Dwudzielna zastawka aorty
Epidemiologia
Dwudzielna zastawka aorty (BAV) jest najczęstszą wrodzoną wadą serca, występującą u 0,5-2% populacji, z częstością 0,77% u noworodków. Występuje częściej u mężczyzn (stosunek 2-4:1) oraz wykazuje zróżnicowanie etniczne, z niższą częstością u Afroamerykanów i wyższą u pacjentów pochodzenia chińskiego. BAV ma wysoką dziedziczność (do 89%) i jest związana z mutacjami w genie NOTCH1. Krewni pierwszego stopnia pacjentów z BAV powinni przejść jednorazowe badanie przesiewowe echokardiograficzne (klasa I). Diagnostyka opiera się głównie na echokardiografii przezklatkowej i przezprzełykowej (czułość 92%, swoistość 96%), uzupełnianej MRI lub CT w celu oceny aorty i koarktacji. Pacjenci z BAV wymagają regularnego nadzoru, dostosowanego do stopnia dysfunkcji zastawki i poszerzenia aorty, z odstępami od 1 roku (przy umiarkowanej dysfunkcji lub aorcie ≥4,0 cm) do 5-10 lat (przy prawidłowej funkcji i braku poszerzenia).
Epidemiologia dwudzielnej zastawki aorty
Dwudzielna zastawka aorty (BAV, ang. Bicuspid Aortic Valve) jest najczęstszą wrodzoną wadą serca, dotykającą około 0,5-2% populacji ogólnej123. Nowsze dane z badań epidemiologicznych przeprowadzonych wśród noworodków w Kopenhadze wskazują na częstość występowania na poziomie 0,77%4. BAV jest wrodzoną wadą serca związaną z najwyższą śmiertelnością56. Z uwagi na bezobjawowy przebieg w okresie dzieciństwa i adolescencji, częstość występowania może być niedoszacowana1.
Różnice płciowe w występowaniu BAV
Istnieje wyraźna przewaga występowania BAV u mężczyzn w porównaniu do kobiet. Stosunek mężczyzn do kobiet wynosi od 2:1 do nawet 4:117. Prospektywne badanie echokardiograficzne przeprowadzone wśród noworodków wykazało częstość występowania dwudzielnej zastawki aorty u 7,1 na 1000 noworodków płci męskiej w porównaniu do 1,9 na 1000 noworodków płci żeńskiej1. Obserwowana przewaga płci męskiej jest zgodna z powszechnym założeniem, choć mniej wyraźna niż wcześniej raportowano4.
Różnice etniczne i geograficzne
Występowanie BAV wykazuje pewne zróżnicowanie etniczne. Badania sugerują znacznie niższą niż oczekiwano częstość występowania u Afroamerykanów1. Wrodzone dwudzielne zastawki aorty występują z mniejszą częstością u osób pochodzenia afroamerykańskiego8. Natomiast w populacjach azjatyckich obserwuje się wyższą częstość występowania BAV u pacjentów pochodzenia chińskiego8. Występują znaczne różnice w epidemiologii chorób zastawki aorty między krajami o wysokim i niskim dochodzie2.
Występowanie rodzinne i uwarunkowania genetyczne
Dwudzielna zastawka aorty jest schorzeniem dziedzicznym, z udowodnionym związkiem z mutacjami w genie NOTCH19. Dziedziczność BAV jest wysoka, sięgająca nawet 89%9. Częstość występowania BAV wśród krewnych pierwszego stopnia osób z BAV wynosi około 10-15%567. Nowsze badania sugerują, że BAV jest schorzeniem dziedziczonym autosomalnie dominująco z niepełną penetracją9.
Dwudzielna zastawka aorty częściej występuje u pacjentów z zespołem Turnera i innymi rzadkimi chorobami wrodzonymi, z częstością występowania 6,4% wśród krewnych pierwszego stopnia z tym schorzeniem, co sugeruje występowanie rodzinne89.
