Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Azytromycyna, jako antybiotyk makrolidowy, wchodzi w interakcje z różnymi grupami leków. Zrozumienie tych interakcji jest kluczowe dla bezpiecznego i skutecznego leczenia pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę interakcji azytromycyny z innymi produktami leczniczymi oraz substancjami, w tym alkoholem.¹

Interakcje z lekami wpływającymi na pH żołądka

Leki zobojętniające sok żołądkowy mogą wpływać na farmakokinetykę azytromycyny. Mimo że nie wpływają na ogólną biodostępność azytromycyny, zaobserwowano zmniejszenie maksymalnego stężenia w surowicy o 25%. Aby uniknąć potencjalnych interakcji, azytromycynę należy podawać co najmniej godzinę przed lub 2 godziny po przyjęciu leków zobojętniających sok żołądkowy.²

Wodorotlenek glinu z wodorotlenkiem magnezu (co-magaldrox) w jednorazowej dawce 20 ml podany jednocześnie z azytromycyną w postaci granulatu do sporządzania zawiesiny doustnej o przedłużonym uwalnianiu nie wykazuje wpływu na szybkość i zakres wchłaniania azytromycyny.³

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Efawirenz w dawce 400 mg podawany przez 7 dni łącznie z azytromycyną (600 mg w pojedynczej dawce) nie wykazuje istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych.⁴

Dydanozyna (dideokoksyinozyna) w dawce 400 mg na dobę stosowana jednocześnie z azytromycyną (1200 mg na dobę) u pacjentów z rozpoznanym zakażeniem HIV nie wykazuje zmian w farmakokinetyce dydanozyny w porównaniu do placebo.⁵

Zydowudyna podawana jednocześnie z azytromycyną (pojedyncze dawki 1000 mg oraz wielokrotne dawki 600 mg lub 1200 mg) wykazuje niewielki wpływ na farmakokinetykę zydowudyny lub jej glukuronidowego metabolitu. Jednak podawanie azytromycyny zwiększa stężenia fosforylowanej zydowudyny – klinicznie czynnego metabolitu – w jednojądrzastych komórkach krwi obwodowej. Znaczenie kliniczne tej obserwacji pozostaje niejasne, aczkolwiek może być korzystne dla pacjentów.⁶

Nelfinawir w stanie stacjonarnym (750 mg trzy razy na dobę) podawany jednocześnie z azytromycyną (1200 mg) prowadzi do zwiększenia stężenia azytromycyny. Nie obserwowano klinicznie istotnych działań niepożądanych, a modyfikacja dawkowania nie była konieczna.⁷

Indynawir (800 mg trzy razy na dobę przez 5 dni) nie wykazuje istotnego statystycznie wpływu na parametry farmakokinetyczne przy jednoczesnym podawaniu z azytromycyną w pojedynczej dawce 1200 mg.⁸

Interakcje z substratami glikoproteiny P

Jednoczesne podawanie azytromycyny z substratami glikoproteiny P, takimi jak digoksyna i kolchicyna, powoduje zwiększenie stężeń tych substratów w surowicy. Należy rozważyć możliwość zwiększenia się stężeń substratu w surowicy podczas jednoczesnego stosowania azytromycyny z tymi lekami.⁹

Interakcje z lekami przeciwhistaminowymi

Cetyryzyna w dawce 20 mg podawana jednocześnie z azytromycyną przez 5 dni u zdrowych ochotników nie prowadzi do interakcji farmakokinetycznej ani do istotnych zmian odstępu QT.¹⁰

Astemizol i terfenadyna – brak jednoznacznych dowodów na interakcje z azytromycyną, chociaż opisywano rzadkie przypadki, w których nie można było całkowicie wykluczyć możliwości interakcji. Należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu tych leków z azytromycyną, ponieważ opisywano silniejsze działanie w skojarzeniu z erytromycyną z grupy antybiotyków makrolidowych.¹¹

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Doustne leki przeciwzakrzepowe z grupy pochodnych kumaryny – w badaniach farmakokinetycznych azytromycyna nie powodowała zmiany działania przeciwzakrzepowego warfaryny (pojedyncza dawka 15 mg) u zdrowych ochotników. Jednak po wprowadzeniu leku do obrotu opisywano przypadki nasilenia działania przeciwzakrzepowego po jednoczesnym podaniu azytromycyny i doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy pochodnych kumaryny. Mimo braku ustalonego związku przyczynowego, należy zwrócić uwagę na właściwą częstość kontrolnych oznaczeń czasu protrombinowego podczas stosowania azytromycyny u pacjentów otrzymujących te leki.¹²

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

Cyklosporyna – w badaniu farmakokinetycznym u zdrowych ochotników, którym podawano doustnie azytromycynę (500 mg na dobę przez 3 dni), a następnie cyklosporynę (pojedyncza dawka doustna 10 mg/kg mc.), stwierdzono istotne zwiększenie Cmax i AUC0-5 cyklosporyny. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych produktów. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania należy monitorować stężenia cyklosporyny i odpowiednio modyfikować jej dawkowanie.¹³

Interakcje z lekami przeciwgrzybiczymi

Flukonazol w pojedynczej dawce 800 mg nie wpływa na parametry farmakokinetyczne pojedynczej dawki 1200 mg azytromycyny. Całkowite narażenie na działanie azytromycyny i jej okres półtrwania nie zmieniają się podczas jednoczesnego podawania flukonazolu, jednakże obserwowano nieistotne klinicznie zmniejszenie wartości Cmax (18%) azytromycyny.¹⁴

Interakcje z lekami przeciwzapalnymi

Metyloprednizolon – w badaniach interakcji farmakokinetycznych u zdrowych ochotników, azytromycyna nie wykazuje istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne metyloprednizolonu.¹⁵

Interakcje z innymi antybiotykami

Ryfabutyna – jednoczesne stosowanie azytromycyny i ryfabutyny nie ma wpływu na stężenia w osoczu żadnej z tych substancji czynnych. U pacjentów, u których zastosowano jednoczesne leczenie azytromycyną i ryfabutyną, obserwowano neutropenię. Choć występowanie neutropenii związano ze stosowaniem ryfabutyny, nie potwierdzono związku przyczynowego z jednoczesnym stosowaniem obu produktów.¹⁶

Trimetoprim i sulfametoksazol (w dawce 160 mg i 800 mg) stosowane przez 7 dni jednocześnie z azytromycyną (dawka 1200 mg w 7. dniu) nie mają wpływu na maksymalne stężenia, całkowite narażenie na działanie leku i wydalanie nerkowe trimetoprimu ani sulfametoksazolu. Stężenia azytromycyny w surowicy są porównywalne z obserwowanymi w innych badaniach.¹⁷

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450

Azytromycyna nie wchodzi w istotne interakcje poprzez układ wątrobowego cytochromu P450. Nie wchodzi ona w interakcje farmakokinetyczne, obserwowane dla erytromycyny i innych antybiotyków makrolidowych. Indukcja lub inaktywacja wątrobowego cytochromu P450 poprzez kompleks metabolitów cytochromu nie zachodzi w przypadku azytromycyny.¹⁸

Atorwastatyna (w dawce 10 mg na dobę) stosowana jednocześnie z azytromycyną (w dawce 500 mg na dobę) nie prowadzi do zmiany stężenia atorwastatyny w osoczu (na podstawie próby zahamowania reduktazy HMG-CoA). Jednak po wprowadzeniu produktu do obrotu notowano przypadki rabdomiolizy u pacjentów otrzymujących jednocześnie azytromycynę i statyny.¹⁹

Karbamazepina – w badaniu interakcji farmakokinetycznej u zdrowych ochotników nie obserwowano żadnego istotnego wpływu na stężenia karbamazepiny lub jej aktywnego metabolitu w osoczu podczas jednoczesnego stosowania azytromycyny.²⁰

Cymetydyna – w badaniu farmakokinetycznym oceniano wpływ na farmakokinetykę azytromycyny pojedynczej dawki cymetydyny podawanej 2 godziny przed podaniem azytromycyny i nie obserwowano żadnych odchyleń parametrów farmakokinetycznych azytromycyny.²¹

Midazolam – u zdrowych ochotników jednoczesne podawanie azytromycyny w dawce 500 mg na dobę przez 3 dni nie wywiera istotnego wpływu na parametry farmakokinetyczne i farmakodynamiczne midazolamu podawanego w pojedynczej dawce 15 mg.²²

Syldenafil – u zdrowych ochotników płci męskiej nie stwierdzono wpływu azytromycyny (stosowanej w dawce 500 mg na dobę przez 3 dni) na AUC i Cmax syldenafilu lub jego głównego krążącego metabolitu.²³

Teofilina – nie ma dowodów występowania klinicznie istotnych interakcji farmakokinetycznych podczas jednoczesnego podawania azytromycyny i teofiliny zdrowym ochotnikom. Jednak ze względu na obserwowane interakcje podczas jednoczesnego stosowania teofiliny z innymi antybiotykami makrolidowymi, zaleca się obserwację objawów zwiększenia stężenia teofiliny we krwi.²⁴

Triazolam – w badaniu z udziałem 14 zdrowych ochotników jednoczesne podawanie azytromycyny w dawce 500 mg w 1. dniu i 250 mg w 2. dniu oraz triazolamu w dawce 0,125 mg w 2. dniu nie wywarło istotnego wpływu na którykolwiek z parametrów farmakokinetycznych triazolamu w porównaniu do triazolamu podawanego z placebo.²⁵

Interakcje z lekami wpływającymi na odstęp QT

Azytromycynę należy stosować ostrożnie u pacjentów otrzymujących leki, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT i mogą wywoływać arytmię serca, np. hydroksychlorochina.²⁶

Cyzapryd jest metabolizowany w wątrobie przez enzym CYP3A4. Antybiotyki makrolidowe hamują działanie tego enzymu, dlatego jednoczesne stosowanie azytromycyny z cyzaprydem może powodować wydłużenie odstępu QT, komorowe zaburzenia rytmu i torsade de pointes.²⁷

Interakcje z alkoholem

W dostępnej dokumentacji dotyczącej azytromycyny nie ma bezpośrednich danych na temat interakcji tego antybiotyku z alkoholem. Jednak, biorąc pod uwagę ogólne zasady farmakoterapii, należy zaznaczyć, że jednoczesne spożywanie alkoholu i antybiotyków nie jest zalecane z kilku powodów:

• Alkohol może wpływać na metabolizm wątrobowy leków, potencjalnie zmieniając ich stężenie we krwi.
• Spożywanie alkoholu może nasilać niektóre działania niepożądane azytromycyny, takie jak zawroty głowy czy zaburzenia żołądkowo-jelitowe.
• Alkohol może obniżać ogólną skuteczność terapii przeciwbakteryjnej poprzez osłabienie układu odpornościowego.
• Kombinacja alkoholu i azytromycyny może zwiększać obciążenie wątroby, szczególnie u pacjentów z istniejącymi wcześniej chorobami tego narządu.

Pomimo braku udokumentowanych bezpośrednich interakcji, zaleca się powstrzymanie od spożywania alkoholu podczas leczenia azytromycyną, aby zapewnić optymalną skuteczność terapii i zminimalizować ryzyko działań niepożądanych.

Inne ostrzeżenia dotyczące interakcji

Alkaloidy sporyszu – ze względu na teoretyczną możliwość zatrucia sporyszem nie zaleca się jednoczesnego stosowania azytromycyny i alkaloidów sporyszu.²⁸

Tabela interakcji azytromycyny