Właściwości farmakokinetyczne cefazoliny

Cefazolina jest antybiotykiem, który można podawać zarówno we wstrzyknięciu domięśniowym (im), jak i dożylnie (iv). Właściwości farmakokinetyczne tego leku determinują jego dystrybucję w organizmie oraz skuteczność terapeutyczną w różnych tkankach i płynach ustrojowych.¹

Stężenia w surowicy po podaniu

Profil farmakokinetyczny cefazoliny charakteryzuje się różnymi stężeniami w surowicy, zależnymi od drogi podania i dawki. Istotnym aspektem jest szybkie osiągnięcie wysokich stężeń po podaniu dożylnym, które następnie stopniowo maleją.²

W przypadku podania domięśniowego, stężenia w surowicy różnią się znacząco w zależności od zastosowanej dawki. Po podaniu 500 mg domięśniowo, stężenia w surowicy osiągają wartości około 36-38 µg/ml w pierwszych godzinach, a następnie spadają do około 3 µg/ml. Natomiast po podaniu 1 g domięśniowo, stężenia są wyższe, osiągając poziom 60-64 µg/ml w początkowym okresie, a następnie spadając do około 7 µg/ml w późniejszym czasie.³

Przy podawaniu w ciągłej infuzji dożylnej zdrowym ochotnikom, z dawką początkową cefazoliny 3,5 mg/kg mc. w ciągu jednej godziny (około 250 mg), a następnie dawkami 1,5 mg/kg mc. przez kolejne dwie godziny (około 100 mg), udaje się osiągnąć zrównoważone stężenie w surowicy wynoszące w przybliżeniu 28 µg/ml w trzeciej godzinie.⁴

Okres półtrwania i eliminacja

Okres półtrwania cefazoliny w fazie eliminacji wynosi około 100 minut (1 godzina 35 minut) u pacjentów z prawidłową czynnością nerek.⁵

Cefazolina jest eliminowana głównie poprzez wydalanie nerkowe. Około 90% podanej cefazoliny sodowej jest wydalane z moczem w postaci niezmienionego leku. Mechanizmy odpowiedzialne za eliminację cefazoliny obejmują zarówno filtrację kłębuszkową, jak i wydzielanie kanalikowe.⁶

Dystrybucja leku w organizmie

Cefazolina podlega szerokiej dystrybucji do większości tkanek i płynów ustrojowych. Lek osiąga znaczące stężenia w następujących strukturach:⁷

• Pęcherzyk żółciowy – stężenia cefazoliny w tkance pęcherzyka żółciowego i żółci są znacznie podwyższone i wyższe niż stężenia w surowicy w przypadku braku niedrożności dróg żółciowych
• Wątroba – lek osiąga terapeutyczne stężenia w tkance wątrobowej
• Nerki – wysokie stężenia związane z drogą eliminacji leku
• Kości – przenikanie do tkanki kostnej
• Płyn opłucnowy – stężenia terapeutyczne osiągane są w płynie opłucnowym
• Płyn maziowy – cefazolina łatwo przechodzi przez zmienioną zapalnie błonę maziową
• Płyn stawowy i puchlinowy – lek osiąga stężenia terapeutyczne

Natomiast dyfuzja cefazoliny do płynu mózgowo-rdzeniowego jest ograniczona, co może mieć znaczenie przy wyborze antybiotyku w leczeniu zakażeń ośrodkowego układu nerwowego.⁸

Cefazolina charakteryzuje się znacznym wiązaniem z białkami osocza – od 74% do 86% leku wiąże się z białkami surowicy. Objętość dystrybucji wynosi około 11 l/1,73m².⁹

Przenikanie przez bariery biologiczne

Cefazolina wykazuje zdolność do przenikania przez barierę łożyskową, osiągając wykrywalne stężenia w krwi pępowinowej i płynie owodniowym. Jednakże stężenie cefazoliny w mleku matki jest bardzo niskie, co należy uwzględnić przy stosowaniu leku u kobiet karmiących piersią.¹⁰

Metabolizm

Cefazolina jest w minimalnym stopniu metabolizowana w wątrobie. W moczu nie stwierdzono obecności mikrobiologicznie aktywnych metabolitów, co wskazuje, że lek jest wydalany głównie w postaci niezmienionej.¹¹

Wydalanie z moczem

Po podaniu domięśniowym dawki 500 mg, w moczu zebranym po 6 godzinach znajduje się od 56% do 89% podanej dawki. Po 24 godzinach liczby te wzrastają do 80% – niemal 100% podanej dawki.¹²

Badania wykazały, że po podaniu domięśniowym dawek 500 mg i 1 g, stężenia cefazoliny w moczu zebranym w okresie 0-6 godzin wynoszą odpowiednio 1000-2000 µg/ml dla dawki 500 mg oraz 2000-4000 µg/ml dla dawki 1 g.¹³

Wpływ patologii dróg żółciowych na farmakokinetykę

U pacjentów z obturacyjną chorobą dróg żółciowych obserwuje się istotne różnice w dystrybucji cefazoliny. U pacjentów bez obturacyjnej choroby dróg żółciowych stężenie cefazoliny w żółci może być nawet pięciokrotnie wyższe niż u pacjentów z obturacją dróg żółciowych.¹⁴

W przypadku niedrożności dróg żółciowych, stężenia antybiotyku w żółci są znacznie niższe niż w surowicy, co może wpływać na skuteczność leczenia w przypadku zakażeń zlokalizowanych w drogach żółciowych.¹⁵