Skryning rodzinny
Ze względu na rodzinne występowanie BAV, zarówno amerykańskie, jak i europejskie wytyczne opublikowane w ciągu ostatniej dekady zalecają badania przesiewowe za pomocą echokardiografii przezprzełykowej (TEE) wśród krewnych pierwszego stopnia, z różnymi poziomami dowodów wspierających to zalecenie mieszczącymi się w klasie IIa/b56.
Amerykańskie Kolegium Kardiologiczne (ACC) i Amerykańskie Stowarzyszenie Serca (AHA), wspierane przez stowarzyszenia radiologiczne i kardiologiczne, zgodnie zalecają badania przesiewowe echokardiograficzne i rutynowe badania przesiewowe aorty piersiowej w kierunku poszerzenia korzenia aorty u krewnych pierwszego stopnia (tj. rodzeństwa, rodziców i dzieci) pacjentów z dwudzielną zastawką aorty (zalecenie klasy I)10.
Istnieje niewielkie ryzyko (około 1 na 10 do 20), że dzieci i rodzeństwo pacjenta również mogą mieć dwudzielną zastawkę aorty (lub powiązane nieprawidłowości serca). W niektórych przypadkach zaleca się jednorazowe badanie przesiewowe echokardiograficzne członków rodziny11.
Nadzór i monitorowanie pacjentów z BAV
Pacjenci z dwudzielną zastawką aorty wymagają regularnego nadzoru i monitorowania ze względu na ryzyko rozwoju dysfunkcji zastawki aorty i chorób aorty wstępującej12. Wytyczne zalecają, aby częstotliwość i rodzaj nadzoru były oparte na stopniu ciężkości poszerzenia aorty13.
Wytyczne z 2018 roku Amerykańskiego Stowarzyszenia Chirurgii Klatki Piersiowej (AATS) dotyczące postępowania w przypadku BAV zalecają seryjne oceny aorty za pomocą echokardiografia-przezklatkowa/” title=”echokardiografia przezklatkowa” class=”to-tag” data-termid=”20334″>echokardiografii przezklatkowej (TTE), przy czym odstępy dostosowane są do obecności i nasilenia poszerzenia aorty13.
Częstotliwość badań kontrolnych
Pacjenci z BAV i umiarkowaną dysfunkcją zastawki (stenoza aortalna lub niedomykalność aortalna) powinni być monitorowani za pomocą corocznej echokardiografii przezklatkowej oceniającej funkcję lewej komory, prędkość strumienia, gradient i pole zastawki w przypadku stenozy aortalnej, podczas gdy funkcja lewej komory i wymiary lewej komory są monitorowane u pacjentów z niedomykalnością aortalną14.
Jeśli początkowe obrazowanie jest prawidłowe i nie ma poszerzenia aorty, powtórne obrazowanie powinno być wykonywane co 5-10 lat. Jeśli stwierdza się jakiekolwiek nieprawidłowości, wymagany jest coroczny nadzór10.
W przypadku pacjentów z łagodnym poszerzeniem aorty, kontrolne obrazowanie aorty jest zwykle wykonywane co 3-5 lat. Jednak dla osób z większym stopniem poszerzenia aorty (średnica aorty ≥4,0 cm) lub zauważalną zmianą wymiarów w czasie, obrazowanie aorty przeprowadza się co roku14.
