Właściwości farmakodynamiczne metoprololu

Metoprolol, substancja czynna zawarta w produkcie Beto ZK, należy do grupy farmakodynamicznej wybiórczych beta-adrenolityków o kodzie ATC C07AB02. Charakteryzuje się selektywnym działaniem blokującym receptory beta-1-adrenergiczne, które znajdują się głównie w sercu. Kluczową właściwością metoprololu jest zdolność do blokowania tych receptorów w dawkach znacznie mniejszych niż te wymagane do zablokowania receptorów beta-2-adrenergicznych występujących w innych tkankach.¹

Podstawowe mechanizmy działania

Metoprolol wykazuje jedynie nieznaczne działanie stabilizujące błony komórkowe i nie posiada właściwości agonistycznych. Jego główne działanie farmakodynamiczne polega na zmniejszaniu lub hamowaniu pobudzającego wpływu katecholamin na serce, szczególnie tych uwalnianych podczas stresu fizycznego lub psychicznego. W efekcie metoprolol prowadzi do zmniejszenia tachykardii, redukcji pojemności minutowej serca oraz osłabienia kurczliwości mięśnia sercowego, które zazwyczaj są wywoływane przez nagły wyrzut katecholamin. Dodatkowo lek obniża ciśnienie tętnicze krwi.²

Zalety formulacji o przedłużonym uwalnianiu

Metoprolol bursztynianu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Beto ZK) zapewnia bardziej wyrównane stężenie w osoczu krwi oraz bardziej stabilne hamowanie receptorów beta-1-adrenergicznych w ciągu całej doby w porównaniu do tradycyjnych postaci tabletek zawierających selektywne leki beta-1-adrenolityczne. Te stabilne stężenia w osoczu przekładają się na lepszą wybiórczość klinicznego działania beta-1-adrenolitycznego niż przy zastosowaniu tradycyjnych form leku. Dodatkowo, formuła o przedłużonym uwalnianiu minimalizuje ryzyko działań niepożądanych związanych z występowaniem maksymalnych stężeń leku w osoczu, takich jak bradykardia czy osłabienie kończyn.³

Zastosowanie w chorobach współistniejących

Warto podkreślić, że w razie konieczności metoprolol może być podawany pacjentom z objawami obturacyjnej choroby płuc w skojarzeniu z lekami beta-2-adrenomimetycznymi. Jest to możliwe dzięki jego selektywności wobec receptorów beta-1.⁴

Wpływ na niewydolność serca

Skuteczność metoprololu w leczeniu niewydolności serca została potwierdzona w badaniu MERIT-HF, które objęło 3991 pacjentów z niewydolnością serca w klasie II-IV według klasyfikacji NYHA i frakcją wyrzutową lewej komory ≤40%. W badaniu tym metoprolol podawano w skojarzeniu ze standardowym leczeniem stosowanym w niewydolności serca, które obejmowało:⁵

• Leki moczopędne
• Inhibitory ACE lub pochodne hydralazyny (jeśli inhibitor ACE nie był tolerowany)
• Długo działające azotany lub antagoniści receptora angiotensyny II
• W razie konieczności, glikozydy naparstnicy

Wyniki badania MERIT-HF wykazały istotne zmniejszenie umieralności ogólnej o 34% [p=0,0062 (wartość skorygowana); p=0,00009 (wartość nominalna)]. Umieralność ze wszystkich przyczyn w grupie pacjentów otrzymujących metoprolol wynosiła 145 przypadków (7,2% rocznie), podczas gdy w grupie placebo wystąpiło 217 zgonów (11,0% rocznie). Względne ryzyko zgonu oszacowano na 0,66 z 95% przedziałem ufności wynoszącym 0,53-0,81.⁶

Metoprolol w ostrym zawale serca

W chińskim badaniu COMMIT, które objęło 45 852 pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego, zaobserwowano, że wstrząs kardiogenny występował znacząco częściej w grupie leczonej metoprololem (5,0%) niż w grupie otrzymującej placebo (3,9%). Różnica ta była szczególnie wyraźna w określonych grupach pacjentów podwyższonego ryzyka.⁷

Powyższe dane wskazują na konieczność szczególnej ostrożności przy stosowaniu metoprololu u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego, zwłaszcza w grupach podwyższonego ryzyka.<sup data-drug="Beto 100 ZK" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Względna częstość występowania wstrząsu kardiogennego w badaniu COMMIT w poszczególnych grupach pacjentów: Wiek ≥ 70 lat: Metoprolol 8,4%, Placebo 6,1%. Ciśnienie tętnicze 8

Właściwości farmakodynamiczne u dzieci i młodzieży

Skuteczność metoprololu bursztynianu została oceniona również w populacji pediatrycznej w 4-tygodniowym badaniu, w którym uczestniczyło 144 dzieci w wieku od 6 do 16 lat z samoistnym nadciśnieniem tętniczym. Badanie wykazało zależne od dawki działanie hipotensyjne:⁹

Wpływ na ciśnienie skurczowe

Metoprololu bursztynian powodował zmniejszenie skurczowego ciśnienia tętniczego w następujący sposób:¹⁰

• W dawce 0,2 mg/kg masy ciała – obniżenie o 5,2 mmHg (p=0,145)
• W dawce 1,0 mg/kg masy ciała – obniżenie o 7,7 mmHg (p=0,027)
• W dawce 2,0 mg/kg masy ciała – obniżenie o 6,3 mmHg (p=0,049)
• Dla porównania, w grupie placebo – obniżenie o 1,9 mmHg

Maksymalna dawka zastosowana w badaniu wynosiła 200 mg na dobę.¹¹

Wpływ na ciśnienie rozkurczowe

W odniesieniu do ciśnienia rozkurczowego, metoprololu bursztynian powodował zmniejszenie o:¹²

• 3,1 mmHg (p=0,655) przy dawce 0,2 mg/kg masy ciała
• 4,9 mmHg (p=0,280) przy dawce 1,0 mg/kg masy ciała
• 7,5 mmHg (p=0,017) przy dawce 2,0 mg/kg masy ciała
• Dla porównania, w grupie placebo – obniżenie o 2,1 mmHg

Warto zauważyć, że nie stwierdzono wyraźnej zależności między zmniejszeniem ciśnienia tętniczego a wiekiem pacjentów, fazą rozwoju według skali Tannera czy rasą.¹³