Właściwości farmakokinetyczne
Ampicillin TZF 1 g

Właściwości farmakokinetyczne ampicyliny

Ampicylina TZF jest stosowana pozajelitowo w postaci soli sodowej. Charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który determinuje jej zastosowanie kliniczne w terapii przeciwbakteryjnej.¹

Stężenie w surowicy po podaniu

Po dożylnym podaniu ampicyliny obserwuje się zależne od dawki stężenia leku w surowicy krwi. Około godziny po dożylnym podaniu dawki 1 g stężenie leku w surowicy osiąga wartość od 40 do 70 μg/ml, natomiast po podaniu dawki 2 g stężenie wynosi od 109 do 150 μg/ml. W przypadku podania domięśniowego dawki 1 g obserwuje się stężenie w zakresie od 8 do 37 μg/ml. Istotne jest, że podwojenie dawki ampicyliny prowadzi do proporcjonalnego, około dwukrotnego zwiększenia jej stężenia we krwi, co wskazuje na liniową farmakokinetykę leku w zakresie stosowanych dawek terapeutycznych.²

Okres półtrwania

Okres półtrwania ampicyliny u pacjentów z prawidłową funkcją nerek mieści się w zakresie od 1 do 1,9 godziny. W przypadku niewydolności nerek obserwuje się znaczące wydłużenie tego parametru – do 4-6 godzin. U pacjentów z oligurią (znacznie zmniejszonym wydalaniem moczu) okres półtrwania może ulec wydłużeniu nawet do 15-20 godzin. W przypadku pacjentów poddawanych hemodializie, okres półtrwania ampicyliny wynosi 2,5-4,5 godziny.³

Wiązanie z białkami osocza

Ampicylina charakteryzuje się stosunkowo niskim stopniem wiązania z białkami osocza, który wynosi około 20%. Ten niski wskaźnik wiązania z białkami przyczynia się do dobrej penetracji tkanek przez ampicylinę.⁴

Dystrybucja w tkankach i płynach ustrojowych

Ampicylina wykazuje dobrą penetrację do większości tkanek i płynów ustrojowych. Szczególnie wysokie stężenia osiąga w moczu (250-1000 mg/l) oraz żółci, gdzie stężenie może być nawet 50-krotnie wyższe niż w surowicy. Lek dobrze przenika również do płynu stawowego, płynów jamy opłucnowej i otrzewnowej oraz płynu osierdziowego. Ampicylina ma zdolność przenikania przez barierę łożyskową, osiągając terapeutyczne stężenia w wodach płodowych i tkankach płodu. W niewielkich ilościach lek przenika również do mleka ludzkiego.⁵

Penetracja ampicyliny do płynu mózgowo-rdzeniowego jest umiarkowana. Istotne jest, że stężenie terapeutyczne w płynie mózgowo-rdzeniowym uzyskiwane jest wyłącznie w stanach zapalnych, gdy przepuszczalność bariery krew-mózg jest zwiększona.⁶

Metabolizm i wydalanie

Po podaniu parenteralnym ampicylina jest wydalana głównie przez nerki – 60-80% podanej dawki wydalane jest w postaci niezmienionej. Eliminacja nerkowa zachodzi zarówno przez przesączanie kłębuszkowe, jak i wydzielanie kanalikowe. Zaburzenia czynności nerek prowadzą do zmniejszenia szybkości wydalania leku, co przekłada się na wydłużenie okresu półtrwania i konieczność modyfikacji dawkowania.⁷

W niewielkim stopniu ampicylina jest również wydalana z żółcią, co ma znaczenie dla osiągania wysokich stężeń leku w przewodzie żółciowym i może być istotne w leczeniu zakażeń dróg żółciowych.⁸

Wpływ hemodializy na farmakokinetykę

Podczas sesji hemodializy około 40% ampicyliny jest usuwane w ciągu 6 godzin. Fakt ten ma znaczenie kliniczne przy ustalaniu dawkowania leku u pacjentów dializowanych, gdyż może zachodzić konieczność podania dodatkowej dawki po zakończeniu sesji hemodializy w celu utrzymania stężeń terapeutycznych.⁹

Implikacje farmakokinetyczne dla dawkowania

Profil farmakokinetyczny ampicyliny determinuje schematy jej dawkowania. Ze względu na stosunkowo krótki okres półtrwania, w standardowych przypadkach konieczne jest wielokrotne podawanie leku w ciągu doby. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczna jest modyfikacja dawkowania, uwzględniająca stopień wydłużenia okresu półtrwania leku. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z oligurią oraz poddawani hemodializie – w tych przypadkach konieczna jest indywidualizacja dawkowania w oparciu o parametry farmakokinetyczne.