Działania niepożądane
Azculem 25 mg/ml

Azacytydyna (Azculem, 25 mg/ml) wykazuje wysoką częstość działań niepożądanych, występujących u 97% pacjentów w badaniach klinicznych, szczególnie u chorych na MDS, CMML oraz AML z 20-30% blastów w szpiku. Najczęstsze działania niepożądane to reakcje hematologiczne (71,4%) – głównie małopłytkowość, neutropenia i leukopenia w stopniu 3-4, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (60,6%) – nudności i wymioty stopnia 1-2 oraz reakcje w miejscu wstrzyknięcia (77,1%) stopnia 1-2. U pacjentów ≥65 lat z AML (>30% blastów) dominują zaparcia (41,9%), nudności (39,8%), biegunka (36,9%), gorączka (37,7%), gorączka neutropeniczna (32,2%) i neutropenia (30,1%). Ciężkie działania niepożądane obejmują gorączkę neutropeniczną (8%), niedokrwistość (2,3%), posocznicę neutropeniczną (0,8%), zapalenie płuc (2,5%), małopłytkowość (3,5%) oraz krwotoki, w tym mózgowy (0,5%) i z przewodu pokarmowego (0,8%). Profil hematologicznych działań niepożądanych wymaga rutynowej kontroli morfologii, opóźnienia kolejnych cykli, profilaktyki antybiotykowej, wsparcia G-CSF oraz przetoczeń krwi.

Pobierz ChPL PDF Azculem – Proszek do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań – 25 mg/ml
  1. Profil bezpieczeństwa azacytydyny
    1. Najczęstsze działania niepożądane
    2. Ciężkie działania niepożądane
  2. Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych
    1. Hematologiczne działania niepożądane
    2. Zakażenia
    3. Krwawienia
    4. Nadwrażliwość
    5. Działania niepożądane dotyczące skóry i tkanki podskórnej
    6. Działania niepożądane dotyczące przewodu pokarmowego
    7. Działania niepożądane dotyczące nerek
    8. Działania niepożądane dotyczące wątroby
    9. Zdarzenia dotyczące serca
    10. Pacjenci w podeszłym wieku
    11. Dzieci i młodzież
  3. Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych azacytydyny
  4. Monitorowanie działań niepożądanych po wprowadzeniu do obrotu
    1. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. ostra białaczka szpikowa
  2. przewlekła białaczka mielomonocytowa
  3. zespół mielodysplastyczny
Substancja czynna
  1. azacytydyna
Kategoria leku
  1. chemioterapeutyki
  2. leki przeciwnowotworowe

Profil bezpieczeństwa azacytydyny

Azacytydyna (Azculem, 25 mg/ml, proszek do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań) może powodować szereg działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego. Działania niepożądane związane ze stosowaniem azacytydyny wystąpiły u 97% pacjentów w badaniach klinicznych, co świadczy o wysokiej częstości występowania zdarzeń niepożądanych podczas terapii tym lekiem.1

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi podczas terapii azacytydyną u pacjentów z MDS, CMML i AML (20-30% blastów w szpiku) są:

  • Reakcje hematologiczne (71,4%) – głównie małopłytkowość, neutropenia i leukopenia, zazwyczaj w stopniu 3-42
  • Zaburzenia żołądkowo-jelitowe (60,6%) – w tym nudności i wymioty (zwykle stopnia 1-2)3
  • Reakcje w miejscu wstrzyknięcia (77,1%) – zwykle stopnia 1-24

U dorosłych pacjentów w wieku 65 lat lub starszych z AML z >30% blastów w szpiku, najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi (≥30%) podczas leczenia azacytydyną były:

  • Zdarzenia żołądkowo-jelitowe – zaparcia (41,9%), nudności (39,8%) i biegunka (36,9%, zazwyczaj stopnia 1-2)5
  • Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania – w tym gorączka (37,7%, zazwyczaj stopnia 1-2)6
  • Zdarzenia hematologiczne – gorączka neutropeniczna (32,2%) i neutropenia (30,1%, zazwyczaj stopnia 3-4)7

Ciężkie działania niepożądane

Najczęstsze ciężkie działania niepożądane odnotowane w kluczowym badaniu obejmowały:

  • Gorączkę neutropeniczną (8,0%)8
  • Niedokrwistość (2,3%)9
  • Zakażenia – posocznica neutropeniczna (0,8%) i zapalenie płuc (2,5%), niektóre ze skutkiem śmiertelnym10
  • Małopłytkowość (3,5%)11
  • Reakcje nadwrażliwości (0,25%)12
  • Zdarzenia krwotoczne – m.in. krwotok mózgowy (0,5%), krwotok z przewodu pokarmowego (0,8%) i krwotok śródczaszkowy (0,5%)13

U pacjentów w wieku ≥65 lat z AML z >30% blastów w szpiku, najczęstszymi ciężkimi działaniami niepożądanymi (≥10%) były:

  • Gorączka neutropeniczna (25,0%)14
  • Zapalenie płuc (20,3%)15
  • Gorączka (10,6%)16

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Hematologiczne działania niepożądane

Najczęściej zgłaszane (≥10%) hematologiczne działania niepożądane związane z leczeniem azacytydyną to: niedokrwistość, małopłytkowość, neutropenia, gorączka neutropeniczna i leukopenia, które zazwyczaj osiągają stopień 3. lub 4. w skali nasilenia. Ryzyko wystąpienia tych zdarzeń jest większe podczas pierwszych 2 cykli leczenia, po czym częstość ich występowania zmniejsza się u pacjentów z przywróconą prawidłową czynnością układu krwiotwórczego.17

W przypadku wystąpienia hematologicznych działań niepożądanych standardowo stosuje się następujące postępowanie:

  • Rutynowe kontrole pełnej morfologii krwi
  • Opóźnienie podania azacytydyny w następnym cyklu
  • Profilaktyczne podanie antybiotyków
  • Wspomaganie czynnikami wzrostu (np. G-CSF) w neutropenii
  • Przetoczenia krwi w niedokrwistości lub małopłytkowości18

Zakażenia

Mielosupresja może prowadzić do neutropenii i zwiększonego ryzyka wystąpienia zakażeń. U pacjentów otrzymujących azacytydynę zgłaszano ciężkie działania niepożądane, takie jak posocznica, w tym posocznica neutropeniczna, i zapalenie płuc, niektóre ze skutkiem śmiertelnym.19

Postępowanie w przypadku zakażeń obejmuje stosowanie leków przeciwzakaźnych oraz wspomaganie czynnikami wzrostu (np. G-CSF) w przypadku neutropenii.20

Krwawienia

U pacjentów otrzymujących azacytydynę może wystąpić krwawienie. Zgłaszano ciężkie działania niepożądane, takie jak krwotok z przewodu pokarmowego i krwotok śródczaszkowy. Pacjentów należy obserwować pod kątem objawów przedmiotowych i podmiotowych krwawienia, szczególnie tych z istniejącą uprzednio bądź związaną z leczeniem małopłytkowością.21

Nadwrażliwość

U pacjentów otrzymujących azacytydynę zgłaszano ciężkie reakcje nadwrażliwości. W przypadku wystąpienia reakcji rzekomoanafilaktycznej należy natychmiast przerwać stosowanie azacytydyny i rozpocząć odpowiednie leczenie objawowe.22

Działania niepożądane dotyczące skóry i tkanki podskórnej

Większość działań niepożądanych dotyczących skóry i tkanki podskórnej była związana z miejscem wstrzyknięcia. Żadne z tych działań niepożądanych nie prowadziło do przerwania leczenia azacytydyną ani do zmniejszenia dawki azacytydyny w badaniach głównych.23

Charakterystyka działań niepożądanych skórnych:

  • Większość działań niepożądanych występowała w pierwszych 2 cyklach leczenia i zmniejszała się w kolejnych cyklach24
  • Działania niepożądane takie jak wysypka/stan zapalny/świąd w miejscu wstrzyknięcia, wysypka, rumień i zmiany skórne mogą wymagać równoczesnego zastosowania leków przeciwhistaminowych, kortykosteroidów i NLPZ25
  • Należy odróżnić reakcje skórne od zakażeń tkanek miękkich, występujących czasami w miejscu wstrzyknięcia26
  • Po wprowadzeniu azacytydyny do obrotu zgłaszano występowanie zakażeń tkanek miękkich, w tym zapalenia tkanki łącznej i martwiczego zapalenia powięzi, które w rzadkich przypadkach prowadziły do zgonu27

Działania niepożądane dotyczące przewodu pokarmowego

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane dotyczące przewodu pokarmowego związane z leczeniem azacytydyną obejmowały: zaparcia, biegunkę, nudności i wymioty. Te działania niepożądane leczono objawowo:

  • Lekami przeciwwymiotnymi w przypadku nudności i wymiotów
  • Lekami przeciwbiegunkowymi w przypadku biegunki
  • Lekami przeczyszczającymi i/lub środkami zmiękczającymi stolec w przypadku zaparć28

Działania niepożądane dotyczące nerek

U pacjentów leczonych azacytydyną zgłaszano zaburzenia czynności nerek o różnym nasileniu:

  • Podwyższone stężenie kreatyniny w surowicy
  • Krwiomocz
  • Nerkowa kwasica cewkowa
  • Niewydolność nerek
  • Zgon29

Działania niepożądane dotyczące wątroby

U pacjentów z rozległym obciążeniem nowotworem z powodu choroby przerzutowej zgłaszano występowanie:

  • Niewydolności wątroby
  • Postępującej śpiączki wątrobowej
  • Przypadków zgonu podczas leczenia azacytydyną30

Zdarzenia dotyczące serca

Dane z badania klinicznego umożliwiającego włączenie pacjentów z chorobą układu sercowo-naczyniowego lub chorobą płuc w wywiadzie wykazały zwiększenie częstości zdarzeń dotyczących serca u pacjentów z nowo rozpoznaną ostrą białaczką szpikową (AML) leczonych azacytydyną.31

Pacjenci w podeszłym wieku

Dostępne są ograniczone informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania azacytydyny u pacjentów w wieku ≥85 lat (jedynie dla 14 pacjentów (5,9%) w wieku ≥85 lat leczonych w badaniu AZA-AML-001).32

Dzieci i młodzież

W badaniach klinicznych z udziałem dzieci i młodzieży (badanie AZA-JMML-001 z 28 pacjentami i AZA-AML-004 z 7 pacjentami) najczęściej zgłaszane działania niepożądane obejmowały:

  • Gorączkę
  • Zdarzenia hematologiczne (niedokrwistość, małopłytkowość, gorączka neutropeniczna)
  • Zdarzenia żołądkowo-jelitowe (zaparcia, wymioty, nudności, biegunka)33

Nie stwierdzono nowych sygnałów dotyczących bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży leczonych azacytydyną. Ogólny profil bezpieczeństwa był zgodny z profilem bezpieczeństwa populacji osób dorosłych.34

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych azacytydyny

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane związane z leczeniem azacytydyną, obserwowane w głównych badaniach klinicznych dotyczących MDS i AML oraz po wprowadzeniu azacytydyny do obrotu.35

Klasyfikacja układów i narządów Działania niepożądane Częstość występowania
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Zapalenie płuc (w tym bakteryjne, wirusowe i grzybicze), zapalenie nosogardzieli Bardzo często (≥1/10)
Posocznica (w tym bakteryjna, wirusowa i grzybicza), posocznica neutropeniczna, zakażenie dróg oddechowych (w tym górnych dróg oddechowych i oskrzeli), zakażenie dróg moczowych, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie uchyłków, grzybica jamy ustnej, zapalenie zatok, zapalenie gardła, zapalenie śluzówki nosa, opryszczka pospolita, zakażenie skóry Często (≥1/100 do <1/10)
Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone Martwicze zapalenie powięzi Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Neutropenia, leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość Bardzo często (≥1/10)
Gorączka neutropeniczna, pancytopenia Często (≥1/100 do <1/10)
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcje nadwrażliwości Często (≥1/100 do <1/10)
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Anoreksja, zmniejszony apetyt Bardzo często (≥1/10)
Hipokaliemia, odwodnienie Często (≥1/100 do <1/10)
Zaburzenia psychiczne Bezsenność, stan splątania, lęk Często (≥1/100 do <1/10)
Zaburzenia układu nerwowego Zawroty głowy, ból głowy Bardzo często (≥1/10)
Krwotok śródczaszkowy, omdlenie, senność, letarg Często (≥1/100 do <1/10)
Zaburzenia oka Krwotok oczny, krwotok spojówkowy Często (≥1/100 do <1/10)
Zaburzenia serca Wysięk osierdziowy, zapalenie osierdzia Często (≥1/100 do <1/10)
Zaburzenia naczyniowe Niedociśnienie tętnicze, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie ortostatyczne, krwiak Często (≥1/100 do <1/10)
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia Duszność Bardzo często (≥1/10)
Duszność wysiłkowa, ból gardła i krtani, krwawienie Często (≥1/100 do <1/10)
Wysięk opłucnowy, śródmiąższowa choroba płuc Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
Zaburzenia żołądka i jelit Biegunka, wymioty, zaparcia, nudności, ból brzucha Bardzo często (≥1/10)
Krwotok z przewodu pokarmowego, krwotok z guzków krwawniczych, zapalenie jamy ustnej, krwawienie z dziąseł, dyspepsja Często (≥1/100 do <1/10)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Niewydolność wątroby, postępująca śpiączka wątrobowa Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Wybroczyny, świąd, wysypka, rumień Bardzo często (≥1/10)
Plamica, łysienie, pokrzywka, rumień, wysypka plamkowa Często (≥1/100 do <1/10)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej Ból stawów, ból mięśniowo-szkieletowy Bardzo często (≥1/10)
Skurcze mięśni, ból pleców Często (≥1/100 do <1/10)
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Niewydolność nerek, krwiomocz, podwyższone stężenie kreatyniny w surowicy Często (≥1/100 do <1/10)
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Gorączka, zmęczenie, siniaki, krwiaki, rumień w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia Bardzo często (≥1/10)
Astenia, ból w klatce piersiowej, stwardnienie, wysypka, świąd, stan zapalny, odbarwienie, guzki i krwotok (w miejscu wstrzyknięcia), złe samopoczucie, dreszcze, krwawienie w miejscu wkłucia cewnika Często (≥1/100 do <1/10)
Martwica w miejscu wstrzyknięcia (nieokreślona) Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
Badania diagnostyczne Zmniejszenie masy ciała Bardzo często (≥1/10)

W powyższej tabeli poszczególne częstości występowania działań niepożądanych zdefiniowano jako:<sup data-drug="Azculem" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania określono jako: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (36

  • Bardzo często: ≥1/10 (występuje częściej niż u 1 na 10 pacjentów)
  • Często: ≥1/100 do <1/10 (występuje u 1 do 10 na 100 pacjentów)
  • Niezbyt często: ≥1/1000 do <1/100 (występuje u 1 do 10 na 1000 pacjentów)
  • Rzadko: ≥1/10 000 do <1/1000 (występuje u 1 do 10 na 10 000 pacjentów)
  • Bardzo rzadko: <1/10 000 (występuje rzadziej niż u 1 na 10 000 pacjentów)
  • Częstość nieznana: nie można określić na podstawie dostępnych danych

Monitorowanie działań niepożądanych po wprowadzeniu do obrotu

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.37

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:38

  • Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
  • tel.: 22 49-21-301
  • faks: 22 49-21-309
  • strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.39

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl