Właściwości farmakokinetyczne Aciclovir Hikma

Aciclovir Hikma, zawierający jako substancję czynną acyklowir w postaci soli sodowej, charakteryzuje się określonymi właściwościami farmakokinetycznymi, które mają kluczowe znaczenie dla skuteczności terapeutycznej leku. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów farmakokinetycznych, którym podlega lek w organizmie pacjenta.¹

Wchłanianie i stężenia w osoczu

U dorosłych pacjentów po jednogodzinnej infuzji dożylnej acyklowiru obserwuje się określone stężenia leku w stanie stacjonarnym (Css max), które są proporcjonalne do podanej dawki. Przy dawkowaniu 2,5 mg/kg mc., 5 mg/kg mc. i 10 mg/kg mc. średnie maksymalne stężenia wynoszą odpowiednio 22,7 µmol (5,1 µg/ml), 43,6 µmol (9,8 µg/ml) i 92 µmol (20,7 µg/ml). Minimalne stężenia w stanie stacjonarnym (Css min) mierzone po 7 godzinach wynoszą odpowiednio 2,2 µmol (0,5 µg/ml), 3,1 µmol (0,7 µg/ml) oraz 10,2 µmol (2,3 µg/ml).²

Farmakokinetyka u dzieci

U dzieci powyżej 1 roku życia obserwuje się podobne wartości stężeń maksymalnych i minimalnych jak u dorosłych przy równoważnym dawkowaniu – dawkę 250 mg/m² pc. zastępuje dawka 5 mg/kg mc., natomiast dawkę 500 mg/m² pc. zastępuje dawka 10 mg/kg mc.³

W przypadku noworodków i niemowląt (0-3 miesiąc życia) otrzymujących acyklowir w dawce 10 mg/kg mc. podawanej w jednogodzinnej infuzji dożylnej co 8 godzin, wartość Css max wynosi 61,2 µmol (13,8 µg/ml), a wartość Css min 10,1 µmol (2,3 µg/ml). U odrębnej grupy noworodków leczonych wyższymi dawkami – 15 mg/kg mc. co 8 godzin – zaobserwowano proporcjonalny wzrost stężeń: wartość Cmax osiągnęła 83,5 µmol (18,8 µg/ml), a Cmin 14,1 µmol (3,2 µg/ml).⁴

Farmakokinetyka u pacjentów z otyłością

Badanie kliniczne z udziałem kobiet z otyłością patologiczną (n=7), którym podawano dożylnie acyklowir w dawce wyliczonej na podstawie masy ciała, wykazało około dwukrotnie większe stężenia leku w osoczu w porównaniu do pacjentek (n=5) z prawidłową masą ciała. Ta różnica w stężeniu acyklowiru odpowiadała różnicy w masie ciała pomiędzy obiema grupami uczestniczek badania.⁵

Dystrybucja w organizmie

Acyklowir przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego, osiągając tam stężenie stanowiące około 50% stężenia w osoczu. Lek charakteryzuje się niskim stopniem wiązania z białkami osocza, który wynosi od 9 do 33%. Ze względu na niewielki stopień wiązania z białkami, prawdopodobieństwo interakcji polegających na wypieraniu acyklowiru przez inne leki z miejsc wiązania jest niskie.⁶

Eliminacja i metabolizm

U dorosłych pacjentów okres półtrwania acyklowiru w końcowej fazie eliminacji wynosi około 2,9 godziny. Lek jest wydalany głównie przez nerki w postaci niezmienionej. Klirens nerkowy acyklowiru znacznie przewyższa klirens kreatyniny, co wskazuje, że w wydalaniu leku, poza procesem przesączania kłębuszkowego, istotną rolę odgrywa również wydzielanie kanalikowe.⁷

Jedynym znaczącym metabolitem acyklowiru jest 9-karboksymetoksymetyloguanina, która stanowi 10-15% dawki wydalanej w moczu.⁸

Wpływ probenecydu na farmakokinetykę

Podanie 1 g probenecydu na godzinę przed acyklowirem wpływa na parametry farmakokinetyczne leku, powodując wydłużenie okresu półtrwania w końcowej fazie eliminacji o 18% oraz zwiększenie wartości AUC (pole pod krzywą stężenia leku we krwi) o 40%. W takiej sytuacji okres półtrwania acyklowiru wzrasta do 3,8 godziny.⁹

Farmakokinetyka w grupach szczególnych

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się zmniejszenie całkowitego klirensu ustrojowego acyklowiru, co koreluje ze zmniejszeniem klirensu kreatyniny związanym z wiekiem. Mimo to zmiana okresu półtrwania acyklowiru w osoczu u tych pacjentów jest nieznaczna.¹⁰

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek średni okres półtrwania acyklowiru jest znacznie wydłużony i wynosi 19,5 godziny. Podczas zabiegu hemodializy okres półtrwania ulega skróceniu do średnio 5,7 godziny, a stężenie leku w osoczu zmniejsza się o około 60% w trakcie dializy.¹¹