aktywność elektryczna bez tętna spowodowana przez przedawkowanie antagonistów wapnia
Wskazanie

Aktywność elektryczna bez tętna (ang. PEA – Pulseless Electrical Activity) spowodowana przedawkowaniem antagonistów wapnia to stan zagrożenia życia, w którym mimo obecności czynności elektrycznej serca widocznej w EKG, nie stwierdza się efektywnej czynności hemodynamicznej. W przypadku przedawkowania blokerów kanału wapniowego dochodzi do zahamowania napływu jonów wapnia do komórek mięśnia sercowego, co skutkuje obniżeniem kurczliwości mięśnia sercowego, rozszerzeniem naczyń obwodowych i zaburzeniami przewodnictwa przedsionkowo-komorowego.

Objawy przedawkowania antagonistów wapnia obejmują bradykardię, hipotensję, zaburzenia przewodnictwa, a w ciężkich przypadkach właśnie PEA. Wystąpienie tego stanu jest szczególnie niebezpieczne, gdyż śmiertelność w przypadku zatrucia antagonistami wapnia sięga 40%. Najczęściej do przedawkowania dochodzi w przypadku stosowania werapamilu, diltiazemu, amlodypiny czy felodypiny.

W leczeniu PEA spowodowanego przedawkowaniem antagonistów wapnia kluczowe jest szybkie wdrożenie protokołu resuscytacji krążeniowo-oddechowej oraz leczenia specyficznego. Stosuje się przede wszystkim chlorek wapnia lub glukonian wapnia dożylnie w celu przezwyciężenia blokady kanałów wapniowych. W Polsce dostępne są preparaty takie jak Calcium chloratum WZF, Calcium gluconate Sterop czy Calcium Pliva. Wykorzystuje się również glukagon (GlucaGen HypoKit), który zwiększa kurczliwość mięśnia sercowego niezależnie od receptorów wapniowych, oraz wlew insuliny z glukozą (Actrapid, Gensulin R).

W przypadkach opornych na standardowe leczenie stosuje się emulsję lipidową (Intralipid 20%), która wiąże lipofilne antagonisty wapnia. W szczególnie ciężkich przypadkach konieczne może być zastosowanie mechanicznego wspomagania krążenia (ECMO). W Polsce stosuje się również leki wazopresyjne jak noradrenalina (Levonor), adrenalina (Adrenalina WZF) czy dopamina (Dopaminum Hydrochloricum WZF).

Największą trudnością w leczeniu PEA spowodowanego przedawkowaniem antagonistów wapnia jest opóźnione rozpoznanie przyczyny zatrzymania krążenia, co może prowadzić do opóźnienia w zastosowaniu specyficznego leczenia. Dodatkowo wyzwaniem jest utrzymanie efektywnego krążenia podczas resuscytacji, gdyż standardowe dawki adrenaliny mogą być niewystarczające. Problemem jest również potrzeba jednoczesnego stosowania wielu metod leczniczych oraz konieczność przedłużonej resuscytacji, często trwającej kilka godzin, co wymaga zaangażowania dużego zespołu medycznego i odpowiedniego sprzętu.