Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Azytromycyna wykazuje szereg istotnych klinicznie interakcji z innymi produktami leczniczymi. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla bezpiecznego i skutecznego prowadzenia terapii u pacjentów stosujących leczenie skojarzone. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę interakcji azytromycyny z poszczególnymi grupami leków oraz innymi substancjami.¹

Interakcje z lekami zobojętniającymi

Badania farmakokinetyczne wykazały, że jednoczesne stosowanie leków zobojętniających kwas solny i azytromycyny nie wpływa na całkowitą biodostępność azytromycyny, jednak powoduje zmniejszenie najwyższych stężeń azytromycyny w surowicy o około 25%. Z tego względu zaleca się, aby pacjenci nie przyjmowali jednocześnie azytromycyny i leków zobojętniających kwas solny.²

Interakcje z lekami antyhistaminowymi

Cetyryzyna: Badania prowadzone u zdrowych ochotników nie wykazały istotnych interakcji farmakokinetycznych ani wpływu na odstęp QT podczas jednoczesnego podawania azytromycyny z cetyryzyną w dawce 20 mg przez 5 dni.³

Terfenadyna: Chociaż badania farmakokinetyczne nie dostarczyły jednoznacznych dowodów na występowanie interakcji między azytromycyną a terfenadyną, odnotowano rzadkie przypadki, w których nie można było całkowicie wykluczyć możliwości takiej interakcji.⁴

Interakcje z lekami prokinetycznymi

Cyzapryd: Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania azytromycyny i cyzaprydu ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca. Cyzapryd wydłuża odstęp QT, co w połączeniu z azytromycyną może nasilać to działanie.⁵

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Dydanozyna (dideoksyinozyna): Jednoczesne podawanie azytromycyny w dawce 1200 mg/dobę i dydanozyny (400 mg/dobę) u pacjentów zakażonych HIV nie wykazało wpływu na farmakokinetykę dydanozyny w stanie równowagi w porównaniu do placebo.⁶

Zydowudyna: Badania wykazały, że podanie azytromycyny w jednorazowej dawce 1000 mg lub w dawkach wielokrotnych (1200 mg lub 600 mg) ma niewielki wpływ na farmakokinetykę zydowudyny w osoczu oraz na jej wydalanie nerkowe lub jej glukuronidowego metabolitu. Jednakże azytromycyna zwiększa stężenie fosforylowanej zydowudyny (aktywnego farmakologicznie metabolitu) w jednojądrzastych komórkach krwi obwodowej. Chociaż znaczenie kliniczne tego efektu nie jest w pełni poznane, może to przynosić korzyści terapeutyczne dla pacjenta.⁷

Efawirenz: Jednoczesne podawanie azytromycyny (600 mg jednorazowo) z efawirenzem (400 mg/dobę przez 7 dni) nie prowadzi do istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych.⁸

Indynawir: Podanie pojedynczej dawki 1200 mg azytromycyny nie wpływa istotnie statystycznie na parametry farmakokinetyczne indynawiru stosowanego w dawce 800 mg trzy razy na dobę przez 5 dni.⁹

Nelfinawir: Jednoczesne stosowanie azytromycyny (1200 mg) i nelfinawiru w stanie stacjonarnym (750 mg 3 razy na dobę) powoduje zwiększenie stężenia azytromycyny. Nie zaobserwowano jednak istotnych klinicznie działań niepożądanych, dlatego modyfikacja dawki nie jest konieczna.¹⁰

Interakcje z substratami glikoproteiny P

Jednoczesne podawanie azytromycyny z substratami glikoproteiny P, takimi jak digoksyna i kolchicyna, może prowadzić do zwiększenia stężenia tych substratów w surowicy. W przypadku jednoczesnego stosowania azytromycyny i digoksyny należy uwzględnić możliwość zwiększenia stężenia digoksyny w surowicy. Podczas terapii azytromycyną z digoksyną oraz po jej zakończeniu konieczna jest ścisła obserwacja kliniczna pacjenta, a w uzasadnionych przypadkach monitorowanie stężenia digoksyny w surowicy.¹¹

Interakcje z alkaloidami sporyszu

Ze względu na teoretyczne ryzyko zatrucia sporyszem, nie zaleca się jednoczesnego stosowania azytromycyny i pochodnych ergotaminy.¹²

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450

Azytromycyna nie wchodzi w istotne interakcje z układem wątrobowego cytochromu P450. W przeciwieństwie do erytromycyny i innych antybiotyków makrolidowych, azytromycyna nie powoduje ani indukcji, ani inaktywacji wątrobowego cytochromu P450 poprzez kompleks metabolit-cytochrom.¹³

Przeprowadzono szereg badań farmakokinetycznych dotyczących interakcji azytromycyny z lekami w znacznym stopniu metabolizowanymi przez cytochrom P450:

