Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania kaptoprylu

Kaptopryl, jako inhibitor konwertazy angiotensyny (ACE), wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania w określonych grupach pacjentów. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i środki ostrożności, które należy uwzględnić podczas terapii tym lekiem.¹

Zaburzenia ciśnienia tętniczego

Niedociśnienie jest jednym z istotnych zagrożeń podczas terapii kaptoprylem. Zjawisko to rzadko występuje u pacjentów z niewyrównanym nadciśnieniem, natomiast częściej obserwuje się je w następujących przypadkach:

• u pacjentów stosujących diuretyki zmniejszające reabsorbcję sodu
• u osób na diecie niskosodowej
• przy występowaniu biegunki lub wymiotów
• u pacjentów poddawanych hemodializie

²

Przed rozpoczęciem leczenia kaptoprylem zaleca się wyrównanie poziomu sodu oraz rozważenie niższej dawki początkowej. U pacjentów z niewydolnością serca ryzyko niedociśnienia jest wyższe, dlatego zaleca się stosowanie mniejszej dawki początkowej. Szczególną ostrożność należy zachować podczas zwiększania dawki kaptoprylu lub diuretyku.³

Nadmierne obniżenie ciśnienia krwi u pacjentów z niewydolnością sercowo-naczyniową lub chorobą naczyniowo-mózgową może zwiększać ryzyko zawału mięśnia sercowego lub udaru. W przypadku wystąpienia głębokiego niedociśnienia należy ułożyć pacjenta na plecach, a niekiedy konieczne jest dożylne podanie roztworu soli fizjologicznej.⁴

Problemy nerkowe związane z terapią

Nadciśnienie nerkowo-naczyniowe stanowi szczególne wskazanie do ostrożności. U pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnicy nerkowej lub zwężeniem tętnicy jedynej czynnej nerki istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia niedociśnienia i niewydolności nerek. Utrata funkcji nerek może objawiać się łagodnymi zmianami stężenia kreatyniny w osoczu. Leczenie tych pacjentów powinno rozpoczynać się pod ścisłą kontrolą, od niskich dawek, z ostrożnym dawkowaniem i regularnym monitorowaniem funkcji nerek.⁵

W przypadku niewydolności nerek (klirens kreatyniny ≤ 40 ml/min) dawkowanie kaptoprylu musi być dostosowane do klirensu kreatyniny pacjenta. Dawkowanie należy modyfikować w zależności od indywidualnej odpowiedzi na leczenie. Regularne monitorowanie stężenia potasu i kreatyniny jest obowiązkowe u tych pacjentów.⁶

Białkomocz może występować u pacjentów z niewydolnością nerek lub u osób przyjmujących wysokie dawki inhibitorów ACE. Całkowitą liczbę białek w moczu wyższą niż 1 g na dzień zaobserwowano u 0,7% pacjentów przyjmujących kaptopryl. Zespół nerczycowy występował u około 1/5 pacjentów z białkomoczem. W większości przypadków białkomocz zmniejszał się lub ustępował po 6 miesiącach od zaprzestania przyjmowania kaptoprylu. Pacjenci z chorobą nerek powinni regularnie kontrolować poziom białek w moczu podczas leczenia.⁷

Obrzęk naczynioworuchowy

Obrzęk naczynioworuchowy kończyn, twarzy, ust, błony śluzowej, języka, głośni czy krtani może wystąpić u pacjentów leczonych inhibitorami ACE, zwłaszcza w pierwszym tygodniu leczenia. Jednak w rzadkich przypadkach ciężki obrzęk naczynioworuchowy może pojawić się także po długotrwałym leczeniu. W przypadku wystąpienia takich objawów leczenie powinno być natychmiast przerwane.⁸

Obrzęk języka, głośni lub krtani może stanowić zagrożenie życia. Pomoc medyczna powinna być natychmiastowa, a pacjent powinien zostać hospitalizowany i obserwowany przez 12-24 godzin. Wypis ze szpitala jest możliwy dopiero po całkowitym ustąpieniu objawów.⁹

Zaburzenia hematologiczne

U pacjentów leczonych inhibitorami ACE, w tym kaptoprylem, obserwowano neutropenię/agranulocytozę, trombocytopenię i anemię. U pacjentów z prawidłową funkcją nerek i bez innych czynników ryzyka neutropenia występuje rzadko.¹⁰

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:

• kolagenozą naczyń
• poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu
• przyjmujących allopurynol lub prokainamid
• łączących powyższe czynniki ryzyka, zwłaszcza jeśli występuje u nich niewydolność nerek

¹¹

U niektórych pacjentów rozwinęły się poważne infekcje, które w kilku przypadkach były oporne na intensywną antybiotykoterapię. Jeśli u pacjentów z grupy ryzyka stosowany jest kaptopryl, zaleca się zbadanie liczby białych krwinek przed rozpoczęciem terapii, a następnie co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące leczenia i okresowo w dalszym okresie.¹²

Pacjenci podczas leczenia kaptoprylem powinni zgłaszać wszelkie oznaki infekcji (ból gardła, gorączkę). Kaptopryl i inne współtowarzyszące leki powinny być odstawione u pacjentów z neutropenią (liczba białych krwinek poniżej 1000/mm³) lub jeśli występuje podejrzenie neutropenii.¹³

