Zapalenie mózgu
Patofizjologia i mechanizm

Zapalenie mózgu (encephalitis) to stan zapalny miąższu mózgu o etiologii wirusowej, bakteryjnej, grzybiczej lub autoimmunologicznej, manifestujący się objawami dysfunkcji neurologicznej, takimi jak zaburzenia świadomości, deficyty motoryczne, napady drgawkowe oraz dowodami zapalenia OUN. Patogeneza obejmuje dwie główne kategorie: infekcyjną (bezpośrednia inwazja patogenu, głównie istota szara) oraz immunologiczną (uszkodzenie mediowane przez układ odpornościowy, zwykle istota biała). Wirusy dostają się do OUN drogą hematogenną lub retrogradacyjną przez nerwy, z tropizmem do określonych regionów mózgu (np. HSV do płatów skroniowych). Charakterystyczne zmiany histopatologiczne to martwica neuronów, nacieki okołonaczyniowe z limfocytów i mikrogleju oraz uszkodzenia bariery krew-mózg (BBB). W patogenezie kluczową rolę odgrywają odpowiedzi immunologiczne, w tym aktywacja komórek Th1, Th17 i Treg oraz cytokiny takie jak IL-6, które modulują równowagę immunologiczną i wpływają na przebieg choroby. Autoimmunologiczne zapalenie mózgu (AIE) dzieli się na podtypy z przeciwciałami przeciwko antygenom wewnątrzkomórkowym lub powierzchniowym, z różnym rokowaniem i odpowiedzią na terapię immunomodulacyjną.

Patogeneza zapalenia mózgu – wprowadzenie

Zapalenie mózgu (encephalitis) to stan zapalny miąższu mózgu, który może być wywołany przez różne czynniki etiologiczne, w tym wirusy, bakterie, grzyby oraz procesy autoimmunologiczne. Zapalenie mózgu charakteryzuje się obecnością objawów dysfunkcji neurologicznej, takich jak zaburzenia świadomości, zaburzenia zachowania, deficyty motoryczne lub sensoryczne, zaburzenia mowy, zaburzenia ruchowe czy napady drgawkowe, oraz dowodami na obecność stanu zapalnego w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN)1. W zrozumieniu i opracowaniu skutecznych metod leczenia tego schorzenia kluczowe znaczenie ma poznanie mechanizmów patogenetycznych leżących u jego podłoża2.

Klasyfikacja zapalenia mózgu

Zapalenie mózgu można podzielić na dwie główne kategorie ze względu na mechanizm patogenetyczny:

  • Zapalenie infekcyjne – wynikające z bezpośredniej inwazji mózgu przez patogen, najczęściej dotyczące istoty szarej
  • Zapalenie immunologiczne – spowodowane uszkodzeniem mediowanym przez układ immunologiczny (zwykle dotyczące istoty białej)3

Dodatkowo, zapalenie mózgu może wystąpić jako pierwotna infekcja lub jako późna reaktywacja utajonego lub subklinicznego zakażenia wirusowego. Dobrze znane przykłady późnej reaktywacji to encefalopatia i demencja związane z HIV, podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE), postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML) oraz zapalenie mózgu wywołane przez wirusa opryszczki typu 1 i wirusa półpaśca4.

Mechanizmy patogenetyczne wirusowego zapalenia mózgu

Drogi inwazji wirusowej

Wirusy mogą przedostawać się do ośrodkowego układu nerwowego dwiema głównymi drogami:

  1. Rozprzestrzenianie drogą krwionośną (hematogenne) – najczęstsza droga
  2. Rozprzestrzenianie wsteczne drogą nerwową (retrogradowe) – charakterystyczne dla niektórych wirusów5

W przypadku rozprzestrzeniania hematogennego, wirusy najpierw replikują się poza OUN, a następnie przedostają się do rdzenia kręgowego i mózgu drogą krwionośną. Wirus może być przenoszony przez ukąszenie owada, a następnie ulega lokalnej replikacji w skórze5. Po przedostaniu się przez barierę krew-mózg (BBB), wirus wnika do komórek nerwowych, powodując zaburzenia ich funkcji, przekrwienie okołonaczyniowe, krwotoki i rozlaną odpowiedź zapalną, która nieproporcjonalnie silniej wpływa na istotę szarą niż białą6.

Rozprzestrzenianie retrogradowe jest główną drogą dla kilku ważnych patogenów wirusowych. Wirusy takie jak HSV (wirus opryszczki pospolitej), wirus wścieklizny i wirus półpaśca (VZV) przemieszczają się do OUN od zakończeń nerwowych w sposób wsteczny7. Jest to istotny wyjątek od typowego mechanizmu inwazji wirusowej8.

Predyspozycje genetyczne

Ostatnie badania wykazały, że istnieje mendlowska predyspozycja do niektórych form zapalenia mózgu (szczególnie zapalenia mózgu wywołanego przez wirusa opryszczki pospolitej) związana z defektami w następujących szlakach: interferon TLR-3, autosomalny recesywny niedobór STAT-1 i niedobór NEMO sprzężony z chromosomem X, niedobór UNC-93B oraz autosomalny dominujący niedobór TLR35.

Tropizm wirusowy

Regionalne powinowactwo wirusów do określonych części mózgu wynika z obecności receptorów na błonach komórkowych neuronów występujących tylko w określonych obszarach mózgu, co prowadzi do bardziej intensywnej patologii ogniskowej w tych regionach. Klasycznym przykładem jest predylekcja HSV do dolnych i przyśrodkowych płatów skroniowych6.

Początkowym wydarzeniem w cyklu replikacyjnym wirusa jest jego interakcja z receptorami obecnymi na powierzchni komórki. Znajomość tej interakcji jest ważna dla zrozumienia rozprzestrzeniania się wirusa, tropizmu i patogenezy5.

Zmiany patologiczne w zapaleniu mózgu

Zmiany makroskopowe

W ostrym zapaleniu mózgu dochodzi do stanu zapalnego i obrzęku w zakażonych obszarach całych półkul mózgowych, pnia mózgu, móżdżku oraz czasami rdzenia kręgowego. W ciężkich zakażeniach mogą występować wybroczyny9. W badaniu makroskopowym obserwuje się zwykle obrzęk mózgu, przekrwienie naczyń i krwawienia. Częstą cechą jest również naciek z leukocytów lub komórek mikrogleju7.

Poważna infekcja, szczególnie nieleczone zapalenie mózgu wywołane przez wirusa opryszczki pospolitej (HSV), może powodować krwotoczną martwicę mózgu9. Ogniska martwicze mogą być makroskopowo widoczne jako rozmiękanie tkanki. W przypadku zapalenia mózgu wywołanego przez herpeswirus, zmiany mogą być ograniczone do kory skroniowej i mostu, ale mogą też być szeroko rozprzestrzenione10.

Zmiany mikroskopowe

Badanie histologiczne mózgu osób z wirusowym zapaleniem mózgu wykazuje martwe neurony z rozpuszczeniem jąder i hipereozynofilią w cytoplazmie w mikroskopii świetlnej. Ponieważ zapalenie mózgu jest procesem zapalnym, widoczne są również okołonaczyniowe komórki zapalne, takie jak mikroglej, makrofagi i limfocyty11.

Badanie mikroskopowe potwierdza zapalenie opon miękkich (leptomeningitis) z naciekiem z komórek okrągłych, małymi krwotokami z okołonaczyniowym tworzeniem mankietów i skupiskami leukocytów lub komórek mikrogleju. Uszkodzenie neuronów widoczne jest jako chromatoliza i neuronofagia. Obszary martwicy mogą być rozległe, szczególnie w zapaleniu mózgu wywołanym przez wirusa kleszczowego zapalenia mózgu, japońskiego zapalenia mózgu B i wschodniego końskiego zapalenia mózgu10.

W infekcji wirusem opryszczki, ciałka wtrętowe są łatwo wykrywalne na obrzeżach obszarów martwicy. Widoczne są ogniskowe okołonaczyniowe nacieki i uszkodzenia neuronów10.

Mechanizmy uszkodzenia mózgu w zapaleniu wirusowym

Bezpośrednie działanie cytotoksyczne wirusa

Bezpośrednia inwazja wirusowa mózgu zwykle uszkadza neurony, czasami tworząc mikroskopowo widoczne ciałka wtrętowe, i wywołuje stan zapalny, który może utrzymywać się po oczyszczeniu wirusa12. Ten mechanizm jest szczególnie widoczny w przypadku wirusów neurotropowych, które mogą powodować wiremię, a następnie przekraczać barierę krew-mózg (np. arbowirusy) lub wnikać do mózgu poprzez transport wsteczny aksonalny (np. wirus wścieklizny). Zakażenie neuronów powoduje uwalnianie cytokin prowadzących do cytotoksyczności, stanu zapalnego i uszkodzenia tkanek3.

Innym mechanizmem jest zapalenie naczyń prowadzące do niedokrwienia tkanek, jak to ma miejsce w przypadku wirusa ospy wietrznej i półpaśca3.

Mechanizmy pośrednie uszkodzenia (efekt obserwatora)

Występowanie apoptozy w pozornie niezakażonych neuronach sugeruje, że pośrednie mechanizmy (śmierć komórek obserwatorów) przyczyniają się do uszkodzenia neuronów w zapaleniu mózgu. Badania in vitro i in vivo na myszach wykazały, że komórki mikrogleju mogą indukować apoptozę neuronów poprzez uwalnianie mediatorów prozapalnych13.

Przykładem złożoności mechanizmów patogenetycznych jest japońskie zapalenie mózgu (JE), gdzie śmierć komórek neuronowych zachodzi poprzez dwa mechanizmy: bezpośrednie zabijanie neuronów i pośrednie zabijanie. Bezpośrednie zabijanie obejmuje propagację JEV wewnątrz komórek neuronowych, co prowadzi do śmierci komórek, a pośrednie zabijanie obejmuje agresywne i intensywne odpowiedzi zapalne prowadzące do regulacji w górę cytokin zapalnych i reaktywnych form tlenu, które powodują śmierć neuronów14.

Rola odpowiedzi immunologicznej

Monocyty, które są heterogenną populacją komórek wywodzących się ze szpiku kostnego, są rekrutowane do miejsc infekcji i stanu zapalnego w wielu modelach chorób ludzkich, w tym chorób ośrodkowego układu nerwowego. Naciek monocytów jest cechą charakterystyczną stanu zapalnego OUN, w tym zakażenia wirusowego. Komórki te migrują do zakażonego mózgu, gdzie różnicują się w populacje komórek dendrytycznych (DC), makrofagów i, co jest kwestią sporną, mikrogleju15.

Dla migracji monocytów z obwodu do mózgu szczególnie istotna jest oś CCR2/CCL2. W kontekście wirusowego zapalenia mózgu oś CCL2/CCR2 jest również bardzo ważna16.

Aktywacja receptora TLR prowadzi do produkcji różnych cytokin wrodzonych, a w szczególności interferonów typu I w zakażeniu wirusowym, które są ważnymi składnikami obrony gospodarza przed wirusami. Jednak ze względu na wewnątrzkomórkowy cykl życiowy i złożoność białek wirusowych, wirusy mogą wchodzić w interakcje z wieloma różnymi receptorami TLR i tym samym mogą wykształcić wiele sposobów uniknięcia odpowiedzi gospodarza specyficznych dla TLR17.

W niektórych zakażeniach wirusowych (np. uporczywych zakażeniach wirusowych) preferencyjnie generowane są komórki Th17, które promują przetrwanie wirusa poprzez hamowanie apoptozy zakażonych komórek17.

Typ odpowiedzi immunologicznej Rola w patogenezie zapalenia mózgu Skutki
Komórki Th1 Podczas zakażenia wirusowego większość komórek CD4+ T wyizolowanych z narządu docelowego wirusa należy do typu Th1 Cytokiny Th1, takie jak IFN-γ, wykazują silne działanie przeciwwirusowe i antagonizują rozwój komórek Th17
Komórki Th17 W przetrwałych zakażeniach wirusowych indukują rozwój komórek Th17 Wydzielają IL-17A, IL-17F, IL-22, IL-6 i TNF-α; promują przetrwanie wirusa poprzez hamowanie apoptozy zakażonych komórek
Komórki Treg Odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu homeostazy immunologicznej i zapobieganiu uszkodzeniom tkanek W niektórych zakażeniach wirusowych preferencyjnie rozwijają się jako mechanizm unikania przez wirusa odpowiedzi immunologicznej
Równowaga Th17/Treg Kluczowa dla homeostazy immunologicznej Plastyczność w programach rozwojowych Th17 i Treg odgrywa kluczową rolę w rozwoju zrównoważonej odpowiedzi immunologicznej
IL-6 Działa jako silna cytokina prozapalna w komórkach T Promuje różnicowanie Th17 i hamuje różnicowanie Treg; kontrola IL-6 może normalizować równowagę między Th17 i Treg w wirusowym zapaleniu mózgu

Uszkodzenie bariery krew-mózg

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech patofizjologii zapalenia mózgu wirusowego jest naruszenie bariery krew-mózg (BBB). Przykładem jest japońskie zapalenie mózgu wywołane przez wirusa JEV, który wiąże się z GRP78, członkiem HSP70 nadekspresjonowanego na komórkach nowotworowych, aby wniknąć do neuronów, co wskazuje na większą szansę infekcji JEV u pacjentów z rakiem18.

JEV w kompleksie z receptorem CLEC5A komórek makrofagów bierze udział w przerwaniu BBB i zapaleniu ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Przerwanie BBB jest jedną z najbardziej charakterystycznych patofizjologii JEV18.

Infekcja JEV faktycznie hamuje ekspresję białka połączeń ścisłych i zmienia lokalizację przylgnięcia, zaburzając w ten sposób połączenia ścisłe między komórkami śródbłonka mózgowego (BMEC). Uwolnienie IL-6, VEGF, MMP2 i MMP9 wywołane przez infekcję JEV aktywuje astrocyty i perycyty, które odgrywają kluczową rolę w zwiększaniu przepuszczalności śródbłonka19.

Patogeneza autoimmunologicznego zapalenia mózgu

Mechanizmy autoimmunologiczne

Autoimmunologiczne zapalenie mózgu (AIE) odnosi się do grupy chorób z autoprzeciwciałami skierowanymi przeciwko różnym składnikom neuronów OUN. Działają one przeciwko różnym procesom i szlakom neuronalnym, w różnych obszarach mózgu, i dlatego prezentują różnorodne objawy20.

Autoimmunologiczne zapalenie mózgu można sklasyfikować na podstawie lokalizacji antygenów neuronalnych:

  • Grupa I – przeciwciała skierowane przeciwko antygenom wewnątrzkomórkowym
  • Grupa II – przeciwciała skierowane przeciwko antygenom na powierzchni komórek21

Przeciwciała z grupy I skierowane są przeciwko wewnątrzkomórkowym antygenom neuronalnym, są ściślej związane z nowotworem i wykorzystują te same mechanizmy cytotoksycznych limfocytów T zarówno w przypadku celowania w wewnątrzkomórkowe antygeny neuronalne, jak i antygeny onkoneuronalne jako część odpowiedzi immunologicznej na raka21.

Przeciwciała z grupy II skierowane są przeciwko antygenom na powierzchni neuronów, są mniej prawdopodobnie związane z nowotworem i wykorzystują bardziej ograniczone humoralne mechanizmy neurotoksyczności, które zazwyczaj lepiej reagują na wczesną terapię immunomodulacyjną21.

Zapalenie mózgu z przeciwciałami anty-NMDAR

Zapalenie mózgu związane z receptorem N-metylo-D-asparaginowym (NMDAr) jest jednym z najczęstszych i najlepiej scharakteryzowanych podtypów autoimmunologicznego zapalenia mózgu, klasycznie obserwowanym u młodych kobiet i dzieci z autoimmunizacją niezwiązaną z rakiem22.

Ten podtyp jest mediowany przez przeciwciała immunoglobuliny G przeciwko podjednostce GluN1 neuronalnego NMDAr, z zapalną dysfunkcją neuronalną, która jest początkowo uważana za odwracalną, ale potencjalnie może prowadzić do trwałego zniszczenia neuronów, jeśli nie jest leczona, z powodu przedłużającego się stanu zapalnego i ekscytotoksyczności glutaminianu mediowanej przez NMDA22.

Antagonizm receptorów NMDA prowadzi do deficytów w procesach poznawczych, psychologicznych i sensorycznych. Przeciwciała IgG przeciwko NMDAR występują zarówno w surowicy, jak i (bardziej wiarygodnie) w płynie mózgowo-rdzeniowym w związku z ostrymi objawami psychotycznymi w zapaleniu mózgu anty-NMDAR23.

Zanik płata czołowego i skroniowego jest wyraźny w tym stanie, co jest sugestywne ze względu na wysoką gęstość NMDAR w tym regionie mózgu23.

Zapalenie mózgu po zakażeniu

Zapalenie mózgu może wystąpić jako wtórne powikłanie immunologiczne niektórych infekcji wirusowych lub szczepień. Demielinizacja zapalna mózgu i rdzenia kręgowego może wystąpić 1-3 tygodnie później (jako ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego); układ odpornościowy atakuje jeden lub więcej antygenów ośrodkowego układu nerwowego, które przypominają białka czynnika zakaźnego12.

Ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia charakteryzuje się wieloogniskowymi obszarami demielinizacji okołożylnej i brakiem wirusa w mózgu12.

W przeciwieństwie do wirusów, które bezpośrednio naciekają istotę szarą, ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia oraz poinfekcyjne zapalenie mózgu i rdzenia (PIE), najczęściej spowodowane przez infekcję odrą i związane z infekcjami wirusem Epsteina-Barr (EBV) i CMV, są procesami mediowanymi immunologicznie, które prowadzą do wieloogniskowej demielinizacji istoty białej okołożylnej24.

Ponadto bezpośrednie zakażenie mózgu wirusem, wyzwalające chorobę o podłożu immunologicznym, może również współistnieć, jak ilustrują przypadki zapalenia mózgu HSV z następczo lub jednocześnie zidentyfikowanymi przeciwciałami anty-NMDAR25.

Patogeneza specyficznych zakażeń wirusowych

Zapalenie mózgu spowodowane przez HSV

Zapalenie mózgu wywołane przez wirusa opryszczki pospolitej (HSV) jest jednym z najlepiej poznanych rodzajów wirusowego zapalenia mózgu. W większości przypadków zapalenia mózgu HSE uważa się, że są one reaktywacją wirusa HSV pozostającego w uśpieniu w zwojach trójdzielnych6.

Po inwazji OUN, ogniskowa zmiana zapalna i martwicza jest obserwowana szczególnie w płatach skroniowych, korze oczodołowo-czołowej i strukturach limbicznych26. HSV w mózgu powoduje ogniskowe zmiany martwicze z typowymi wewnątrzjądrowymi inkluzjami w wielu narządach. W przypadku dorosłych i niektórych dzieci zmiany są ograniczone do mózgu. Ciałka wtrętowe są łatwo wykrywalne na obrzeżach obszarów martwicy; widoczne są ogniskowe okołonaczyniowe nacieki i uszkodzenia neuronów10.

PCR płynu mózgowo-rdzeniowego jest obecnie podstawą w diagnostyce zapalenia mózgu HSV-1, z czułością i swoistością przekraczającą 95%. Po terapii przeciwwirusowej odsetek pozytywnych wyników PCR HSV-1 maleje z upływem czasu, zwykle zaczynając po pełnym tygodniu terapii27.

Natychmiastowe podanie acyklowiru jest podstawą leczenia i może zmniejszyć śmiertelność o ponad 70%. Korzystne rokowanie obserwuje się u pacjentów, którzy są leczeni wcześnie, którzy są w wieku poniżej 30 lat, mają krótki czas trwania choroby, wynik w skali Glasgow Coma Scale większy niż 6, i którzy mają niskie miano wirusa w płynie mózgowo-rdzeniowym. Jednak nawet przy wczesnym leczeniu śmiertelność może sięgać 20% wszystkich przypadków; mniej niż 10% osób, które przeżyły, pozostaje bez deficytów neurologicznych lub poznawczych27.

Japońskie zapalenie mózgu

Japońskie zapalenie mózgu (JE) jest najczęstszą przyczyną choroby neurodegeneracyjnej w Azji Południowo-Wschodniej i regionie Zachodniego Pacyfiku; około 1,15 miliarda ludzi jest zagrożonych, a tysiące cierpi na trwałe zaburzenia neurologiczne w krajach azjatyckich, przy czym 10-15 tysięcy osób umiera każdego roku18.

Patogeneza JE obejmuje dwie fazy: rozpoczyna się w tkankach obwodowych, a następnie dochodzi do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego (OUN). JEV replikuje się w neuronach, co prowadzi do śmierci komórek neuronowych. Śmierć komórek neuronowych zachodzi poprzez dwa mechanizmy: bezpośrednie i pośrednie zabijanie neuronów. Bezpośrednie zabijanie obejmuje propagację JEV wewnątrz komórek neuronowych, co prowadzi do śmierci komórek, a pośrednie zabijanie obejmuje agresywne i intensywne odpowiedzi zapalne prowadzące do regulacji w górę cytokin zapalnych i reaktywnych form tlenu, które powodują śmierć neuronów14.

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech patogenezy JEV jest naruszenie bariery krew-mózg (BBB). Neuron jest najważniejszą komórką docelową podczas JEV, jednak gdy infekcja dostaje się do OUN, wraz z komórkami neuronowymi, zakażeniu ulegają również astrocyty, które są składnikiem BBB i ważną częścią OUN28.

JEV moduluje maszynerię gospodarza na dwa sposoby: poprzez uszkodzenia mediowane przez wirusa i poprzez odpowiedzi immunologiczne gospodarza. JEV zmienia lub hamuje zarówno wrodzone, jak i adaptacyjne odpowiedzi immunologiczne gospodarza. Ponieważ żaden antygen wirusowy nie jest prezentowany przez makrofagi zakażone w czasie wczesnej fazy infekcji, żadna adaptacyjna odpowiedź immunologiczna nie jest wyzwalana w tej fazie. Unikając wszystkich odpowiedzi immunologicznych, JEV udaje się rozprzestrzenić do OUN i powodowanie uszkodzeń OUN to właśnie to, co sprawia, że infekcja JEV jest bardziej śmiertelna28.

Zakażenie JEV zwiększa również wewnątrzkomórkowe przeładowanie Ca2+, co z kolei koreluje z nieprawidłowościami potencjału błony mitochondrialnej i szlaków sygnałowych białka kinazy B (Akt)/ssaczego celu rapamycyny (mTOR) i kinazy tyrozynowej Janusa (JAK)/przekaźnika sygnału i aktywatora transkrypcji 1 (STAT1)29.

Wirusowe zapalenie mózgu przenoszone przez stawonogi

W zakażeniach arbo-wirusami (wirusami przenoszonymi przez stawonogi), początkowa wiremia jest następnie lokalizowana w ośrodkowym układzie nerwowym10. Wirusy te należą do kilku rodzin wirusów i są najczęściej przenoszone przez ukąszenia komarów. Zwykle zwiększają się latem i jesienią, gdy liczba komarów rośnie30.

W badaniu makroskopowym występują różne stopnie zapalenia opon mózgowych, obrzęku mózgu, przekrwienia i krwawienia w mózgu. Badanie mikroskopowe potwierdza zapalenie opon miękkich z naciekiem z komórek okrągłych, małymi krwotokami z okołonaczyniowym tworzeniem mankietów i skupiskami leukocytów lub komórek mikrogleju. Obszary martwicy mogą być rozległe, szczególnie w wschodnim końskim zapaleniu mózgu, japońskim zapaleniu mózgu B i dalekowschodniej postaci kleszczowego zapalenia mózgu10.

Implikacje terapeutyczne

Leczenie wirusowego zapalenia mózgu jest przede wszystkim wspomagające, ponieważ nie ma specyficznej terapii medycznej dla większości zakażeń wirusowych ośrodkowego układu nerwowego. Bardzo ważnym wyjątkiem jest zapalenie mózgu HSV, gdzie szybkie podanie acyklowiru jest kluczowe11.

Badania patogenezy wskazują, że hamowanie replikacji wirusowej, rozprzestrzeniania się wirusa i odpowiedzi gospodarza są potrzebne w połączeniu dla optymalnej terapii31. Zrozumienie szlaków, poprzez które monocyty zapalne migrują do mózgu i ich zdolności funkcjonalnej w OUN, ma kluczowe znaczenie dla informowania o przyszłych strategiach terapeutycznych15.

W przypadku autoimmunologicznego zapalenia mózgu, szczególnie typu II (skierowanego przeciwko antygenom powierzchniowym komórek), terapie zmniejszające poziom przeciwciał (takie jak IVIG lub wymiana osocza/immunoadsorpcja) są zwykle bardziej skuteczne, a uszkodzenia mediowane immunologicznie są częściej odwracalne32.

Generalnie, lekarze leczą schorzenie podstawowe i objawy. Większość ludzi z zapaleniem mózgu jest leczona w szpitalu, dzięki czemu lekarze mogą monitorować ich objawy i działać szybko, jeśli objawy się pogorszą. Leczenie obejmuje:

  • Leki przeciwdrgawkowe: Leczenie w celu opanowania napadów drgawkowych, które może wywołać autoimmunologiczne zapalenie mózgu.
  • Leki przeciwwirusowe: Lekarze często leczą wszystkie przypadki wirusowego zapalenia mózgu acyklowirem (Zovirax).
  • Kortykosteroidy: Zarówno wirusowe, jak i autoimmunologiczne zapalenie mózgu powoduje stan zapalny lub obrzęk mózgu, który wywiera nacisk na mózg. Sterydy pomagają zmniejszyć obrzęk i ciśnienie mózgowe33.

Kluczem do wirusowego zapalenia mózgu jest zapobieganie11. Obejmuje to szczepienia, kontrolę wektorów (np. komarów), środki ochrony osobistej i świadomość zagrożeń zdrowotnych.

Wnioski

Zapalenie mózgu to złożony proces chorobowy z różnorodnymi mechanizmami patogenetycznymi. Dokładne zrozumienie tych mechanizmów ma kluczowe znaczenie dla opracowania skutecznych metod diagnostycznych i terapeutycznych. Badania nad patogenezą zapalenia mózgu wykazały, że kluczowe procesy obejmują bezpośrednią inwazję wirusową, odpowiedź immunologiczną gospodarza, uszkodzenie bariery krew-mózg oraz procesy autoimmunologiczne.2

Podążając za obecnymi trendami badawczymi, przyszłe strategie terapeutyczne mogą koncentrować się na targetowaniu specyficznych szlaków patogenetycznych, modulacji odpowiedzi immunologicznej, ochronie integralności bariery krew-mózg oraz opracowaniu celowanych terapii przeciwwirusowych. Poprawa naszego zrozumienia patogenezy zapalenia mózgu przyczyni się do zmniejszenia obciążenia tą potencjalnie śmiertelną chorobą.31

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl

Materiały źródłowe

  • #1 Acute viral encephalitis in children: Pathogenesis, epidemiology, and etiology – UpToDate
    https://www.uptodate.com/contents/acute-viral-encephalitis-in-children-pathogenesis-epidemiology-and-etiology
    Encephalitis is inflammation of the brain parenchyma, manifest by neurologic dysfunction (eg, altered mental status, behavior, or personality; motor or sensory deficits; speech or movement disorders; seizure) and evidence of central nervous system inflammation (eg, cerebrospinal fluid pleocytosis and/or findings consistent with encephalitis on neuroimaging or electroencephalogram). […] The pathogenesis, epidemiology, and etiology of viral encephalitis in children and adolescents will be discussed here. […] Encephalitis – Encephalitis is defined as inflammation of the brain parenchyma and is manifested by signs of neurologic dysfunction. Characteristic clinical features include altered mental status (decreased level of consciousness, lethargy, personality change, unusual behavior), seizures, and/or focal neurologic signs, often accompanied by fever, headache, nausea, and vomiting.
  • #2 Pathogenesis of Encephalitis | IntechOpen
    https://www.intechopen.com/books/1274
    Many infectious agents, such as viruses, bacteria, and parasites, can cause inflammation of the central nervous system (CNS). Encephalitis is an inflammation of the brain parenchyma, which may result in a more advanced and serious disease meningoencephalitis. […] To establish accurate diagnosis and develop effective vaccines and drugs to overcome this disease, it is important to understand and elucidate the mechanism of its pathogenesis. […] The different chapters of this book provide valuable and important information not only to the researchers, but also to the physician and health care workers.
  • #3 Understanding and managing acute encephalitis
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6993835/
    Encephalitis may be (i) infectious, resulting from direct invasion of the brain, most commonly gray matter by the pathogen, and (ii) immune-mediated, caused by immune-mediated damage (commonly white matter). […] Within the infectious group, both neurotropic and non-neurotropic (incidental) pathogens can cause encephalitis. Neurotropic viruses can cause viremia, subsequently crossing the blood-brain barrier (for example, arboviruses), or enter the brain by retrograde axonal transport (for example, rabies virus). Neuronal infection causes release of cytokines leading to cytotoxicity, inflammation, and tissue damage. […] Another mechanism is vasculitis leading to tissue ischemia as happens with varicella zoster virus. […] AIE includes two major categories: (i) classic paraneoplastic LE associated with autoantibodies against intracellular neuronal antigens (for example, Hu and Ma2) and (ii) new-type AIE associated with autoantibodies to neuronal surface or synaptic antigens. Paraneoplastic LE results from an immunological response to tumor antigens, which mimic intracellular antigens in neurons.
  • #4 Encephalitis – Neurologic Disorders – Merck Manual Professional Edition
    https://www.merckmanuals.com/professional/neurologic-disorders/brain-infections/encephalitis
    Encephalitis is inflammation of the parenchyma of the brain, resulting from direct viral invasion or occurring as a postinfectious immunologic complication caused by a hypersensitivity reaction to a virus or another foreign protein. […] Encephalitis can also occur as a late reactivation of latent or subclinical viral infection. The best known types are HIV-associated encephalopathy and dementia, subacute sclerosing panencephalitis (which occurs years after a measles infection and is thought to represent reactivation of the original infection; it is now rare in Western countries), progressive multifocal leukoencephalopathy (which is caused by reactivation of JC virus; particularly in patients with end-stage HIV infection or those who are immunosuppressed), herpes simplex type 1 and herpes zoster encephalitis.
  • #5 Viral Encephalitis: Background, Pathophysiology, Etiology
    https://emedicine.medscape.com/article/1166498-overview
    The initial event in the replicative cycle of a virus is its interaction with receptors present on the surface of a cell. Knowledge of this interaction is important in understanding viral spread, tropism, and pathogenesis. […] The pathophysiology of viral encephalitis varies according to the viral family. Viruses enter the CNS through 2 distinct routes: (1) hematogenous dissemination and (2) retrograde neuronal dissemination. […] Hematogenous dissemination is the more common path. […] The virus can be transmitted by an insect bite and then undergoes local replication in the skin. […] Recent studies have reported a Mendelian predisposition to some forms of encephalitis (especially herpes simplex encephalitis) due to defects in the following pathways: TLR-3 interferon, autosomal recessive STAT-1 deficiency and X-linked NEMO deficiency, UNC-93B deficiency, and autosomal dominant TLR3 deficiency.
  • #6 Encephalitis: Practice Essentials, Background, Pathophysiology
    https://emedicine.medscape.com/article/791896-overview
    Portals of entry are virus specific. Many viruses are transmitted by humans, though most cases of herpes simplex encephalitis (HSE) are thought to be reactivation of herpes simplex virus (HSV) lying dormant in the trigeminal ganglia. […] In general, the virus replicates outside the CNS and gains entry to the CNS either by hematogenous spread or by travel along neural pathways (eg, rabies virus, HSV, VZV). The etiology of slow virus infections, such as those implicated in the measles-related subacute sclerosing panencephalitis (SSPE) and progressive multifocal leukoencephalopathy (PML), is poorly understood. […] Once across the bloodbrain barrier, the virus enters neural cells, with resultant disruption in cell functioning, perivascular congestion, hemorrhage, and a diffuse inflammatory response that disproportionately affects gray matter over white matter. Regional tropism associated with certain viruses is due to neuron cell membrane receptors found only in specific portions of the brain, with more intense focal pathology in these areas. A classic example is the HSV predilection for the inferior and medial temporal lobes.
  • #7 Viral Encephalitis – StatPearls – NCBI Bookshelf
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470162/
    Viral encephalitis is inflammation of the brain parenchyma caused by a virus. […] Viruses invade the host outside the central nervous system and then reach the spinal cord and brain via hematogenous spread or in a retrograde manner from nerve endings. […] The transmission to the brain is via hematogeneous spread. […] Viruses invade the host at a site outside the CNS and replicate. Most then reach the spinal cord and brain hematogenously. HSV, rabies, and herpes zoster virus are important exceptions to this. They travel to the CNS from nerve endings in a retrograde manner. Once in the brain, the virus and the hosts inflammatory response disrupt neural cell function. […] On gross examination, there is usually cerebral edema, vascular congestion, and hemorrhage. Infiltration with leukocytes or microglial cells is also a common feature.
  • #8 Viral Encephalitis: Background, Pathophysiology, Etiology
    https://emedicine.medscape.com/article/1166498-overview
    Despite viral tropism, the pattern of distribution of lesions in the brain is rarely specific enough to permit identification of the infecting virus. […] The pattern of distribution of lesions in the brain is rarely specific enough to permit identification of the infecting virus. […] Retrograde neural dissemination is the main route of spread for several important viral pathogens. […] In addition to the direct effect of the viral pathogen, acute encephalopathy may be associated with viral infections and increased plasma concentrations of chemokine (CXC motif) ligand 8 (CXCL8; interleukin [IL]-8), chemokine (C-C motif) ligand 2 (CCL2; monocyte chemotactic protein-1 [MCP – 1]), IL-6, and CXCL10 (interferon gammainduced protein 10 kd [IP-10], without viral neuroinvasion (hyperactivated cytokine response). […] Accordingly, it is important to differentiate encephalitis from encephalopathy as a disruption of brain function that is not related to a direct structural or inflammatory process.
  • #9 Encephalitis – Neurologic Disorders – Merck Manual Professional Edition
    https://www.merckmanuals.com/professional/neurologic-disorders/brain-infections/encephalitis
    Encephalopathies caused by autoantibodies to neuronal membrane proteins (eg, N-methyl-d-aspartate receptors [NMDAR]) may mimic viral encephalitis. Studies indicate that anti-NMDAR encephalitis is more common than viral encephalitides. […] In acute encephalitis, inflammation and edema occur in infected areas throughout the cerebral hemispheres, brain stem, cerebellum, and, occasionally, spinal cord. Petechial hemorrhages may be present in severe infections. […] Severe infection, particularly untreated herpes simplex virus (HSV) encephalitis, can cause brain hemorrhagic necrosis.
  • #10 Viral Encephalitis
    https://www.atsu.edu/faculty/chamberlain/website/lectures/tritzid/vrlencp.htm
    In infections with arboviruses, an initial viremia is followed by localization in the central nervous system. […] On gross examination, there are varying degrees of meningitis, cerebral edema, congestion, and hemorrhage in the brain. Microscopic examination confirms a leptomeningitis with round-cell infiltration, small hemorrhages with perivascular cuffing, and nodules of leukocytes or microglial cells. Neuronal damage is seen as chromatolysis and neuronophagia. Areas of necrosis may be extensive especially in Eastern equine encephalitis, Japanese B encephalitis, and the Far Eastern form of tick-borne encephalitis. […] Herpesvirus encephalitis in infants may be part of a general infection that produces focal necrotic lesions with typical intranuclear inclusions in many organs. In the adult and in some children, lesions are confined to the brain. Necrotic foci may be macroscopically evident as softening. Inclusion bodies are readily found in the margins of areas of necrosis; focal perivascular infiltration and neuronal damage is evident. The temporal cortex and pons are commonly involved, but the lesions may be widespread.
  • #11 Viral Encephalitis – StatPearls – NCBI Bookshelf
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470162/
    Brain histology of individuals with viral encephalitis shows dead neurons with nuclear dissolution and hypereosinophilia within the cytoplasm on light microscopy. Because encephalitis is an inflammatory process, perivascular inflammatory cells such as microglia, macrophages, and lymphocytes are also seen. […] The treatment of viral encephalitis is primarily supportive as there is no specific medical therapy for most central nervous system viral infections. A very important exception to this is HSV encephalitis. […] The key to viral encephalitis is prevention.
  • #12 Encephalitis – Neurologic Disorders – Merck Manual Professional Edition
    https://www.merckmanuals.com/professional/neurologic-disorders/brain-infections/encephalitis
    Encephalitis can occur as a secondary immunologic complication of certain viral infections or vaccinations. Inflammatory demyelination of the brain and spinal cord can occur 1 to 3 weeks later (as acute disseminated encephalomyelitis); the immune system attacks one or more central nervous system (CNS) antigens that resemble proteins of the infectious agent. […] Direct viral invasion of the brain usually damages neurons, sometimes producing microscopically visible inclusion bodies, and triggers inflammation that may persist after clearance of virus. […] Acute disseminated encephalomyelitis is characterized by multifocal areas of perivenous demyelination and absence of virus in the brain. […] Rarely, apparent encephalitis has developed in patients with COVID-19, caused by the novel pandemic severe acute respiratory syndrome coronavirus (SARS-CoV2); the mechanism is not clear, but an immunologic contribution to the mechanism of apparent encephalitis is possible.
  • #13 Neuropathogenesis of Japanese Encephalitis in a Primate Model | PLOS Neglected Tropical Diseases
    https://journals.plos.org/plosntds/article?id=10.1371/journal.pntd.0002980
    The occurrence of apoptosis in apparently uninfected neurons suggests that indirect mechanisms (bystander cell death) contribute to neuronal damage in JE, and indeed recent in vitro and in vivo murine studies demonstrated that microglial cells can induce neuronal apoptosis via the release of pro-inflammatory mediators. […] Our results indicate that in vivo this direct mechanism is probably less relevant and that pro-inflammatory factors are more important; this is also seen in other CNS conditions, such as experimental autoimmune encephalomyelitis (EAE) where microglial apoptosis is considered an important homeostatic mechanism to control microglial activation and proliferation. […] Our findings suggest new anti-inflammatory and anti-apoptotic therapeutic approaches may be useful in treating this debilitating disease.
  • #14 Pathogenesis and Host Immune Response during Japanese Encephalitis Virus Infection | IntechOpen
    https://www.intechopen.com/chapters/77546
    Japanese Encephalitis Virus (JEV) is a mosquito borne flavivirus infection. One of the most characteristics pathogenesis of JEV is the breaching of blood brain barrier (BBB). JEV propagation occurs in neurons that results in neuronal cell death as well as dissemination of virus into astrocytes and microglia leading to overexpression of proinflammatory cytokines. JEV infection results in host cells mediated secretion of various types of cytokines including type-1 IFN along with TNF- and IFN-. Molecule like nitrous oxide (NO) exhibits antiviral activities against JEV infection and helps in inhibiting the viral replication by blocking protein synthesis and viral RNA and also in virus infected cells clearance. […] The pathogenesis of JEV needs to be explored at dual phases in human which initiates at the peripheral tissues and then, involvement of central nervous system (CNS). JEV propagation occurs in neurons that results in neuronal cell death. Neuronal cell death occurs via two mechanism; direct and indirect neuronal killing. Direct killing involves the JEV propagation inside the neuronal cells that results in cell death and indirect killing involves aggressive and intense inflammatory responses leading to up-regulation of inflammatory cytokines and reactive oxygen species that causes death of neurons.
  • #15 Inflammatory monocytes and the pathogenesis of viral encephalitis | Journal of Neuroinflammation | Full Text
    https://jneuroinflammation.biomedcentral.com/articles/10.1186/1742-2094-9-270
    Monocytes are a heterogeneous population of bone marrow-derived cells that are recruited to sites of infection and inflammation in many models of human diseases, including those of the central nervous system (CNS). […] Understanding the pathways through which inflammatory monocytes migrate to the brain and their functional capacity within the CNS is critical to inform future therapeutic strategies. This review discusses some of the key aspects of inflammatory monocyte trafficking to the brain and addresses the role of these cells in viral encephalitis. […] Monocyte infiltration is a hallmark of central nervous system (CNS) inflammation, including viral infection. These cells migrate into the infected brain, where they differentiate into dendritic cell (DC), macrophage and, arguably, microglial populations.
  • #16 Inflammatory monocytes and the pathogenesis of viral encephalitis | Journal of Neuroinflammation | Full Text
    https://jneuroinflammation.biomedcentral.com/articles/10.1186/1742-2094-9-270
    Therefore, it is of high importance to understand the processes driving monocyte development, recruitment, differentiation and function, to aid in the development of novel therapeutics that inhibit immunopathological responses. […] The importance of monocyte-derived cells in the pathogenesis of brain infection highlights the importance of understanding the pathway(s) through which monocytes migrate from the periphery into the brain. […] In addition to CXCR4, CCR2 and its ligands, CCL2 and CCL7 (MCP-3), are a critical requirement for Ly6Chi monocyte egress from the BM into the blood. […] While it is clear that there are a multitude of soluble mediators that represent potential targets for future therapies aimed at blocking monocyte migration, the CCR2/CCL2 axis remains the most potent pathway based on the available literature.
  • #17 Interactions of host’s innate and adaptive immune components in the pathogenesis of viral encephalitis: a review – MedCrave online
    https://medcraveonline.com/MOJPB/interactions-of-hosts-innate-and-adaptive-immune-components-in-the-pathogenesis-of-viral-encephalitis-a-review.html
    Therefore, the central nervous system offers a unique organ system in which to study viral immunopathogenesis. […] TLR activation leads to the production of different innate cytokines, more importantly type I IFNs in viral infection which are important components of the host defense against viruses. […] However, by the virtue of their intracellular life cycle and the complexity of viral proteins, viruses can interact with many different TLRs and thus can evolve a number of ways to evade TLR-specific host responses. […] IL-17- producing Th17 cells are apparently involved in inflammatory tissue damage, leading to the pathogenesis of various autoimmune diseases. […] In some viral infections (eg. Persistant viral infections) Th17 cells are preferentially generated which promote viral persistence by inhibiting apoptosis of infected cells.
  • #18 Molecular Mechanism and Role of Japanese Encephalitis Virus Infection in Central Nervous System-Mediated Diseases
    https://www.mdpi.com/1999-4915/14/12/2686
    The Japanese encephalitis virus (JEV) is the most common cause of neurodegenerative disease in Southeast Asia and the Western Pacific region; approximately 1.15 billion people are at risk, and thousands suffer from permanent neurological disorders across Asian countries, with 10–15 thousand people dying each year. […] JEV crosses the blood-brain barrier (BBB) and forms a complex with receptors on the surface of neurons. […] JEV binds to GRP78, a member of the HSP70 overexpressed on malignant cells to enter neurons, indicating a higher chance of JEV infection in cancer patients. […] JEV complexed with CLEC5A receptor of macrophage cells is involved in the breakdown of the BBB and central nervous system (CNS) inflammation. […] The breaching of BBB is one of the most distinctive pathophysiologies of JEV.
  • #19 Molecular Mechanism and Role of Japanese Encephalitis Virus Infection in Central Nervous System-Mediated Diseases
    https://www.mdpi.com/1999-4915/14/12/2686
    JEV infection actually suppresses tight junction protein expression and alters adherent localization, thus disrupting the tight junctions between the BMECs. […] JEV infection-mediated release of IL-6, VEGF, MMP2, and MMP9 triggers astrocytes and pericytes, playing key roles in enhancing endothelial permeability. […] The breakdown of the BBB caused by JEV infection appears to be more of a side effect than a direct cause of viral proliferation in BMECs. […] JEV infection increases the production of proinflammatory cytokines, chemokines and signal transducers associated with the interferon γ (IFN-γ) pathways. […] Apoptosis, triggered during the replication of JEV, leads to the death of neuronal and non-neuronal cells. […] JEV relies on NS1′ to survive inside the host cell via modulating the host immune response, and a single mutation in NS2A precludes NS1′ production.
  • #20 Azthena logo with the word Azthena
    https://www.news-medical.net/health/Autoimmune-Encephalitis-Pathophysiology.aspx
    Autoimmune encephalitis (AIE) refers to a group of diseases with autoantibodies against various components of CNS neurons. These act against various neuronal processes and pathways, in different areas of the brain, and so they present in a diverse range of ways. […] Several different groups of disorders have been diagnosed based upon the mechanism of disease. […] These disorders are always caused by an underlying cancer and the antibodies serve as markers to cytotoxic T cells that attack the marked neurons and they may be destroyed. […] Within the brain, these autoantibodies tend to congregate within the limbic system and produce marked inflammatory and then post inflammatory degeneration. […] The second type of disorder is due to the formation of autoantibodies against antigens on the cell surface, like proteins such as cell surface receptors, ion channels, and NMDA receptors.
  • #21 Autoimmune Encephalitis: Pathophysiology and Imaging Review of an Overlooked Diagnosis | American Journal of Neuroradiology
    http://www.ajnr.org/content/38/6/1070
    In addition to the paraneoplastic-versus-nonparaneoplastic categorization, antibody-mediated encephalitides can also be characterized as either group I or group II according to the location of their neuronal antigens, with group I antibodies targeting intracellular antigens and group II antibodies targeting antigens on the cell surface. […] Group I antibodies target intracellular neuronal antigens, are more closely associated with an underlying malignancy, and use the same cytotoxic T-cell mechanisms when targeting the intracellular neuronal antigens and onconeuronal antigens as part of the immune response to cancer. […] Group II antibodies target cell-surface neuronal antigens, are less likely to be associated with an underlying malignancy, and use more restricted humoral immune mechanisms of neurotoxicity that typically respond better to early immunomodulatory therapy.
  • #22 Autoimmune Encephalitis: Pathophysiology and Imaging Review of an Overlooked Diagnosis | American Journal of Neuroradiology
    http://www.ajnr.org/content/38/6/1070
    N-methyl D-aspartate receptor (NMDAr) encephalitis is one of the most common and best characterized subtypes of autoimmune encephalitis classically seen in young women and children with autoimmunity not associated with cancer. […] This subtype is mediated by immunoglobulin G antibodies against the GluN1 subunit of the neuronal NMDAr, with inflammatory neuronal dysfunction that is thought to be initially reversible but potentially progresses to permanent neuronal destruction if untreated, due to prolonged inflammation and N-methyl D-aspartate (NMDA)-mediated glutamate excitotoxicity.
  • #23 Azthena logo with the word Azthena
    https://www.news-medical.net/health/Autoimmune-Encephalitis-Pathophysiology.aspx
    Antagonism of the NMDA receptors leads to deficits in cognitive, psychological and sensory processing. […] IgG antibodies to NMDAR occur in both serum and (more reliably) CSF in association with acute psychotic features in anti-NMDAR encephalitis. […] Frontal and temporal lobe atrophy is prominent in this condition, which is suggestive because of the high density of NMDAR in this region of the brain.
  • #24 Encephalitis: Practice Essentials, Background, Pathophysiology
    https://emedicine.medscape.com/article/791896-overview
    In contrast to viruses that invade gray matter directly, acute disseminated encephalitis and postinfectious encephalomyelitis (PIE), most commonly due to measles infection and associated with Epstein-Barr virus (EBV) and CMV infections, are immune-mediated processes that result in multifocal demyelination of perivenous white matter.
  • #25 Understanding and managing acute encephalitis
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6993835/
    The new-type AIE, of which anti-NMDAR induced is the commonest, occurs in association with pathogenic autoantibodies against membrane antigens or synaptic receptors. Binding of autoantibodies to their targets causes neuronal dysfunction, usually reversibly. […] Direct brain viral infection triggering of immune-mediated disease may also coexist, as illustrated by HSV encephalitis cases with subsequent or concurrent anti-NMDAR antibodies identified.
  • #26 SciELO Brazil – Viral encephalitis Viral encephalitis
    https://www.scielo.br/j/anp/a/3zLwpGrTvyVBN69fRLSTBJN
    The term encephalitis corresponds to an inflammation of the brain parenchyma caused by both infectious and non-infectious diseases. Viruses are the most common infectious agents associated with acute encephalitis. The cardinal symptoms and signs of acute viral encephalitis are fever, altered level of consciousness, headache, focal neurological deficits, and seizure. […] Noteworthy, about 70% of viral encephalitis cases remain of unknown origin, even with modern laboratorial techniques. It is of primordial importance a detailed epidemiological history about recent travels or animal contacts, since some viruses are common in some regions and not seen in others. […] After CNS invasion, a focal inflammatory and necrotizing lesion is observed specially in the temporal lobes, orbital frontal cortex, and limbic structures.
  • #27 SciELO Brazil – Viral encephalitis Viral encephalitis
    https://www.scielo.br/j/anp/a/3zLwpGrTvyVBN69fRLSTBJN
    Generally, neurological findings are acute, with less than one week in duration. These include altered level of consciousness, behavioral disturbances, and focal neurological deficits (including aphasia/dysphasia). Majority of patients will present fever and headache besides one of the above symptoms. […] CSF PCR is nowadays the mainstay in the diagnosis of HSV-1 encephalitis, with sensibility and specificity exceeding 95%. After antiviral therapy, the rate of positive HSV-1 PCR decrease over time, usually beginning after a full week of therapy. […] Immediate infusion of acyclovir is the mainstay of treatment and can reduce mortality by more than 70%. Favorable prognosis is seen in patients who are treated early, who are younger than 30 years of age, have short duration of illness, a Glasgow Coma Scale score of more than 6, and who have a low viral load on CSF. However, even with early treatment, mortality may reach 20% of total cases; less than 10% of survivors are left without neurological or cognitive deficits.
  • #28 Pathogenesis and Host Immune Response during Japanese Encephalitis Virus Infection | IntechOpen
    https://www.intechopen.com/chapters/77546
    One of the most characteristics pathogenesis of JEV is the breaching of BBB. Neuron being the most important target cell during JEV however, when the infection gets into CNS, along with the neuronal cells, astrocytes also gets infected, which is a constituent of BBB and an important part of CNS. […] JEV modulates the host machinery in dual ways that is, by virus-mediated damage and by host- immune responses. JEV alters or inhibit both the innate and adaptive immune responses of the host. Since, no viral antigen is presented by the macrophages which are infected during the early infection phase, no adaptive immune responses is triggered during this phase. Escaping all the immune responses, JEV manages to disseminate into the CNS and causing damage to the CNS is what makes JEV infection more lethal.
  • #29 Molecular Mechanism and Role of Japanese Encephalitis Virus Infection in Central Nervous System-Mediated Diseases
    https://www.mdpi.com/1999-4915/14/12/2686
    JEV infection also triggers intracellular Ca2+ overload, which in turn correlates with abnormalities of mitochondrial membrane potential and protein kinase B (Akt)/mammalian target of rapamycin (mTOR) and Janus tyrosine kinase (JAK)/signal transducer and activator of transcription 1 (STAT1) signaling pathways. […] JEV-specific T cells and virus-neutralizing IgG and IgM antibodies play an important role in viral clearance from the CNS and peripheral lymphoid organs. […] Proinflammatory mediators, e.g., IL-6, TNF-α, CCL2, and CCL5, induce irreversible damage to neuronal cells. […] Current knowledge on how signaling pathways drive the etiology of a panel of neurological disorders is not very clear, in the sense that much remains to be known and decoded in terms of JEV infection signaling pathway components and disease-causal linkages.
  • #30 Meningitis | PPT
    https://www.slideshare.net/slideshow/meningitis-71600507/71600507
    Encephalitis. Definition Encephalitis (from Ancient Greek, enkphalos brain) is an acute inflammation of the brain. Encephalitis with meningitis is known as meningo-encephalitis. […] Incidence In western countries incidence is 7.4 cases per 100,000 population per year. In tropical countries, the incidence is 6.34 per 100,000 per year In 2013: 77,000 deaths from encephalitis from 92,000 in 1990. […] Etiology Viral cause HSV encephalitis. Arthropod borne virus encephalitis. Bacterial cause Fungal cause Auto immune […] Herpes Simplex virus Encephalitis. Caused by herpes Simplex virus; Its of two types: 1. HSV-I typically affects children and adults 2. HSV-II common in neonates Treatment: Acyclovir or ganciclovir […] Arbovirus Encephalitis. Arthropod Borne virus belongs to several family of viruses. Most commonly due to mosquito bite. Usually increases in summer and autumn when the mosquitoes increases.
  • #31 Japanese encephalitis — the prospects for new treatments | Nature Reviews Neurology
    https://www.nature.com/articles/nrneurol.2018.30
    Japanese encephalitis is a severe disease caused by Japanese encephalitis virus, genus Flavivirus, family Flaviviridae, which is endemic to most of rural Asia and for which no specific treatment exists. […] Pathogenesis studies indicate that inhibition of viral replication, viral spread and the host response are needed in combination for optimal therapy. […] Despite substantial advances in our understanding of Japanese encephalitis from in vitro studies and animal models, studies of pathogenesis and treatment in humans are lagging behind. […] Many potential treatment targets exist for Japanese encephalitis, and pathogenesis and virological studies have uncovered mechanisms by which these drugs could work. […] We use our newly improved understanding of Japanese encephalitis pathogenesis to posit potential treatments and outline some of the many challenges that remain in tackling the disease in humans.
  • #32
    https://link.springer.com/article/10.1007/s00234-024-03318-x
    As a general rule, in Group I antitumoral immune response cross-reacts with neural antigens causing lymphocyte-mediated neuronal killing. Conversely, in Group II autoantibodies bind to cell-surface epitopes, typically belonging to ion-channels, and result in disease-causing synaptic function interference. […] Therefore, in Group II AE antibody-depleting therapies (such as IVIG or plasma exchange/immunoadsorption) are usually more effective and immune-mediated insults are more often reversible. […] The recognition of a potential AE is crucial, as it initiates a multidisciplinary effort including accurate neurological evaluation, electrophysiological assessment, CSF and serum examination aimed at a timely diagnosis. […] This is pivotal for prognosis, as it allows an early initiation of therapy and an immediate screening for potential underlying malignancies.
  • #33 Encephalitis: What It Is, Causes, Symptoms, Treatment & Types
    https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/6058-encephalitis
    In autoimmune encephalitis, your immune system mistakenly attacks your brain, causing inflammation that may affect how your brain works. This sometimes happens to people with cancer. Healthcare providers call this paraneoplastic syndrome. […] Healthcare providers treat the conditions underlying cause and symptoms. Most people with encephalitis are treated in the hospital so providers can monitor their symptoms and move quickly if symptoms get worse. Treatments include: Antiseizure medication: Treatment to manage seizures that autoimmune encephalitis can cause. Antiviral medications: Providers often treat all viral encephalitis with acyclovir (Zovirax). Corticosteroids: Both viral and autoimmune encephalitis cause brain inflammation or swelling that puts pressure on your brain. Steroids help to reduce swelling and brain pressure. […] Medication to treat underlying conditions, like viruses, may cure encephalitis. In some cases, however, encephalitis may cause long-term issues that require ongoing medical care. For example, people may have ongoing issues with behavior, memory loss or speech.