Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania bisoprololu

Bisoprolol, jako selektywny antagonista receptorów β1-adrenergicznych, wymaga zachowania szczególnej ostrożności w niektórych grupach pacjentów oraz w określonych sytuacjach klinicznych. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i środki ostrożności, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjentów do leczenia bisoprololem oraz podczas prowadzenia terapii tym lekiem.¹

Niewydolność serca i choroba niedokrwienna serca

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym lub dławicą piersiową i współistniejącą niewydolnością serca. W przypadku pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, nie zaleca się nagłego przerywania leczenia bisoprololem (poza ściśle określonymi wskazaniami), ponieważ może to prowadzić do przejściowego pogorszenia czynności serca. Odstawianie leku powinno odbywać się stopniowo, według ustalonych schematów redukcji dawki.²

Zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne

Podczas terapii bisoprololem należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów z następującymi schorzeniami:

• Cukrzyca z dużymi wahaniami glikemii – bisoprolol może maskować objawy hipoglikemii, takie jak tachykardia, kołatanie serca czy nadmierne pocenie się, utrudniając rozpoznanie stanu zagrożenia.³
• Pacjenci w trakcie ścisłej głodówki – ze względu na możliwość nasilenia hipoglikemii i maskowania jej objawów.⁴
• Tyreotoksykoza – bisoprolol może maskować objawy nadczynności tarczycy, co może utrudniać diagnostykę i monitorowanie skuteczności leczenia tego zaburzenia.⁵
• Guz chromochłonny rdzenia nadnerczy (phaeochromocytoma) – bisoprolol można podawać dopiero po uprzednim zablokowaniu receptorów alfa, aby uniknąć nasilenia nadciśnienia w wyniku blokady wyłącznie receptorów beta.⁶

Reakcje alergiczne i leczenie odczulające

U pacjentów poddawanych terapii odczulającej bisoprolol może nasilać wrażliwość na alergeny oraz intensyfikować reakcje anafilaktyczne. Należy pamiętać, że standardowe leczenie adrenaliną może nie przynosić oczekiwanych efektów terapeutycznych ze względu na blokadę receptorów beta.⁷

Zaburzenia kardiologiczne

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z:

• Blokiem przedsionkowo-komorowym I stopnia – ze względu na możliwość nasilenia zaburzeń przewodzenia.⁸
• Dławicą Prinzmetala – obserwowano przypadki skurczu naczyń wieńcowych u pacjentów przyjmujących beta-adrenolityki. Pomimo wysokiej selektywności bisoprololu względem receptorów β1, nie można całkowicie wykluczyć ryzyka napadów bólu dławicowego podczas stosowania leku w tej grupie pacjentów.⁹

Choroby naczyń obwodowych

U pacjentów z chorobą zarostową tętnic obwodowych bisoprolol należy stosować ze szczególną ostrożnością, zwłaszcza na początku leczenia, gdyż może dochodzić do nasilenia objawów niedokrwienia kończyn na skutek zmniejszenia przepływu krwi związanego z blokadą receptorów beta.¹⁰

Choroby dermatologiczne

Pacjenci z łuszczycą, również w wywiadzie, powinni stosować bisoprolol wyłącznie po bardzo dokładnym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka, ze względu na możliwość zaostrzenia choroby.¹¹

Znieczulenie ogólne i okres okołooperacyjny

U pacjentów poddawanych znieczuleniu ogólnemu, beta-adrenolityki wykazują korzystne działanie, zmniejszając częstość występowania zaburzeń rytmu serca oraz niedokrwienia mięśnia sercowego w trakcie indukcji znieczulenia, podczas intubacji oraz w okresie pooperacyjnym. Obecnie zaleca się kontynuowanie podawania beta-adrenolityków w okresie okołooperacyjnym. Należy jednak poinformować anestezjologa o stosowaniu bisoprololu ze względu na ryzyko wystąpienia interakcji z innymi produktami leczniczymi, które mogą prowadzić do:

• bradyarytmii
• osłabienia odruchowej tachykardii
• zmniejszonej zdolności kompensacyjnej układu krążenia w przypadku utraty krwi

W sytuacji, gdy przed zabiegiem konieczne jest przerwanie stosowania bisoprololu, należy stopniowo zmniejszać jego dawkę, a leczenie zakończyć na 48 godzin przed planowanym znieczuleniem.¹²

Choroby układu oddechowego

Mimo że kardioselektywne beta1-adrenolityki, takie jak bisoprolol, wywierają mniejszy wpływ na czynność płuc niż nieselektywne beta-adrenolityki, należy unikać ich stosowania u pacjentów z obturacyjnymi chorobami płuc, chyba że istnieją bezwzględne wskazania kliniczne. W przypadku konieczności zastosowania bisoprololu u tych pacjentów, lek należy podawać z zachowaniem szczególnej ostrożności.

U pacjentów z astmą oskrzelową lub przewlekłą obturacyjną chorobą płuc zaleca się jednoczesne stosowanie leków rozszerzających oskrzela. U chorych z astmą może dochodzić do zwiększenia oporu w drogach oddechowych podczas terapii bisoprololem, dlatego może być konieczne zwiększenie dawki beta2-adrenomimetyków w celu utrzymania odpowiedniej drożności oskrzeli.¹³