U większości pacjentów liczba białych krwinek szybko powraca do normy po odstawieniu kaptoprylu.¹⁴

Zaburzenia metaboliczne i elektrolitowe

Hiperkaliemia (podwyższony poziom potasu) może wystąpić u pacjentów leczonych inhibitorami ACE, w tym kaptoprylem. Szczególnie narażeni są pacjenci:

• z niewydolnością nerek
• z cukrzycą
• przyjmujący diuretyki oszczędzające potas
• stosujący preparaty potasu lub produkty zawierające sole potasu
• przyjmujący inne leki podwyższające poziom potasu we krwi (np. heparyna)

Jeśli stosowanie wyżej wymienionych preparatów jest konieczne, należy regularnie monitorować stężenie potasu w surowicy krwi.¹⁵

U pacjentów z cukrzycą leczonych doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi lub insuliną należy ściśle kontrolować stężenie glukozy we krwi, szczególnie podczas pierwszego miesiąca stosowania inhibitora ACE.¹⁶

Inne ostrzeżenia i środki ostrożności

Kaszel jest objawem niepożądanym, który występuje podczas stosowania inhibitorów ACE. Ustępuje on po zaprzestaniu terapii.¹⁷

Niewydolność wątroby: W rzadkich przypadkach stosowanie inhibitorów ACE wiązało się z wystąpieniem żółtaczki cholestatycznej, postępującej piorunującej martwicy wątroby, a nawet śmierci. Mechanizm tych objawów nie jest w pełni wyjaśniony. U pacjentów przyjmujących inhibitory ACE, u których rozwinęła się żółtaczka lub stwierdzono podwyższony poziom enzymów wątrobowych, należy przerwać leczenie i obserwować stan pacjenta.¹⁸

Zwężenie zastawki aortalnej i mitralnej / kardiomiopatia przerostowa: Inhibitory konwertazy angiotensyny powinny być stosowane z ostrożnością u pacjentów ze zwężeniem zastawki mitralnej i zwężeniem drogi odpływu z lewej komory.¹⁹

Sytuacje wymagające szczególnej ostrożności

Reakcje rzekomoanafilaktyczne podczas odczulania: U pacjentów poddawanych odczulaniu jadem owadów błonkoskrzydłych, którzy otrzymywali inhibitory ACE, obserwowano długotrwałe, zagrażające życiu reakcje rzekomoanafilaktyczne. Reakcji tych można uniknąć poprzez czasowe odstawienie inhibitorów ACE, jednak pojawiały się one ponownie po nieumyślnym wznowieniu leczenia. Dlatego należy zachować ostrożność stosując inhibitory ACE u pacjentów poddawanych odczulaniu.²⁰

Reakcje rzekomoanafilaktyczne podczas dializy: U pacjentów dializowanych z użyciem błon filtracyjnych o dużej przepuszczalności lub podczas aferezy lipoprotein o małej gęstości (LDL) z użyciem siarczanu dekstranu występowały reakcje rzekomoanafilaktyczne. W tej grupie pacjentów należy rozważyć zastosowanie innego rodzaju dializy, innej membrany lub leku z innej grupy.²¹

Zabiegi chirurgiczne/znieczulenie: U pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym lub znieczuleniu z zastosowaniem środków znieczulających powodujących obniżenie ciśnienia krwi może dochodzić do niedociśnienia. Ciśnienie można skorygować poprzez zwiększenie objętości płynów.²²

Interakcje z innymi lekami

Lit: Nie należy łączyć litu z kaptoprylem ze względu na ryzyko interakcji.²³

Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA): Jednoczesne stosowanie inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE), antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu zwiększa ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii oraz zaburzeń czynności nerek (w tym ostrej niewydolności nerek). Nie zaleca się podwójnego blokowania układu RAA.²⁴

Jeśli zastosowanie podwójnej blokady układu RAA jest absolutnie konieczne, powinno być prowadzone wyłącznie pod nadzorem specjalisty, z regularnym monitorowaniem parametrów życiowych pacjenta, takich jak:

• czynność nerek
• stężenie elektrolitów
• ciśnienie krwi

²⁵

U pacjentów z nefropatią cukrzycową nie należy stosować jednocześnie inhibitorów ACE oraz antagonistów receptora angiotensyny II.²⁶

Inne informacje

Różnice etniczne: Kaptopryl, podobnie jak inne inhibitory ACE, wykazuje mniejszą skuteczność w obniżaniu ciśnienia krwi u pacjentów rasy czarnej w porównaniu do pacjentów rasy białej. Prawdopodobnie jest to spowodowane niższą aktywnością reninową osocza, charakterystyczną dla populacji rasy czarnej z nadciśnieniem tętniczym.²⁷

Zawartość laktozy: Captopril Polfarmex zawiera laktozę jednowodną w następujących ilościach:

• Captopril Polfarmex 12,5 mg – 17,85 mg laktozy (0,008925 g glukozy i 0,008925 g galaktozy)
• Captopril Polfarmex 25 mg – 35,7 mg laktozy (0,01785 g glukozy i 0,01785 g galaktozy)
• Captopril Polfarmex 50 mg – 71,4 mg laktozy (0,0357 g glukozy i 0,0357 g galaktozy)

Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Należy wziąć to pod uwagę u pacjentów z cukrzycą.²⁸

Zawartość sodu: Captopril Polfarmex zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej tabletce, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”.²⁹