• Atorwastatyna: Jednoczesne podawanie atorwastatyny (10 mg na dobę) i azytromycyny (500 mg na dobę) nie wpływa na stężenie atorwastatyny w osoczu. Jednakże w okresie porejestracyjnym odnotowano przypadki rabdomiolizy u pacjentów jednocześnie przyjmujących azytromycynę i statyny.¹⁴
• Karbamazepina: W badaniach interakcji u zdrowych ochotników nie zaobserwowano istotnego wpływu azytromycyny na stężenia karbamazepiny lub jej aktywnego metabolitu w osoczu.¹⁵
• Cymetydyna: Pojedyncza dawka cymetydyny, podana 2 godziny przed azytromycyną, nie wpływa na parametry farmakokinetyczne azytromycyny.¹⁶
• Doustne leki przeciwzakrzepowe z grupy pochodnych kumaryny: Obserwowano nasilenie działania przeciwzakrzepowego przy jednoczesnym podawaniu azytromycyny i doustnych leków przeciwzakrzepowych typu kumaryny, chociaż w badaniach farmakokinetycznych azytromycyna nie zwiększała działania przeciwzakrzepowego warfaryny w pojedynczej dawce 15 mg. Pomimo braku ustalonego związku przyczynowego, należy zwrócić uwagę na odpowiednią częstość monitorowania czasu protrombinowego u pacjentów otrzymujących jednocześnie azytromycynę i pochodne kumaryny.¹⁷
• Cyklosporyna: U zdrowych ochotników, którym podawano doustnie azytromycynę (500 mg/dobę przez 3 dni), a następnie cyklosporynę (jednorazowa dawka doustna 10 mg/kg mc.), stwierdzono istotne zwiększenie Cmax i AUC0-5 cyklosporyny. Konieczne jest zachowanie ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu tych leków. W przypadku konieczności terapii skojarzonej, należy monitorować stężenia cyklosporyny i odpowiednio modyfikować jej dawkę.¹⁸
• Flukonazol: Pojedyncza dawka 1200 mg azytromycyny nie wpływa na parametry farmakokinetyczne flukonazolu (800 mg, dawka pojedyncza). Całkowite narażenie na działanie azytromycyny i jej okres półtrwania nie zmieniają się podczas jednoczesnego podawania flukonazolu, chociaż obserwowano klinicznie nieistotne zmniejszenie wartości Cmax (18%) azytromycyny.¹⁹
• Metyloprednizolon: W badaniach interakcji farmakokinetycznych u zdrowych ochotników azytromycyna nie wykazała istotnego wpływu na farmakokinetykę metyloprednizolonu.²⁰
• Midazolam: U zdrowych ochotników jednoczesne podawanie azytromycyny (500 mg/dobę przez 3 dni) nie miało istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne i farmakodynamiczne midazolamu podawanego w pojedynczej dawce 15 mg.²¹
• Ryfabutyna: Jednoczesne stosowanie ryfabutyny i azytromycyny nie wpływa na stężenie tych substancji w surowicy. U pacjentów otrzymujących jednocześnie azytromycynę i ryfabutynę obserwowano neutropenię, jednak nie ustalono związku przyczynowego z jednoczesnym leczeniem azytromycyną, gdyż neutropenia jest znanym działaniem niepożądanym ryfabutyny.²²
• Syldenafil: U zdrowych ochotników płci męskiej azytromycyna (500 mg/dobę przez 3 dni) nie wpływała na AUC i Cmax syldenafilu lub jego głównego krążącego metabolitu.²³
• Triazolam: W badaniu z udziałem 14 zdrowych ochotników jednoczesne podawanie azytromycyny (500 mg w pierwszym dniu i 250 mg w drugim dniu) i triazolamu (0,125 mg w drugim dniu) nie miało istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne triazolamu w porównaniu do triazolamu podawanego z placebo.²⁴
• Trimetoprym z sulfametoksazolem: Jednoczesne podawanie trimetoprymu i sulfametoksazolu (160 mg i 800 mg) przez 7 dni z azytromycyną (1200 mg w 7. dniu) nie wpływało na maksymalne stężenia, całkowite narażenie na lek, ani wydalanie nerkowe trimetoprymu i sulfametoksazolu. Stężenia azytromycyny w osoczu były porównywalne z obserwowanymi w innych badaniach.²⁵

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu etylowego i stosowanie azytromycyny nie zostało szczegółowo przebadane w badaniach klinicznych. Jednakże, mając na uwadze metabolizm azytromycyny, który w głównej mierze nie jest zależny od cytochromu P450, nie przewiduje się istotnych interakcji farmakokinetycznych między azytromycyną a alkoholem.

Pomimo braku bezpośrednich interakcji farmakokinetycznych, należy pamiętać, że:

• Spożywanie alkoholu może osłabiać układ odpornościowy, co może potencjalnie zmniejszać skuteczność leczenia przeciwbakteryjnego
• Alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane azytromycyny, takie jak dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka)
• Równoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie azytromycyny może zwiększać obciążenie wątroby, co jest szczególnie istotne u pacjentów z istniejącymi schorzeniami wątroby
• Alkohol może wpływać na zdolność koncentracji i prowadzenia pojazdów, co w połączeniu z ewentualnymi działaniami niepożądanymi azytromycyny (np. zawroty głowy) może stanowić dodatkowe zagrożenie

W związku z powyższym, choć nie wykazano bezpośrednich interakcji farmakokinetycznych, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii azytromycyną ze względów bezpieczeństwa i w celu zapewnienia optymalnej skuteczności leczenia.

Tabela interakcji