Właściwości farmakodynamiczne
Blocard 10 mg

Właściwości farmakodynamiczne bisoprololu

Bisoprolol, należący do grupy wybiórczych beta-adrenolityków (kod ATC: C07AB07), charakteryzuje się wysoką selektywnością wobec receptorów beta1-adrenergicznych. Lek ten nie wykazuje wewnętrznego działania agonistycznego ani znaczącego działania stabilizującego błony komórkowe. Cechuje go jedynie niewielkie powinowactwo do receptorów beta2 znajdujących się w mięśniach gładkich oskrzeli i naczyń oraz do receptorów beta2 związanych z regulacją metabolizmu. Ta wysoka selektywność wobec receptorów beta1-adrenergicznych wykracza znacząco poza zakres terapeutyczny.¹

Podstawowe właściwości farmakologiczne

Bisoprolol charakteryzuje się brakiem wyraźnego ujemnego działania inotropowego. Po podaniu doustnym, maksimum działania osiąga po 3-4 godzinach. Ze względu na długi okres półtrwania w surowicy, wynoszący 10-12 godzin, działanie terapeutyczne utrzymuje się przez ponad 24 godziny, co umożliwia wygodne dawkowanie raz na dobę.²

Maksymalny efekt przeciwnadciśnieniowy bisoprololu jest zazwyczaj osiągany po 2 tygodniach leczenia. W przypadku doraźnego podania pacjentom z chorobą wieńcową, ale bez przewlekłej niewydolności serca, bisoprolol zmniejsza częstość skurczów serca i objętość wyrzutową, co prowadzi do redukcji pojemności minutowej i zużycia tlenu. Podczas długotrwałej terapii początkowo podwyższony opór obwodowy ulega zmniejszeniu. Za jeden z głównych mechanizmów działania przeciwnadciśnieniowego beta-adrenolityków uważa się hamowanie aktywności reninowej osocza.³

Mechanizm działania bisoprololu polega na hamowaniu odpowiedzi na pobudzenie układu współczulnego poprzez blokowanie receptorów beta-adrenergicznych. Efekt ten przejawia się zwolnieniem czynności serca i zmniejszeniem jego kurczliwości, co prowadzi do redukcji zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen – efektu korzystnego w dławicy piersiowej towarzyszącej chorobie wieńcowej.⁴

Skuteczność kliniczna bisoprololu

Nadciśnienie i dławica piersiowa

Kontrolowane badania kliniczne z udziałem pacjentów z nadciśnieniem tętniczym lub chorobą wieńcową wykazały, że skuteczność bisoprololu w dawce 10 mg na dobę jest porównywalna ze skutecznością 100 mg atenololu lub 100 mg metoprololu stosowanych raz na dobę.⁵

Przewlekła niewydolność serca

Skuteczność bisoprololu w przewlekłej niewydolności serca została potwierdzona w dwóch istotnych badaniach klinicznych: CIBIS II i CIBIS III.

Badanie CIBIS II

Do badania CIBIS II włączono łącznie 2647 pacjentów z przewlekłą niewydolnością serca. W tej grupie 83% (n=2202) stanowili pacjenci z niewydolnością serca klasy III według klasyfikacji NYHA, a pozostałe 17% (n=445) – pacjenci z bardziej zaawansowaną niewydolnością klasy IV. Wszyscy uczestnicy badania mieli stabilną objawową niewydolność serca z frakcją wyrzutową lewej komory ≤35% ocenioną w badaniu echokardiograficznym.⁶

Wyniki badania CIBIS II wykazały znaczące korzyści kliniczne ze stosowania bisoprololu:

• Całkowita śmiertelność zmniejszyła się z 17,3% w grupie placebo do 11,8% w grupie leczonej bisoprololem, co odpowiada bezwzględnemu zmniejszeniu o 5,5% i względnemu zmniejszeniu o 34%.⁷
• Zaobserwowano znaczące zmniejszenie liczby nagłych zgonów – z 6,3% do 3,6%, co daje względne zmniejszenie o 44%.⁸
• Liczba epizodów niewydolności serca wymagających hospitalizacji uległa redukcji z 17,6% do 12%, co odpowiada względnemu zmniejszeniu o 36%.⁹

Badanie wykazało również istotną poprawę stanu klinicznego pacjentów, ocenianego według klasyfikacji NYHA. W początkowej fazie terapii, podczas włączania bisoprololu i zwiększania dawki, odnotowano następujące przyczyny hospitalizacji: bradykardia (0,53%), niedociśnienie (0,23%) i ostra dekompensacja niewydolności serca (4,97%). Warto podkreślić, że częstość hospitalizacji w grupie bisoprololu nie przewyższała częstości w grupie placebo, gdzie odpowiednie wartości wynosiły: 0% dla bradykardii, 0,3% dla niedociśnienia i 6,74% dla ostrej dekompensacji.¹⁰

Badanie CIBIS III

W badaniu CIBIS III uczestniczyło 1010 pacjentów w wieku ≥ 65 lat z przewlekłą niewydolnością serca o nasileniu łagodnym do umiarkowanego (klasa II lub III według NYHA) i frakcją wyrzutową lewej komory ≤35%. Żaden z pacjentów nie był wcześniej leczony inhibitorami ACE, beta-adrenolitykami ani antagonistami receptora angiotensyny.¹¹

Badanie miało na celu porównanie dwóch strategii rozpoczynania leczenia niewydolności serca:

1. Rozpoczęcie od bisoprololu (dawka docelowa 10 mg raz na dobę) przez 6 miesięcy, a następnie dodanie enalaprilu (dawka docelowa 10 mg dwa razy na dobę) przez kolejne 6-24 miesięcy.
2. Rozpoczęcie od enalaprilu, a następnie dodanie bisoprololu w analogicznym schemacie dawkowania i okresie leczenia.

Każda strategia była zastosowana u 505 pacjentów. Badanie prowadzono metodą ślepej próby w odniesieniu do złożonego pierwszorzędowego punktu końcowego obejmującego śmiertelność całkowitą lub liczbę hospitalizacji, a także każdego z tych składników analizowanych oddzielnie.¹²

Analiza wyników w populacji intention-to-treat wykazała, że główny punkt końcowy badania wystąpił u 178 pacjentów (35,2%) w grupie rozpoczynającej leczenie od bisoprololu w porównaniu ze 186 pacjentami (36,8%) w grupie rozpoczynającej od enalaprilu. Skuteczność obu strategii leczenia okazała się porównywalna. W grupie rozpoczynającej od bisoprololu zmarło 65 pacjentów, natomiast w grupie rozpoczynającej od enalaprilu – 73 pacjentów (różnica między grupami p=0,44). Hospitalizacji wymagało odpowiednio 151 i 157 pacjentów (p=0,66). Liczba poważnych zdarzeń niepożądanych, jak również suma wszystkich zdarzeń niepożądanych była zbliżona w obu grupach.¹³

Szczegółowa analiza danych z pierwszego roku badania ujawniła nieznamienny trend wskazujący na zmniejszenie śmiertelności ogólnej o 31% w grupie rozpoczynającej leczenie od bisoprololu w porównaniu z grupą rozpoczynającą od enalaprilu. Szczególnie istotny był statystycznie znamienny spadek ryzyka nagłego zgonu o 46% (p=0,049) w ciągu pierwszego roku terapii w grupie leczonej najpierw bisoprololem, co przyczyniło się do poprawy przeżywalności w tej grupie.¹⁴

Wnioski z badań klinicznych

Na zakończenie badania CIBIS III obie strategie rozpoczynania leczenia przewlekłej niewydolności serca wykazały podobny odsetek występowania złożonego punktu końcowego w postaci zgonu i hospitalizacji. Zaobserwowano jednak trend w kierunku dłuższego okresu przeżywalności, zwłaszcza poprzez zmniejszenie liczby nagłych zgonów, w grupie pacjentów rozpoczynających leczenie od bisoprololu. Wyniki badania wskazują jednoznacznie, że rozpoczynanie terapii przewlekłej niewydolności serca od bisoprololu jest równie skuteczne i bezpieczne jak rozpoczynanie od enalaprilu.¹⁵