aktywność elektryczna bez tętna spowodowana przez hipokalcemię
Wskazanie

Aktywność elektryczna bez tętna (PEA – Pulseless Electrical Activity) spowodowana przez hipokalcemię to stan nagłego zagrożenia życia, w którym mimo obecności elektrycznej aktywności serca widocznej w EKG, pacjent nie ma wyczuwalnego tętna, a pompa serca nie zapewnia efektywnego rzutu. Hipokalcemia (obniżony poziom wapnia we krwi) jest jedną z potencjalnych przyczyn PEA, zaliczaną do odwracalnych przyczyn zatrzymania krążenia, znanych jako „4H i 4T”.

Hipokalcemia może wystąpić w przebiegu niedoczynności przytarczyc, niedoboru witaminy D, w ciężkiej ostrej pankreatytis, po masywnych przetoczeniach krwi, w przebiegu sepsy, u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, a także jako działanie niepożądane niektórych leków. Obniżony poziom wapnia prowadzi do zmniejszenia kurczliwości mięśnia sercowego, zaburzeń przewodnictwa i arytmii, co może skutkować PEA.

W leczeniu PEA spowodowanej hipokalcemią kluczowe jest natychmiastowe rozpoczęcie zaawansowanych zabiegów resuscytacyjnych zgodnie z wytycznymi, w tym prowadzenie wysokiej jakości uciśnięć klatki piersiowej. Równolegle należy podać preparaty wapnia dożylnie, takie jak Calcium chloratum (chlorek wapnia) lub Calcium gluconatum (glukonian wapnia). W polskich warunkach stosuje się najczęściej 10% roztwór glukonianu wapnia (Calcium gluconatum 10%) lub 10% roztwór chlorku wapnia (Calcium chloratum 10%).

Po ustabilizowaniu pacjenta niezbędne jest włączenie suplementacji wapnia doustnie, np. preparatami takimi jak Calcium D3, Calperos, Osteovit, Vitrum Calcium czy Kalcipos, często w połączeniu z witaminą D. W ciężkiej hipokalcemii może być konieczne zastosowanie aktywnych form witaminy D, takich jak alfakalcydol (np. Alfadiol, One-Alpha) lub kalcytriol (np. Rocaltrol).

Największą trudnością w leczeniu pacjentów z PEA spowodowaną hipokalcemią jest szybka identyfikacja przyczyny zatrzymania krążenia w warunkach resuscytacji. Brak możliwości natychmiastowego oznaczenia poziomu wapnia we krwi wymaga często empirycznego podawania preparatów wapnia, opierając się na wywiadzie, czynnikach ryzyka i objawach klinicznych poprzedzających zatrzymanie krążenia. Dodatkowo, terapia hipokalcemii musi być prowadzona ostrożnie, gdyż zbyt szybkie i nadmierne wyrównanie poziomu wapnia może prowadzić do hiperkalcemii i jej groźnych powikłań, takich jak zaburzenia rytmu serca i kalcyfikacja tkanek miękkich.