aktywność elektryczna bez tętna spowodowana przez hiperkalemię
Wskazanie

Aktywność elektryczna bez tętna (PEA – Pulseless Electrical Activity) spowodowana przez hiperkalemię to stan nagłego zagrożenia życia, charakteryzujący się obecnością czynności elektrycznej serca widocznej w EKG, przy jednoczesnym braku wyczuwalnego tętna. Hiperkalemia (podwyższone stężenie potasu w surowicy krwi powyżej 5,5 mmol/l) jest jedną z odwracalnych przyczyn PEA, którą należy szybko rozpoznać i leczyć.

Hiperkalemia prowadząca do PEA najczęściej występuje u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, niewydolnością nerek, masywnym uszkodzeniem tkanek (np. rabdomioliza), kwasicą metaboliczną, a także jako skutek stosowania niektórych leków (szczególnie inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II, spironolaktonu). Charakterystyczne zmiany w EKG obejmują wysokie, spiczaste załamki T, skrócenie odstępu QT, poszerzenie zespołów QRS i spłaszczenie załamków P.

W leczeniu PEA spowodowanej hiperkalemią stosuje się kilka grup leków. Pierwszym krokiem jest podanie chlorku wapnia (np. Calcium chloratum WZF) lub glukonianu wapnia (Calcium gluconatum), które stabilizują błony komórkowe. Następnie stosuje się 10% roztwór glukozy z insuliną (np. Actrapid, Gensulin R), które powodują przemieszczenie potasu do wnętrza komórek. Dwuwęglan sodu (Natrium bicarbonicum) jest podawany w przypadku współistniejącej kwasicy. W Polsce stosuje się również żywice jonowymienne jak Resonium A (sulfobursztynian sodowy) lub Calcium Resonium (sulfobursztynian wapniowy).

Największą trudnością w leczeniu pacjenta z PEA spowodowaną hiperkalemią jest szybkie rozpoznanie przyczyny zatrzymania krążenia, gdyż standardowy algorytm resuscytacji może być nieskuteczny bez specyficznego leczenia hiperkalemii. Kluczowe jest szybkie oznaczenie stężenia elektrolitów, co nie zawsze jest możliwe w warunkach przedszpitalnych. Innym wyzwaniem jest optymalne dawkowanie leków obniżających stężenie potasu przy jednoczesnym prowadzeniu resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Dodatkowo, u pacjentów z niewydolnością nerek stosowanie standardowych dawek leków może być utrudnione ze względu na zaburzoną eliminację.

W przypadku nawracających epizodów hiperkalemii prowadzących do zaburzeń rytmu serca, konieczne może być pilne wdrożenie terapii nerkozastępczej (hemodializa, hemofiltracja), co wymaga dostępu do specjalistycznego sprzętu i wykwalifikowanego personelu medycznego. Prewencja nawrotów hiperkalemii obejmuje modyfikację diety, regularne monitorowanie stężenia elektrolitów oraz odpowiednie dostosowanie dawek leków mogących wpływać na gospodarkę potasową.