Właściwości farmakokinetyczne leku Calsiosol

Calsiosol (95,5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań / do infuzji) zawiera wapń glukonianu do wstrzykiwań w ilości odpowiadającej 0,21 mmol jonów wapnia w 1 ml roztworu. Całkowita zawartość wapnia w preparacie wynosi 0,22 mmol/ml, co uwzględnia również zawartość wapnia pochodzącą z substancji pomocniczej – wapnia cukrzanu. Farmakokinetyka wapnia podawanego w postaci preparatu Calsiosol odzwierciedla fizjologiczne procesy dystrybucji, metabolizmu i eliminacji tego jonu w organizmie.¹

Wchłanianie wapnia

W przypadku wapnia dostarczanego drogą doustną, proces wchłaniania zachodzi głównie w jelicie cienkim. Efektywność tego procesu wynosi około jednej trzeciej spożywanej ilości wapnia, przy czym wartość ta może ulegać zmianom w zależności od różnych czynników dietetycznych oraz stanu funkcjonalnego jelita cienkiego. Warto zaznaczyć, że w przypadku preparatu Calsiosol, który podawany jest drogą parenteralną (wstrzyknięcie lub infuzja), etap wchłaniania z przewodu pokarmowego jest pomijany.²

Dystrybucja w organizmie

Po wchłonięciu lub podaniu parenteralnym, wapń najpierw trafia do płynu pozakomórkowego, a następnie jest szybko transportowany do tkanki kostnej. Należy podkreślić, że samo podawanie wapnia nie stymuluje procesu tworzenia kości. W organizmie człowieka zdecydowana większość wapnia (99%) znajduje się w tkance kostnej, natomiast pozostały 1% jest równomiernie rozprowadzony pomiędzy płynami wewnątrzkomórkowymi i pozakomórkowymi.³

W osoczu krwi wapń występuje w trzech formach, których wzajemne proporcje mają istotne znaczenie kliniczne:

• 45-50% całkowitego stężenia wapnia występuje w postaci zjonizowanej (aktywnej fizjologicznie)
• 40-50% wiąże się z białkami osocza, głównie z albuminą
• Pozostała część tworzy kompleksy z anionami

Na stężenie wapnia w surowicy wpływają różne czynniki. Hiperproteinemia powoduje zwiększenie całkowitego stężenia wapnia, podczas gdy hipoproteinemia prowadzi do jego zmniejszenia. Istotny wpływ ma również równowaga kwasowo-zasadowa organizmu – kwasica zwiększa stężenie jonów wapnia, natomiast zasadowica sprzyja obniżeniu stężenia wapnia w surowicy.⁴

Wapń ma zdolność przenikania przez barierę łożyskową, osiągając we krwi płodu wyższe stężenia niż we krwi matki. Przenika również do mleka kobiet karmiących piersią, co ma znaczenie dla rozwoju niemowląt.⁵

Metabolizm wapnia

Po podaniu egzogennego wapnia w formie iniekcji, jak ma to miejsce w przypadku preparatu Calsiosol, jony wapnia włączane są do wewnątrznaczyniowej puli tego pierwiastka. Organizm nie rozróżnia wapnia egzogennego od endogennego i oba są metabolizowane według tych samych szlaków fizjologicznych.⁶

Eliminacja wapnia z organizmu

Eliminacja wapnia z organizmu odbywa się kilkoma drogami:

1. Wydalanie z kałem – dotyczy to wapnia niewchłoniętego z przewodu pokarmowego oraz wydalonego z żółcią i sokiem trzustkowym do światła jelita.
2. Wydalanie przez nerki – większość wapnia przefiltrowanego przez kłębuszki nerkowe ulega ponownej reabsorpcji we wstępującym ramieniu pętli Henlego oraz w bliższych i dalszych kanalikach krętych. Do moczu ostatecznego trafia jedynie niewielka ilość jonów wapnia.
3. Wydalanie przez gruczoły potowe – jest to dodatkowa droga eliminacji wapnia.

Na proces wydalania wapnia przez nerki wpływ mają różne czynniki hormonalne i farmakologiczne. Parathormon, witamina D oraz diuretyki tiazydowe zmniejszają wydalanie wapnia z moczem. Z kolei inne leki moczopędne, kalcytonina i hormon wzrostu nasilają nerkową eliminację jonów wapnia.⁷

Ilość wapnia wydalanego z moczem zależy od stężenia jonów wapnia w surowicy krwi – zmniejsza się przy niskim stężeniu wapnia, a zwiększa proporcjonalnie wraz ze wzrostem tego stężenia. U zdrowych osób dorosłych stosujących regularną dietę, wydalanie wapnia z moczem może wynosić 250-300 mg na dobę. Przy dietach ubogich w wapń, wydalanie nerkowe zwykle nie przekracza 150 mg na dobę.⁸

W specyficznych stanach fizjologicznych i patologicznych obserwuje się zmiany w wydalaniu wapnia przez nerki. W czasie ciąży oraz we wczesnych stadiach niewydolności nerek wydalanie wapnia z moczem ulega zmniejszeniu.⁹