przypadku uporczywej akatyzji korzystne efekty może przynieść zastosowanie pochodnych benzodiazepiny lub propranololu.2
Klasyfikacja częstości działań niepożądanych
Częstość występowania działań niepożądanych została sklasyfikowana według następujących kryteriów:3
- Bardzo często (≥1/10) – występują u więcej niż 1 na 10 pacjentów
- Często (≥1/100 do <1/10) – występują u 1 do 10 na 100 pacjentów
- Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) – występują u 1 do 10 na 1000 pacjentów
- Rzadko (≥1/10000 do <1/1000) – występują u 1 do 10 na 10000 pacjentów
- Bardzo rzadko (<1/10000) – występują u mniej niż 1 na 10000 pacjentów
- Nieznana częstość (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
Tabela działań niepożądanych
| Układ/narząd | Częstość występowania | Działanie niepożądane | Opis |
|---|---|---|---|
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Rzadko | Trombocytopenia | Zmniejszenie liczby płytek krwi, co może prowadzić do zwiększonego ryzyka krwawień |
| Neutropenia, leukopenia | Zmniejszenie liczby białych krwinek, co zwiększa podatność na infekcje | ||
| Agranulocytoza | Poważne zmniejszenie liczby granulocytów we krwi, stanowiące zagrożenie życia | ||
| Zaburzenia układu immunologicznego | Rzadko | Nadwrażliwość, reakcja anafilaktyczna | Od łagodnych reakcji skórnych po ciężkie reakcje ogólnoustrojowe zagrażające życiu |
| Zaburzenia endokrynologiczne | Rzadko | Hiperprolaktynemia | Podwyższony poziom prolaktyny we krwi mogący prowadzić do ginekomastii, mlekotoku i zaburzeń miesiączkowania |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Często | Zwiększenie łaknienia | Wzmożony apetyt mogący prowadzić do zwiększenia masy ciała |
| Zwiększenie masy ciała | Przyrost masy ciała związany ze zwiększonym łaknieniem lub zmianami metabolicznymi | ||
| Niezbyt często | Zmniejszenie łaknienia | Obniżone łaknienie mogące prowadzić do utraty masy ciała | |
| Zmniejszenie masy ciała | Utrata masy ciała związana ze zmniejszonym łaknieniem | ||
| Rzadko | Hiperglikemia, upośledzona tolerancja glukozy, hiperlipidemia | Zaburzenia metaboliczne mogące przyczyniać się do rozwoju cukrzycy typu 2 i zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych | |
| Zaburzenia psychiczne | Często | Bezsenność, depresja | Trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu; obniżenie nastroju |
| Lęk, nerwowość, nietypowe sny | Niepokój, wzmożona pobudliwość i niepokojące sny | ||
| Pobudzenie, zmniejszenie popędu płciowego | Wzmożona aktywność psychomotoryczna; obniżenie libido | ||
| Niezbyt często | Apatia, koszmary senne | Stan zobojętnienia, braku motywacji; intensywnie nieprzyjemne sny | |
| Zwiększenie popędu płciowego, stany splątania | Wzmożone libido; dezorientacja i zaburzenia świadomości | ||
| Zaburzenia układu nerwowego | Bardzo często | Senność | Nadmierna skłonność do zasypiania, spowolnienie reakcji |
| Akatyzja | Subiektywne uczucie niepokoju i obiektywnie obserwowany niepokój ruchowy, niemożność spokojnego siedzenia lub stania | ||
| Hiperkinezja, hipokinezja | Nadmierna lub zmniejszona aktywność ruchowa | ||
| Często | Drżenie, dystonia | Mimowolne drżenia kończyn; nieprawidłowe, długotrwałe skurcze mięśni | |
| Hipertonia | Wzmożone napięcie mięśniowe | ||
| Zawroty głowy, ból głowy, parestezje | Uczucie wirowania lub niestabilności; bóle głowy; nieprawidłowe odczucia czuciowe | ||
| Zaburzenia uwagi, amnezja, nieprawidłowy chód | Trudności z koncentracją; zaburzenia pamięci; nieprawidłowości w poruszaniu się | ||
| Niezbyt często | Dyskinezy późne, hiperrefleksja, dyskineza | Późne, mimowolne ruchy języka, twarzy i kończyn; wzmożone odruchy; mimowolne ruchy | |
| Parkinsonizm, omdlenia, ataksja, zaburzenia mowy, hipotonia, drgawki, migrena | Zespół objawów przypominających chorobę Parkinsona; krótkotrwała utrata przytomności; zaburzenia koordynacji ruchów; trudności w mówieniu; obniżone napięcie mięśniowe; napady drgawkowe; silne, nawracające bóle głowy | ||
| Bardzo rzadko | Złośliwy zespół neuroleptyczny | Potencjalnie śmiertelne powikłanie charakteryzujące się sztywnością mięśniową, wysoką gorączką, zaburzeniami świadomości i niestabilnością autonomiczną | |
| Zaburzenia oka | Często | Zaburzenia akomodacji | Trudności z dostosowaniem ostrości widzenia do różnych odległości |
| Nieprawidłowe widzenie | Różnorodne zaburzenia widzenia | ||
| Niezbyt często | Napad przymusowego patrzenia z rotacją gałek ocznych, rozszerzenie źrenic | Kryzys oczny – patologiczne ustawienie gałek ocznych; rozszerzenie źrenic mogące prowadzić do nadwrażliwości na światło | |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Często | Zawroty głowy | Uczucie wirowania lub niestabilności |
| Niezbyt często | Przeczulica słuchowa, szum w uszach | Nadwrażliwość na dźwięki; subiektywne odczuwanie dźwięków przy braku zewnętrznego źródła | |
| Zaburzenia serca | Często | Tachykardia, kołatanie serca | Przyspieszona czynność serca; subiektywne odczuwanie bicia serca |
| Rzadko | Wydłużenie odstępu QT (w EKG) | Zaburzenie repolaryzacji serca mogące predysponować do poważnych zaburzeń rytmu | |
| Zaburzenia naczyniowe | Niezbyt często | Niedociśnienie | Obniżone ciśnienie tętnicze mogące prowadzić do zawrotów głowy i omdleń |
| Uderzenia gorąca | Nagłe uczucie ciepła, zwykle w górnej części ciała | ||
| Bardzo rzadko | Żylna choroba zatorowo-zakrzepowa | Przypadki zatorowości płucnej i zakrzepicy żył głębokich, mogące stanowić zagrożenie życia | |
| Zaburzenia układu oddechowego | Często | Przekrwienia i obrzęk błony śluzowej nosa, duszność | Uczucie zatkania nosa; trudności w oddychaniu |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Bardzo często | Suchość błony śluzowej jamy ustnej | Zmniejszone wydzielanie śliny prowadzące do suchości w ustach |
| Często | Ślinotok | Nadmierne wydzielanie śliny | |
| Zaparcia | Utrudnione, rzadkie wypróżnienia | ||
| Wymioty | Gwałtowne opróżnianie żołądka | ||
| Niestrawność, biegunka | Uczucie dyskomfortu po posiłku; częste, luźne stolce | ||
| Niezbyt często | Ból brzucha | Dyskomfort i ból w jamie brzusznej | |
| Nudności, wzdęcia z oddawaniem gazów | Nieprzyjemne uczucie w żołądku i potrzeba wymiotowania; nadmierne gromadzenie gazów w jelitach | ||
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Niezbyt często | Nieprawidłowe wyniki testów czynnościowych wątroby | Podwyższone wartości enzymów wątrobowych wskazujące na uszkodzenie wątroby |
| Bardzo rzadko | Zapalenie wątroby | Stan zapalny wątroby prowadzący do uszkodzenia komórek wątrobowych | |
| Żółtaczka | Zażółcenie skóry i białkówek oczu związane z zaburzeniami wątroby | ||
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Często | Nasilone pocenie się | Wzmożona produkcja potu |
| Świąd | Nieprzyjemne uczucie skórne prowokujące do drapania | ||