| Stan kliniczny | Zalecany odstęp między badaniami | Uwagi |
|---|---|---|
| Prawidłowo funkcjonująca lub łagodnie zmieniona dwudzielna zastawka aorty | 2-5 lat | 12 miesięcy w przypadku poszerzenia aorty ≥40mm |
| BAV z umiarkowaną dysfunkcją zastawki | Corocznie | Monitorowanie funkcji LV, prędkości, gradientu i pola zastawki |
| BAV z łagodnym poszerzeniem aorty | 3-5 lat | Obrazowanie aorty |
| BAV z poszerzeniem aorty ≥4,0 cm | Corocznie | Obrazowanie aorty |
| Badania przesiewowe krewnych pierwszego stopnia | Jednorazowo | Echokardiografia |
Metody obrazowania w nadzorze
Głównym narzędziem diagnostycznym jest echokardiografia (przezklatkowa lub przezprzełykowa), która może zapewnić jednoznaczną diagnozę u większości pacjentów z czułością 92% i swoistością 96%, gdy obrazy są odpowiednie3. Echokardiografia przezklatkowa zazwyczaj jest wystarczającą metodą obrazowania do identyfikacji obecności dwudzielnej zastawki aorty oraz do monitorowania rozwoju dysfunkcji zastawkowej i związanej z nią aortopatii15.
Wszyscy pacjenci z zastawką dwudzielną powinni mieć przeprowadzoną ocenę aorty za pomocą MRI lub angiografii CT, ponieważ 50% pacjentów z BAV ma zajęcie korzenia aorty14. Zaawansowane metody obrazowania są również kluczowe w ocenie stanu BAV: tomografia komputerowa serca z bramkowaniem EKG i MR z bramkowaniem EKG16.
W momencie pisania, tomografia komputerowa ma znacznie wyższy wskaźnik wykrywalności zastawek dwudzielnych. Rezonans magnetyczny serca ma tę zaletę, że pokazuje dynamiczny ruch zastawki dwudzielnej, gdy silnie zwapniałe zastawki utrudniają interpretację echokardiografii. Ponadto MRI może zapewnić nieinwazyjną ocenę średnicy aorty wstępującej i obecności koarktacji w jednym badaniu15.
Zmiany w przebiegu naturalnym BAV
Największe dotychczas badanie obserwacyjne młodych dorosłych z dwudzielnymi zastawkami aortalnymi, prowadzone przez dziewięć lat, wykazało, że ich przeżywalność jest podobna do populacji ogólnej w tym samym wieku17. Jednak występuje wysoka częstość zdarzeń sercowych wśród osób z tą wrodzoną wadą, wymagających interwencji17.
Badacze zidentyfikowali kilka czynników niezależnie związanych z pierwotnymi zdarzeniami sercowymi: zwiększający się wiek, nasilenie stenozy aortalnej i nasilenie niedomykalności aortalnej17. Podczas 20-letniej obserwacji, 24% pacjentów z dwudzielną zastawką aorty rozwinęło ciężką stenozę lub niedomykalność wymagającą operacji. Zdarzenia są znacznie częstsze u osób z nawet łagodnym pogrubieniem zastawki na początku, z odsetkiem operacji sięgającym 75% po 12 latach w obecności pogrubienia w porównaniu z tylko 8% bez pogrubienia18.
Powikłania i choroby współtowarzyszące
Najczęstszymi powikłaniami wrodzonej wady BAV, w kolejności częstości, są: stenoza aortalna (AS) wymagająca interwencji, poszerzenie aorty wstępującej, które może wymagać naprawy, niedomykalność aortalna (AR) wymagająca interwencji, wypadanie zastawki mitralnej wymagające interwencji, infekcyjne zapalenie wsierdzia i rozwarstwienie aorty19.
Stenoza aortalna występuje w tym schorzeniu zwykle u pacjentów w wieku 40-50 lat, średnio 10 lat wcześniej niż może wystąpić u osób z wrodzonymi prawidłowymi zastawkami aortalnymi20. Stenoza zastawki dwudzielnej jest bardziej prawdopodobna u osób powyżej 20 roku życia i jest spowodowana postępującym stwardnieniem i zwapnieniem1.
Dwudzielna zastawka aortalna powinna być postrzegana jako ogólna aortopatia klatki piersiowej i jest związana ze znacznym poszerzeniem aorty (≥40 mm) w około 20% przypadków18. Obecność poszerzenia aorty wstępującej u pacjentów z BAV waha się od 7,5% do 79%, w zależności od badanej populacji aort i regionu3. Aortopatia była obecna u 33,2% noworodków z BAV (62 z wynikiem Z aorty ≥3; 3 z koarktacją)4.
