Właściwości farmakodynamiczne
Beto 150 ZK 142,5 mg

Charakterystyka farmakodynamiczna metoprololu

Metoprolol, substancja czynna produktu leczniczego Beto ZK, należy do grupy farmakodynamicznej wybiórczych beta-adrenolityków (selektywnych antagonistów receptorów β-adrenergicznych), oznaczonej kodem ATC: C07AB02. Charakteryzuje się selektywnym działaniem na receptory beta-1-adrenergiczne, co oznacza, że blokuje receptory beta-1 w dawkach znacznie mniejszych niż wymagane do zablokowania receptorów beta-2-adrenergicznych.¹

Podstawowe właściwości farmakodynamiczne

Metoprolol wykazuje jedynie nieznaczne działanie stabilizujące błony komórkowe i nie posiada właściwości agonistycznych. W przeciwieństwie do niektórych innych beta-adrenolityków nie wykazuje wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej.²

Podstawowym mechanizmem działania metoprololu jest hamowanie pobudzającego wpływu katecholamin na serce, szczególnie tych uwalnianych w sytuacjach zwiększonego stresu fizycznego lub psychicznego. W konsekwencji metoprolol zmniejsza tachykardię, redukuje pojemność minutową serca oraz obniża kurczliwość mięśnia sercowego, które zwykle są nasilane przez nagły wyrzut katecholamin. Dodatkowo metoprolol wykazuje działanie hipotensyjne, obniżając ciśnienie tętnicze krwi.³

Przewaga postaci o przedłużonym uwalnianiu

Metoprolol w postaci bursztynianu, zastosowany w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (ZK), zapewnia istotne korzyści farmakodynamiczne. Charakteryzuje się bardziej wyrównanym stężeniem w osoczu i bardziej stabilnym działaniem hamującym na receptory beta-1-adrenergiczne w ciągu całej doby, w porównaniu z tradycyjnymi postaciami selektywnych beta-1-adrenolityków.⁴

Stabilne stężenie metoprololu w osoczu przekłada się na wyższą selektywność klinicznego działania beta-1-adrenolitycznego w porównaniu z tradycyjnymi postaciami leków. Dodatkowo forma o przedłużonym uwalnianiu minimalizuje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z osiąganiem wysokich stężeń maksymalnych, takich jak bradykardia czy osłabienie kończyn.⁵

Zastosowanie u pacjentów z chorobą obturacyjną płuc

Dzięki wysokiej selektywności wobec receptorów beta-1-adrenergicznych, metoprolol może być stosowany u pacjentów z objawami obturacyjnej choroby płuc, pod warunkiem jednoczesnego podawania leków beta-2-adrenomimetycznych.⁶

Wpływ na niewydolność serca

Działanie metoprololu w niewydolności serca zostało gruntownie przebadane w badaniu klinicznym MERIT-HF, które objęło 3991 pacjentów z niewydolnością serca w klasie II-IV według klasyfikacji NYHA i frakcją wyrzutową lewej komory ≤40%. W badaniu tym metoprolol podawano w skojarzeniu ze standardową terapią niewydolności serca, obejmującą:⁷

• Leki moczopędne
• Inhibitory ACE (lub pochodne hydralazyny w przypadku nietolerancji inhibitorów ACE)
• Długo działające azotany lub antagoniści receptora angiotensyny II
• Glikozydy naparstnicy (w razie konieczności)

Wyniki badania MERIT-HF wykazały znaczącą redukcję umieralności ogólnej o 34% w grupie leczonej metoprololem (p=0,0062 dla wartości skorygowanej; p=0,00009 dla wartości nominalnej). Umieralność ze wszystkich przyczyn w grupie otrzymującej metoprolol wynosiła 145 przypadków (7,2% pacjentów rocznie) w porównaniu z 217 przypadkami (11,0% pacjentów rocznie) w grupie placebo. Obliczone względne ryzyko wyniosło 0,66 (95% przedział ufności: 0,53-0,81).⁸

Bezpieczeństwo w ostrym zawale serca

Badanie kliniczne COMMIT, przeprowadzone w Chinach z udziałem 45 852 pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego, dostarczyło istotnych danych na temat bezpieczeństwa stosowania metoprololu w tej grupie pacjentów. Wyniki wskazały na zwiększone ryzyko wstrząsu kardiogennego w grupie leczonej metoprololem (5,0%) w porównaniu z grupą placebo (3,9%).⁹

Analiza poszczególnych grup pacjentów wykazała, że różnica w częstości występowania wstrząsu kardiogennego była szczególnie wyraźna w określonych populacjach wysokiego ryzyka.¹⁰

¹¹

Skuteczność u dzieci i młodzieży

Efektywność metoprololu w leczeniu nadciśnienia tętniczego u populacji pediatrycznej została oceniona w czterotygodniowym badaniu klinicznym z udziałem 144 pacjentów w wieku od 6 do 16 lat z samoistnym nadciśnieniem tętniczym.¹²

Badanie wykazało zależność efektu hipotensyjnego od dawki metoprololu bursztynianu. Zaobserwowano następujące redukcje skurczowego ciśnienia tętniczego:

• Dawka 0,2 mg/kg masy ciała – redukcja o 5,2 mmHg (p=0,145)
• Dawka 1,0 mg/kg masy ciała – redukcja o 7,7 mmHg (p=0,027)
• Dawka 2,0 mg/kg masy ciała – redukcja o 6,3 mmHg (p=0,049)
• W grupie placebo – redukcja o 1,9 mmHg

Maksymalna dawka zastosowana w badaniu wynosiła 200 mg na dobę. W odniesieniu do ciśnienia rozkurczowego zaobserwowano następujące redukcje:¹³

• Dawka 0,2 mg/kg masy ciała – redukcja o 3,1 mmHg (p=0,655)
• Dawka 1,0 mg/kg masy ciała – redukcja o 4,9 mmHg (p=0,280)
• Dawka 2,0 mg/kg masy ciała – redukcja o 7,5 mmHg (p=0,017)
• W grupie placebo – redukcja o 2,1 mmHg

Warto podkreślić, że efekt hipotensyjny metoprololu nie wykazywał wyraźnej zależności od wieku pacjentów, fazy rozwoju według skali Tannera ani rasy, co sugeruje uniwersalność działania leku w różnych podgrupach populacji pediatrycznej.¹⁴