| Niezbyt często | Wysypka | Zmiany skórne o różnorodnym charakterze | |
| Nadwrażliwość na światło | Zwiększona reakcja skóry na promieniowanie słoneczne | ||
| Zaburzenia pigmentacji, łojotok, zapalenie skóry, plamica | Nieprawidłowa pigmentacja skóry; zwiększone wydzielanie łoju; stan zapalny skóry; krwawienia podskórne | ||
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | Często | Ból mięśni | Dolegliwości bólowe w obrębie mięśni |
| Niezbyt często | Sztywność mięśni | Zwiększone napięcie mięśniowe ograniczające ruchomość | |
| Szczękościsk, kręcz szyi | Trudności w otwieraniu ust; nieprawidłowe ustawienie głowy i szyi | ||
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Często | Zaburzenia oddawania moczu | Różnorodne trudności związane z mikcją |
| Zatrzymanie moczu, wielomocz | Niemożność oddania moczu; nadmierne wydzielanie moczu | ||
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Częstość nieznana | Zespół odstawienia leku u noworodka | Zespół objawów występujących u noworodków matek przyjmujących lek w trakcie ciąży |
| Niezbyt często | Zaburzenia wytrysku | Trudności z ejakulacją lub jej brak | |
| Zaburzenia wzwodu | Niemożność osiągnięcia lub utrzymania erekcji | ||
| Zaburzenia orgazmu u kobiet, suchość pochwy | Trudności z osiągnięciem orgazmu; zmniejszone wydzielanie śluzu pochwowego | ||
| Rzadko | Ginekomastia, mlekotok | Powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn; wydzielanie mleka z gruczołów piersiowych | |
| Brak miesiączki, priapizm | Zatrzymanie miesiączki; długotrwała, bolesna erekcja wymagająca interwencji medycznej | ||
| Zaburzenia ogólne | Często | Astenia | Ogólne osłabienie organizmu |
| Zmęczenie | Uczucie wyczerpania fizycznego i psychicznego | ||
| Złe samopoczucie, dolegliwości bólowe | Ogólne poczucie dyskomfortu; różne dolegliwości bólowe | ||
| Niezbyt często | Pragnienie | Wzmożone uczucie potrzeby przyjmowania płynów | |
| Hipotermia, gorączka | Obniżona temperatura ciała; podwyższona temperatura ciała |
Poważne powikłania kardiologiczne
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, podczas stosowania zuklopentyksolu donoszono o rzadkich przypadkach wydłużenia odstępu QT, komorowych zaburzeniach rytmu (migotanie komór, częstoskurcz komorowy, torsade de pointes) oraz nagłych niewyjaśnionych zgonach. Ryzyko tych poważnych powikłań wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu leku u pacjentów z predyspozycjami do zaburzeń rytmu serca.4
Objawy odstawienia
Nagłe zaprzestanie stosowania zuklopentyksolu może wywołać zespół odstawienia objawiający się:
- Nudnościami i wymiotami
- Brakiem łaknienia i biegunką
- Wyciekiem wodnistym z nosa i wzmożonym poceniem się
- Bólami mięśniowymi i parestezjami
- Bezsennością, niepokojem, lękiem i pobudzeniem
- Zawrotami głowy, nasilonymi odczuciami ciepła lub chłodu oraz drżeniem
Objawy te zazwyczaj pojawiają się w ciągu 1-4 dni od zaprzestania leczenia i ustępują w okresie 7-14 dni. W celu uniknięcia zespołu odstawienia zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki leku.5
Zgłaszanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, ponieważ umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem krajowego systemu zgłaszania: Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, PL-02 222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl6
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania