Działania niepożądane leku Banavin

Lek Banavin (wortioksetyna) stosowany w leczeniu depresji charakteryzuje się określonym profilem bezpieczeństwa, który wymaga szczegółowej analizy przez lekarzy przepisujących preparat. Poniżej przedstawiono kompleksowe informacje dotyczące działań niepożądanych zaobserwowanych podczas stosowania leku w badaniach klinicznych oraz po wprowadzeniu do obrotu.¹

Najczęściej występujące działania niepożądane

W przypadku preparatu Banavin, najczęstszym działaniem niepożądanym obserwowanym w trakcie terapii są nudności. Zazwyczaj mają one charakter łagodny lub umiarkowany i pojawiają się przede wszystkim w ciągu pierwszych dwóch tygodni leczenia. Co istotne, objawy te są zwykle przemijające i rzadko prowadzą do konieczności przerwania terapii.²

Warto zaznaczyć, że dolegliwości ze strony układu pokarmowego, w tym nudności, występują częściej u kobiet niż u mężczyzn przyjmujących wortioksetynę.³

Działania niepożądane w grupach szczególnych

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku ≥65 lat stosujących dawki ≥10 mg wortioksetyny raz na dobę odnotowano częstsze przypadki rezygnacji z udziału w badaniach klinicznych. Ponadto, po zastosowaniu dawki 20 mg wortioksetyny raz na dobę, częstość występowania nudności i zaparć była większa u pacjentów w wieku ≥65 lat (odpowiednio 42% i 15%) w porównaniu z pacjentami młodszymi (odpowiednio 27% i 4%).<sup data-drug="Banavin" data-section="Działania niepożądane" title="Po zastosowaniu dawek ≥10 mg wortioksetyny raz na dobę odnotowano u pacjentów w wieku ≥65 lat częstsze przypadki wycofania się z udziału w badaniu. […] Po zastosowaniu dawek wynoszących 20 mg wortioksetyny raz na dobę, częstość występowania nudności i zaparć była większa u pacjentów w wieku ≥65 lat (odpowiednio 42% i 15%) niż u pacjentów w wieku 4

Dzieci i młodzież

Profil bezpieczeństwa wortioksetyny u dzieci i młodzieży został oceniony w badaniach klinicznych obejmujących 304 dzieci w wieku 7-11 lat oraz 308 nastolatków w wieku 12-17 lat z dużym zaburzeniem depresyjnym. Ogólnie, profil działań niepożądanych był podobny do obserwowanego u dorosłych, jednakże z dwoma istotnymi różnicami:

• Częstsze przypadki związane z bólem brzucha
• Większa częstość występowania myśli samobójczych, zwłaszcza u młodzieży

W długoterminowych, otwartych badaniach trwających 6 i 18 miesięcy, profil bezpieczeństwa i tolerancji wortioksetyny u dzieci i młodzieży po długotrwałym stosowaniu był porównywalny z profilem obserwowanym podczas krótszej terapii.⁵

Objawy po przerwaniu leczenia

W badaniach klinicznych systematycznie oceniano objawy odstawienia po nagłym przerwaniu leczenia wortioksetyną. Nie wykazano klinicznie istotnych różnic w porównaniu z placebo odnośnie częstości występowania lub charakteru objawów odstawienia po leczeniu wortioksetyną.⁶

Jednak po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki opisujące zespół odstawienia po zakończeniu terapii wortioksetyną, który może obejmować następujące objawy:

• Zawroty głowy
• Ból głowy
• Zaburzenia czucia (w tym parestezje, wrażenie porażenia prądem)
• Zaburzenia snu (w tym bezsenność)
• Nudności i/lub wymioty
• Lęk
• Drażliwość
• Pobudzenie
• Zmęczenie
• Drżenie

Objawy te mogą wystąpić w ciągu pierwszego tygodnia po odstawieniu wortioksetyny.⁷

Zaburzenia seksualne

W badaniach klinicznych zaburzenia seksualne oceniano za pomocą skali ASEX (ang. Arizona Sexual Experience Scale). Dawki w wysokości od 5 do 15 mg nie wykazywały żadnych różnic względem placebo w zakresie wpływu na funkcje seksualne. Jednakże stosowanie dawki 20 mg wortioksetyny było związane z nasileniem zaburzeń seksualnych pojawiających się w trakcie leczenia (ang. treatment-emergent sexual dysfunction, TESD).⁸

Co istotne, po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki zaburzeń seksualnych również po zastosowaniu wortioksetyny w dawkach poniżej 20 mg.⁹

Zwiększone ryzyko złamań kości

Badania epidemiologiczne, prowadzone głównie u pacjentów w wieku 50 lat i starszych, wykazują wzrost ryzyka złamań kości u osób otrzymujących produkty lecznicze należące do pokrewnej klasy leków przeciwdepresyjnych (SSRI lub TCA). Mechanizm występowania tego ryzyka pozostaje nieznany i nie wiadomo, czy ryzyko to występuje również po zastosowaniu wortioksetyny.¹⁰

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych występujących podczas stosowania wortioksetyny, pogrupowanych według klasyfikacji układów i narządów, częstości występowania oraz konkretnego objawu.<sup data-drug="Banavin" data-section="Działania niepożądane" title="Poniższe działania niepożądane wymieniono zgodnie z następującą konwencją: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000); bardzo rzadko (11

* Częstość nieznana – częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych.¹²

Mechanizmy występowania działań niepożądanych

Działania niepożądane wortioksetyny związane są z jej mechanizmem działania jako modulatora receptorów serotoninergicznych i inhibitora wychwytu zwrotnego serotoniny. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe – występują najczęściej i są związane z działaniem na receptory serotoninowe w układzie pokarmowym. Nudności stanowią najczęstszy objaw, występujący szczególnie w początkowej fazie leczenia.¹³
• Zespół serotoninowy – potencjalnie zagrażający życiu stan związany z nadmierną stymulacją receptorów serotoninowych. Może wystąpić szczególnie przy skojarzeniu z innymi lekami serotoninergicznymi.¹⁴
• Krwawienia – związane z wpływem na agregację płytek krwi poprzez działanie na metabolizm serotoniny.¹⁵
• Hiponatremia – związana z wpływem na wydzielanie hormonu antydiuretycznego (ADH).¹⁶

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy rozważyć następujące postępowanie:

1. W przypadku nudności – objawy są zazwyczaj przemijające i nie wymagają przerwania leczenia. Mogą być łagodzone przez przyjmowanie leku z posiłkiem.¹⁷
2. W przypadku zespołu serotoninowego – należy natychmiast przerwać leczenie i wdrożyć odpowiednie postępowanie objawowe.
3. W przypadku objawów odstawienia – zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki zamiast nagłego przerwania leczenia.¹⁸
4. W przypadku zaburzeń seksualnych – należy rozważyć modyfikację dawki leku lub zastosowanie alternatywnej terapii.¹⁹

Monitorowanie bezpieczeństwa leku

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁰

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.²¹