Encopresis
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Rokowanie w encoprezie jest zróżnicowane i zależy od typu schorzenia, wieku pacjenta, współpracy rodziny oraz zastosowanego leczenia. W encoprezie retencyjnej, związanej z przewlekłym zaparciem, skuteczność leczenia zachowawczego wynosi około 70,5%, a w wybranych grupach może sięgać nawet 94,4%. Po 6-12 miesiącach terapii około 50% dzieci radzi sobie bez leków przeczyszczających, jednak nawroty są częste i wymagają wznowienia leczenia. W encoprezie nieretencyjnej, gdzie dane są bardziej ograniczone, wskaźnik powodzenia leczenia wynosi około 61,5%, a po 2 latach terapii medycznej i behawioralnej tylko 29% dzieci doświadcza mniej niż jednego epizodu nietrzymania kału w ciągu dwóch tygodni. W wieku 18 lat 15% pacjentów nadal boryka się z problemem nietrzymania kału.

  1. Encopresis – Rokowanie (przewidywanie wyników)
    1. Rokowanie w encoprezie retencyjnej
    2. Rokowanie w encoprezie nieretencyjnej
    3. Czynniki prognostyczne
    4. Problemy behawioralne a rokowanie
    5. Skuteczność leczenia a rokowanie
    6. Kolejne rozdziały

Encopresis – Rokowanie (przewidywanie wyników)

Rokowanie w przypadku encoprezy (zanieczyszczania kałem) jest zróżnicowane i zależy od wielu czynników, w tym od typu encoprezy, wieku pacjenta, współpracy rodziny oraz zastosowanego leczenia. Systematyczna analiza dostępnych danych pokazuje, że wyniki leczenia mogą się znacząco różnić w zależności od indywidualnych przypadków.12

Rokowanie w encoprezie retencyjnej

Większość dzieci z encoprezą retencyjną (związaną z przewlekłym zaparciem) ostatecznie osiąga wyleczenie, jednak czas potrzebny do uzyskania poprawy jest zmienny, a nawroty są częste. Przegląd systematyczny wykazał, że tylko około połowa wszystkich dzieci z zaparciem obserwowanych przez 6-12 miesięcy po terapii radziła sobie dobrze bez stosowania leków przeczyszczających.1 Jeżeli dojdzie do nawrotu zaparcia lub nietrzymania kału, konieczne jest wznowienie leczenia.12

Badania wskazują, że ogólny wskaźnik skuteczności leczenia zachowawczego może wynosić około 70,5%. W wybranych grupach pacjentów, skuteczność leczenia może być jeszcze wyższa, sięgając nawet 94,4% w przypadku odpowiednio dobranych schematów terapeutycznych.3

Rokowanie w encoprezie nieretencyjnej

W przypadku encoprezy nieretencyjnej (niezwiązanej z zaparciem) dane dotyczące długoterminowych wyników są bardziej ograniczone. W jednym z badań, w którym dzieci z encoprezą nieretencyjną były obserwowane przez dziesięć lat, tylko 29% dzieci doświadczało mniej niż jednego epizodu nietrzymania kału w okresie dwóch tygodni po dwóch latach terapii medycznej i behawioralnej. W wieku 18 lat, 15% dzieci weszło w dorosłość z problemem nietrzymania kału.12

Interesujące jest, że wskaźnik powodzenia leczenia w encoprezie nieretencyjnej może wynosić około 61,5%, co jest niższe niż w przypadku encoprezy retencyjnej.3

Czynniki prognostyczne

Zidentyfikowano kilka czynników, które mogą wpływać na rokowanie w encoprezie:

  • Wczesny wiek wystąpienia zaparcia – może prognozować utrzymywanie się objawów1
  • Wywiad rodzinny – występowanie podobnych problemów w rodzinie może wskazywać na dłuższe utrzymywanie się objawów1
  • Płeć żeńska – wskazywana jako czynnik predykcyjny dobrej odpowiedzi na leczenie3
  • Wiek powyżej 5 lat – związany z lepszym rokowaniem3
  • Encopreza nieretencyjna – paradoksalnie, mimo niższego wskaźnika wyleczeń, może być predyktorem dobrej odpowiedzi na leczenie zachowawcze3
  • Współpraca rodziców i pacjenta – kluczowy czynnik prognostyczny powodzenia terapii3
  • Dezorganizacja rodzinna – koreluje z gorszą odpowiedzią na wszystkie formy leczenia4

Warto zaznaczyć, że nie zidentyfikowano jednoznacznych czynników prognostycznych sukcesu terapeutycznego w niektórych badaniach dotyczących encoprezy nieretencyjnej.1 Ponadto, obecne dane są niewystarczające, aby klinicyści mogli formułować wiarygodne przewidywania dotyczące tego, które dzieci odpowiedzą na konkretne protokoły leczenia.4

Problemy behawioralne a rokowanie

Związek między problemami behawioralnymi a encoprezą pozostaje kontrowersyjny. Badania sugerują, że dzieci z encoprezą często wykazują liczne problemy behawioralne, ale zazwyczaj nie są one tak poważne jak problemy behawioralne u dzieci kierowanych na leczenie psychiatryczne.5

Interesujące wyniki pochodzą z badań wykorzystujących skalę CBCL (Child Behavior Checklist). Zaobserwowano silną korelację między iloczynem sumy czynników na skalach internalizacji i sumy czynników na skalach eksternalizacji oraz ich interakcją a wynikami leczenia. Umiarkowane podwyższenia tej funkcji prognozowały dobre wyniki po 3, 6 i 12 miesiącach. Natomiast bardzo wysokie podwyższenia lub minimalne/żadne podwyższenia prognozowały słabe wyniki w tych samych okresach.5

Należy również zauważyć, że encopreza nieretencyjna może być związana z zaburzeniem opozycyjno-buntowniczym i zaburzeniami zachowania. Zakażenia dróg moczowych mogą współwystępować z encoprezą, choć częściej obserwuje się je u dziewczynek niż u chłopców.4

Skuteczność leczenia a rokowanie

Pomimo agresywnych interwencji medycznych i behawioralnych, nawet 30% dzieci może pozostać objawowych.4 Żadne badania nie analizowały systematycznie motywacji dziecka, motywacji rodziny ani stanu zmiany, aby ustalić, czy którykolwiek z tych czynników ma wartość predykcyjną w kontekście odpowiedzi pacjenta na leczenie.4

Wytyczne opublikowane przez Północnoamerykańskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Pediatrycznego (NASPGHAN) sugerują czterofazowy plan leczenia przewlekłego zaparcia, który stanowi podstawę postępowania w encoprezie: edukacja, rozwiązanie impakcji kałowej, zapobieganie ponownemu gromadzeniu się kału oraz regularne kontrole lekarskie.2

Systematyczne podejście do leczenia zgodnie z tymi wytycznymi, wraz z uwzględnieniem czynników prognostycznych, może pomóc w optymalizacji wyników terapeutycznych i długoterminowego rokowania dla dzieci z encoprezą.

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl

Materiały źródłowe

  • #1 Encopresis – StatPearls – NCBI Bookshelf
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560560/
    Most children treated for retentive encopresis are eventually cured, although the time required for treatment varies, and relapses are frequent. […] A systematic review found that only half of all children with constipation followed for 6 to 12 months after therapy did well without laxatives. […] Treatment needs to resume if constipation or fecal incontinence recurs. […] Early age of onset of constipation and family history were predictive of the persistence of symptoms. […] On the other hand, there is little evidence about the long-term outcome in children with non-retentive encopresis. […] In one study where children with non-retentive encopresis were followed for ten years, only 29% of children were having less than one episode of fecal incontinence in two weeks after two years of medical and behavioral therapy. […] At the age of 18 years, 15% of children progressed to adulthood with fecal incontinence. […] No prognostic factors for success were found in this study.
  • #2 Encopresis (Fecal Incontinence) – MD Searchlight
    https://mdsearchlight.com/gut-health/encopresis-fecal-incontinence/
    Encopresis, a condition where a child has difficulty controlling their bowel movement, often stems from chronic constipation. Therefore, the key to treating encopresis is addressing this root cause. Guidelines published by the North American Society of Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition (NASPGHAN), suggest a four-phase treatment plan for chronic constipation: education, disimpaction, prevention of reaccumulation of feces, and follow-up. […] The prognosis for encopresis (fecal incontinence) can vary depending on the type of encopresis and individual factors. For retentive encopresis (related to chronic constipation), treatment often leads to improvement, but relapses can occur. After therapy, about half of children with constipation do well without laxatives for 6 to 12 months. However, if constipation or loss of bowel control returns, treatment may need to be restarted. Factors like an early start of constipation and a family history of the condition can indicate that symptoms may continue for longer. For non-retentive encopresis (not related to constipation), the long-term outcomes are less clear. One study found that after ten years of follow-up, only 29% of children with non-retentive encopresis experienced less than one episode of fecal incontinence in a two-week period, even after two years of medication and behavioral therapy. By the time these children turned 18, 15% of them still had difficulties controlling their bowel movements. No factors were found to predict successful outcomes in this study.
  • #3 Encopresis in children. Outcome and predictive factors of successful management – PubMed
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22729120/
    Objective: To elucidate our experience and outcome in the management of childhood encopresis, and to emphasize the factors that may predict successful management. […] The total rate of successful conservative treatment was 70.5%. The rate of successful treatment in Group I was 94.4% and in Group II was 61.5%. […] Good outcome can be achieved effectively. Cooperative parents and patient, female gender, age above 5 years, and nonretentive encopresis are predictors for good response to medical treatment.
  • #4 Encopresis: Practice Essentials, Background, Pathophysiology
    https://emedicine.medscape.com/article/928795-overview
    Even with aggressive medical and behavioral interventions, as many as 30% of children remain symptomatic. […] Unfortunately, the available data are insufficient to enable clinicians to make reliable predictions as to which children will successfully respond to which specific treatment protocols. […] Current evidence suggests that family disorganization correlates with a poor response to all forms of treatment. In contrast, no demographic, manometric, behavioral, social, academic, or self-esteem measures are clearly associated with response to therapy. […] No investigators have systematically examined the child’s motivation, the family’s motivation, or the state of change to determine whether any of these is predictive of the patient’s response to treatment. […] Nonretentive encopresis may be associated with oppositional defiant disorder and conduct disorder. Urinary tract infection may be associated with encopresis, but is more frequently seen in females than in males.
  • #5
    https://journals.lww.com/jrnldbp/abstract/1988/06000/behavioral_ratings_and_outcome_of_medical.3.aspx
    The relationship between behavior problems and encopresis remains controversial. Recent research suggests that children with encopresis do have numerous behavior problems, but that these problems are generally not as severe as the behavior problems found in children referred for mental health services. […] A strong correlation between the product of the sum of the factors on the internalizing scales and the sum of the factors on the externalizing scales and their interaction on the CBCL was associated with outcome. Specifically, moderate elevations of this function predicted good outcome at 3, 6, and 12 months. Very high elevations and minimal or no elevation predicted poor outcome at 3, 6, and 12 months. Possible reasons for these somewhat surprising results are discussed.

Zobacz więcej

zaparcie przewlekłe impakcja kałowa gastroenterologia protokół leczenia terapia behawioralna czynnik predykcyjny czynnik prognostyczny zaburzenie opozycyjno-buntownicze terapia medyczna zaparcie interwencja medyczna skuteczność leczenia zakażenie dróg moczowych wywiad rodzinny problem behawioralny zaburzenie zachowania eksternalizacja nietrzymanie kału internalizacja lek przeczyszczający wskaźnik wyleczenia