Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Metoprolol, będący substancją czynną preparatu Beto 100 ZK, wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Interakcje te wynikają zarówno z farmakokinetyki, jak i farmakodynamiki leku. Szczególnie istotny jest wpływ na metabolizm metoprololu, który jest substratem izoenzymu CYP2D6 cytochromu P450, co determinuje wiele istotnych klinicznie interakcji.¹

Wpływ innych leków na metoprolol

Produkty lecznicze mogą wpływać na stężenie metoprololu w osoczu poprzez oddziaływanie na jego metabolizm. Istotne klinicznie zwiększenie stężenia metoprololu w osoczu może wystąpić podczas jednoczesnego stosowania substancji będących inhibitorami CYP2D6, takich jak:²

• Leki przeciwarytmiczne
• Leki przeciwhistaminowe
• Antagoniści receptora H2
• Leki przeciwdepresyjne
• Leki przeciwpsychotyczne
• Inhibitory COX-2
• Leki przeciwretrowirusowe (np. rytonawir)
• Leki przeciwmalaryczne (np. hydroksychlorochina, chinidyna)
• Leki przeciwgrzybicze (np. terbinafina)

Z kolei ryfampicyna zmniejsza stężenie metoprololu w osoczu, natomiast alkohol i hydralazyna mogą je zwiększać.³

Leki zwiększające działanie metoprololu lub jego stężenie w osoczu

Szczególnie istotne klinicznie interakcje metoprololu występują z następującymi grupami leków:⁴

Antagoniści wapnia

Antagoniści wapnia podawane dożylnie: Szczególnie istotna jest interakcja z pochodnym werapamilu lub diltiazemu, które mogą nasilać hamujące działanie beta-adrenolityków na ciśnienie tętnicze, częstość akcji serca, kurczliwość i przewodzenie przedsionkowo-komorowe. U pacjentów otrzymujących metoprolol przeciwwskazane jest podawanie dożylne antagonistów wapnia typu werapamilu (fenyloalkiloamin) ze względu na ryzyko zatrzymania akcji serca.⁵

Antagoniści wapnia podawane doustnie: Jednoczesne stosowanie beta-adrenolityku z antagonistą wapnia może spowodować addytywne zmniejszenie kurczliwości serca na skutek ujemnego działania chronotropowego i inotropowego. Pacjentów otrzymujących doustnie antagonistę wapnia typu werapamilu w skojarzeniu z metoprololem należy ściśle monitorować.⁶

W przypadku jednoczesnego stosowania antagonistów wapnia typu nifedypiny, może wystąpić nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego.⁷

Leki przeciwarytmiczne

Leki beta-adrenolityczne mogą nasilać ujemne działanie inotropowe leków przeciwarytmicznych i ich wpływ na czas przewodzenia przedsionkowego. Szczególnie niebezpieczna jest interakcja u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowo-przedsionkowego, gdzie jednoczesne stosowanie amiodaronu może addytywnie wpływać na czynność elektryczną serca, wywołując m.in. bradykardię, zahamowanie zatokowe i blok przedsionkowo-komorowy.⁸

Leki przeciwarytmiczne takie jak chinidyna, tokainid, prokainamid, ajmalina, amiodaron, flekainid, propafenon i dyzopiramid mogą nasilać działanie metoprololu na częstość akcji serca i przewodzenie przedsionkowo-komorowe. Może to spowodować ciężkie hemodynamiczne działania niepożądane u pacjentów z zaburzeniami czynności lewej komory. Takiego leczenia skojarzonego należy również unikać w zespole chorej zatoki i nieprawidłowym przewodzeniu przedsionkowo-komorowym. Najlepiej udokumentowana jest interakcja z dyzopiramidem.⁹

Inne istotne interakcje zwiększające działanie metoprololu

• Nitrogliceryna: Może nasilić hipotensyjne działanie metoprololu.¹⁰
• Produkty lecznicze zmniejszające częstość akcji serca: Jednoczesne podawanie metoprololu z innymi produktami leczniczymi zmniejszającymi częstość akcji serca, takimi jak modulatory receptora fosforanu sfingozyny 1 (np. fingolimod), może wywołać addytywne działanie zmniejszające częstość akcji serca.¹¹
• Produkty lecznicze obniżające ciśnienie tętnicze: Jednoczesne podawanie metoprololu z innymi produktami leczniczymi obniżającymi ciśnienie tętnicze, takimi jak aldesleukina, może wywołać nasilone działanie hipotensyjne.¹²
• Leki do znieczulenia ogólnego: Niektóre wziewne leki stosowane do znieczulenia ogólnego mogą nasilać kardiodepresyjne działanie beta-adrenolityków.¹³
• Hydralazyna: Jednocześnie stosowana hydralazyna może hamować metabolizm pierwszego przejścia metoprololu, co prowadzi do zwiększenia jego stężenia.¹⁴
• Antagoniści receptora alfa-adrenergicznego: Ostre niedociśnienie ortostatyczne, które może wystąpić po podaniu pierwszej dawki prazosyny lub doksazosyny, może być silniejsze u pacjentów przyjmujących metoprolol.¹⁵
• Glikozydy naparstnicy: Jednoczesne stosowanie glikozydów naparstnicy może spowodować nadmierną bradykardię i/lub wydłużenie czasu przewodzenia przedsionkowo-komorowego. Zaleca się kontrolowanie częstości akcji serca i odstępu PR.¹⁶

Leki zmniejszające działanie metoprololu lub jego stężenie w osoczu

• Sympatykomimetyki: Adrenalina lub inne leki sympatykomimetyczne (np. zawarte w lekach przeciwkaszlowych lub kroplach do nosa i oczu) stosowane jednocześnie z beta-adrenolitykami mogą powodować zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi. Jest to mniej prawdopodobne podczas stosowania leczniczych dawek wybiórczych leków beta-1-adrenolitycznych (jak metoprolol) niż niewybiórczych beta-adrenolityków.¹⁷
• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ): Jednoczesne stosowanie NLPZ (w tym inhibitorów COX-2) i beta-adrenolityków może zmniejszać przeciwnadciśnieniowe działanie metoprololu. Prawdopodobną przyczyną jest zahamowanie syntezy prostaglandyn w nerkach oraz retencja sodu i płynów w wyniku działania NLPZ.¹⁸
• Leki indukujące enzymy wątrobowe: Mogą one wpływać na stężenie metoprololu w osoczu. Na przykład ryfampicyna zmniejsza stężenie metoprololu w osoczu.¹⁹

Wpływ metoprololu na inne leki

• Leki adrenolityczne: Metoprolol może zwiększać przeciwnadciśnieniowe działanie leków alfa-adrenolitycznych (takich jak guanetydyna, betanidyna, rezerpina, alfa-metylodopa lub klonidyna). Ponadto leki beta-adrenolityczne mogą nasilać nadciśnienie tętnicze jako odpowiedź na odstąpienie klonidyny u pacjentów otrzymujących jednocześnie klonidynę i beta-adrenolityk. Jeśli konieczne jest przerwanie leczenia klonidyną stosowaną jednocześnie z metoprololem, metoprolol należy odstawić na kilka dni wcześniej przed odstawieniem klonidyny.²⁰
• Leki przeciwcukrzycowe i insulina: Beta-adrenolityki mogą zakłócać prawidłową odpowiedź hemodynamiczną organizmu na hipoglikemię i powodować zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi związanego z ciężką bradykardią. U pacjentów z cukrzycą, którzy otrzymują insulinę, leczenie beta-adrenolitykiem może spowodować nasilenie lub przedłużenie hipoglikemii. Beta-adrenolityki mogą również antagonizować hipoglikizujące działanie pochodnych sulfonylomocznika. Ryzyko każdego z tych działań jest mniejsze podczas stosowania wybiórczego leku beta-1-adrenolitycznego (takiego jak metoprolol) niż niewybiórczego beta-adrenolityku. Należy jednak monitorować pacjentów z cukrzycą otrzymujących metoprolol, aby upewnić się, że utrzymana jest u nich kontrola glikemii.²¹
• Lidokaina: Metoprolol może zmniejszyć wydalanie lidokainy, powodując nasilenie jej działania.²²
• Alkaloidy sporyszu: Metoprolol może nasilać zwężające naczynia krwionośne działanie alkaloidów sporyszu.²³
• Dipirydamol: Stosowanie beta-adrenolityku należy zasadniczo wstrzymać przed wykonaniem testu z dipirydamolem, a po jego podaniu uważnie monitorować częstość akcji serca.²⁴

Interakcje metoprololu z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie metoprololu może powodować istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Pod wpływem alkoholu stężenie metoprololu w osoczu może ulec zwiększeniu. Ponadto, podczas jednoczesnego spożywania alkoholu i stosowania metoprololu stężenie alkoholu we krwi może osiągać większą wartość i wolniej się zmniejszać.²⁵

Mechanizm tej interakcji wynika prawdopodobnie z wpływu alkoholu na metabolizm metoprololu w wątrobie. Należy poinformować pacjentów o możliwości wystąpienia nasilonego działania alkoholu oraz zwiększonego ryzyka działań niepożądanych związanych zarówno z metoprololem, jak i samym alkoholem, takich jak nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego, nasilenie sedacji i pogorszenie sprawności psychomotorycznej.

W związku z powyższym, zaleca się ograniczenie lub unikanie spożywania alkoholu podczas stosowania metoprololu, a pacjentów należy poinformować o potencjalnych ryzykach związanych z tą interakcją.

Tabela interakcji metoprololu z innymi lekami