Istnieją dwie główne formy fenotypów poszerzenia aorty w BAV. Fenotyp wstępujący, z poszerzeniem preferencyjnie w rurkowatej aorcie wstępującej, stanowi około 70% przypadków aortopatii BAV. Fenotyp korzenia, z poszerzeniem preferencyjnie w obrębie korzenia aorty, stanowi około 20% przypadków aortopatii BAV19.
Niedawne dane sugerują, że BAV zwiększa ryzyko rozwarstwienia aorty dziewięciokrotnie w porównaniu z populacją ogólną3. Koarktacja aorty jest kolejną główną nieprawidłowością, która może być związana z 20% lub więcej przypadków BAV3.
Strategie nadzoru w praktyce klinicznej
Strategie nadzoru dla pacjentów z zespołem BAV są wykonywane w oparciu o patofizjologię fenotypu zastawki aortalnej lub fenotypu aorty21. U pacjentów z dwudzielnymi zastawkami aortalnymi wytyczne zalecają regularne obserwacje, aby monitorować progresję choroby i kierować interwencjami13.
Opieka nad pacjentami z dwudzielną zastawką aortalną była wysoce zmienna, a obrazowanie nadzorcze było rzadkie pomimo wytycznych13. Istnieje pilna potrzeba systematycznego nadzoru i wdrożenia mechanizmów klinicznej obserwacji w celu monitorowania tej populacji pacjentów ze zwiększonym ryzykiem postępującej walwulopatii i aortopatii13.
Nadzór w różnych grupach wiekowych
W badaniu przeprowadzonym w Cleveland Clinic, analizującym ponad dwie dekady danych (1998-2020) od pacjentów, którzy przeszli naprawę BAV z (n = 419) lub bez (n = 421) wymiany aorty wstępującej, wykazano, że po 10 latach, w całej kohorcie, przeżywalność wynosiła 95% po naprawie BAV z wymianą aorty i 96% po samej naprawie BAV, a wskaźniki braku konieczności ponownej operacji wynosiły odpowiednio 79% i 75%2222.
Kompleksowe programy nadzoru aortalnego powinny obejmować nie tylko podłużną analizę anatomiczną korzenia aorty i aorty wstępującej za pomocą tomografii komputerowej/MRI, ale także analizę morfologiczną i funkcjonalną zastawki aortalnej za pomocą echokardiografii23.
Biorąc pod uwagę bezobjawowy charakter tętniaka aorty piersiowej (TAA), seryjny nadzór po diagnozie przy użyciu różnych technik obrazowania, takich jak echokardiografia, tomografia komputerowa (CT) i obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI), jest kluczowy23.
Ograniczenia i wyzwania w nadzorze
Aktualnie nie istnieje kompleksowe podejście w zarządzaniu pacjentami z chorobą zastawki aortalnej i tętniakiem aorty piersiowej, które uwzględniałoby wszystkie techniki obrazowania i niezbędną wiedzę dotyczącą patofizjologii choroby zastawki aortalnej i tętniaka aorty piersiowej; podejście niezbędne do zapewnienia dokładnej prognozy choroby i odpowiedniego monitorowania u tych pacjentów23.
U pacjentów z koarktacją aorty lub współistniejącymi nieleczonymi zmianami zastawkowymi, strategia nadzoru inicjowanego przez pacjenta (PIFU) może nie być odpowiednia24. Jeśli echokardiogram nie jest w stanie ocenić samej aortopatii, pacjent nie jest odpowiedni do ścieżki PIFU24.
Centralny Ośrodek Sercowo-Naczyniowy Lurie Children’s zarządza scentralizowaną bazą danych, która gromadzi informacje kliniczne dotyczące BAV w czasie. Informacje te pozwolą dowiedzieć się więcej o naturalnej historii, mechanizmach fizjologicznych i genetycznych tej choroby, aby móc poprawić długoterminowe wyniki25.
Nowe trendy w nadzorze i epidemiologii BAV
Globalna zachorowalność, częstość występowania i zgony związane z chorobą zwapnieniową zastawki aortalnej (CAVD) zwiększyły się odpowiednio 3,51-, 4,43- i 1,38-krotnie w latach 1990-2019, bez jakichkolwiek trendów spadkowych, nawet po standaryzacji wieku26.
Starzenie się populacji było ważnym czynnikiem przyczyniającym się do zachorowalności. W porównaniu z kobietami, więcej mężczyzn miało CAVD, a mężczyźni mieli wcześniejsze szczyty częstości występowania choroby26. Wysokie ciśnienie skurczowe, dieta bogata w sód oraz narażenie na ołów były głównymi czynnikami ryzyka zgonów z powodu CAVD26.
Śmiertelność CAVD jest najwyższa w krajach o wysokim indeksie socjodemograficznym (SDI). W 2019 roku, wśród pięciu kwintyli SDI, najwyższą liczbę zgonów (80 211) i najwyższy wskaźnik śmiertelności związanej z CAVD standaryzowany wiekiem (3,35/100 000 osób) zidentyfikowano w kwintylach o wysokim SDI26.
Ze względu na zwiększoną długość życia i czynniki ryzyka, ogólne obciążenie CAVD jest wysokie i nadal rośnie, z różnicami w zależności od płci, wieku i poziomu SDI26. Odkrycia te stanowią ostrzeżenie dla organizacji, instytucji i zasobów, których głównym celem jest poprawa zdrowia ludzkiego26.
Nowe badania kliniczne i strategie interwencji
Badanie EARLY TAVR wykazało, że przezcewnikowa implantacja zastawki aortalnej (TAVR) w bezobjawowej ciężkiej stenozie aortalnej (stenoza aortalna stadium C) była korzystna w porównaniu z nadzorem klinicznym27. Wśród pacjentów z bezobjawową ciężką stenozą aortalną (stenoza aortalna stadium C), wczesne TAVR było korzystne. Wczesne TAVR w porównaniu z nadzorem klinicznym skutkowało niższą częstością występowania złożonego punktu końcowego obejmującego zgon, udar mózgu lub nieplanowaną hospitalizację z przyczyn sercowo-naczyniowych27.
W badaniu pacjentów z BAV i aortą wstępującą >50 mm objętych nadzorem, rozwarstwienie aorty wystąpiło u 9/496 (1,8%) pacjentów, co daje częstość 0,4 przypadków na 100 osobolat, śmiertelność chirurgiczna wynosiła 5/266 (1,9%); a umiarkowana stenoza aortalna (ale nie rozmiar aorty) była związana ze śmiertelnością ogólną, współczynnik ryzyka: 2,05 (95% CI: 1,32-3,20), P = 0,00128.
U pacjentów z BAV z aortą wstępującą 50-54 mm objętych nadzorem, częstość występowania rozwarstwienia aorty jest niska, a ogólne wskaźniki rozwarstwienia aorty i śmiertelności chirurgicznej są podobne, co sugeruje kliniczną równoważność między strategiami chirurgicznymi i nadzorczymi28. Natomiast pacjenci z aortą ≥55 mm powinni być poddani operacji28.
Wczesne badania przesiewowe i interwencja chirurgiczna zostały zaproponowane dla pacjentów z zastawką dwudzielną, chociaż nie ma obecnie standardu opieki8. Toczą się randomizowane badania kontrolne, aby ustalić, czy pacjenci z umiarkowaną stenozą aortalną odnoszą korzyść z wcześniejszej interwencji zastawkowej niż aktualne podejście zalecane w wytycznych29.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.