Leki w grupie
„płyny do hemodiafiltracji”

Płyny do hemodiafiltracji to specjalistyczne roztwory stosowane w terapii nerkozastępczej, łączącej elementy hemodializy i hemofiltracji. Są one niezbędne do przeprowadzenia zabiegu hemodiafiltracji (HDF), który polega na jednoczesnym oczyszczaniu krwi za pomocą dyfuzji (jak w hemodializie) oraz konwekcji (jak w hemofiltracji). Dzięki takiemu połączeniu metod możliwe jest bardziej efektywne usuwanie zarówno małych, jak i średnich cząsteczek toksycznych z organizmu pacjenta z niewydolnością nerek.

Płyny do hemodiafiltracji charakteryzują się ściśle określonym składem elektrolitowym, który musi być dostosowany do potrzeb pacjenta. Zawierają one precyzyjnie zbilansowane stężenia sodu, potasu, wapnia, magnezu, chlorków, wodorowęglanów i glukozy. Szczególnie istotny jest bufor stosowany w roztworze, którym najczęściej jest wodorowęglan, zastępujący wcześniej stosowane octany. Roztwory te muszą spełniać rygorystyczne normy czystości, będąc sterylnymi i apirogennymi, gdyż część płynu jest bezpośrednio podawana do krwiobiegu pacjenta.

Wśród dostępnych na polskim rynku płynów do hemodiafiltracji znajdują się: multiBic (Fresenius Medical Care), który występuje w różnych wariantach stężeń elektrolitów, Accusol (Baxter Healthcare), dostępny również w różnych konfiguracjach składu, oraz Diaclear (BBraun). Ważnymi producentami są także Gambro (Baxter) oferujący płyny Prismasol i Prismocitrate oraz Nikkiso z linią produktów D-series.

Główną zaletą stosowania płynów do hemodiafiltracji jest możliwość prowadzenia terapii łączącej zalety hemodializy i hemofiltracji, co przekłada się na lepsze wyniki kliniczne u pacjentów. Badania wskazują na zmniejszenie śmiertelności, lepszą kontrolę niedokrwistości, mniejsze ryzyko amyloidozy dializacyjnej, skuteczniejsze usuwanie toksyn mocznicowych (zwłaszcza średnich cząsteczek, jak β2-mikroglobulina) oraz lepszą stabilność hemodynamiczną podczas zabiegu w porównaniu do konwencjonalnej hemodializy.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem płynów do hemodiafiltracji obejmują ryzyko zaburzeń elektrolitowych, jeśli skład płynu nie jest właściwie dobrany do potrzeb pacjenta. Szczególnie niebezpieczne mogą być wahania stężenia sodu, potasu i wapnia. Innym zagrożeniem jest możliwość zanieczyszczenia mikrobiologicznego płynów lub ich endotoksynami, co może prowadzić do reakcji gorączkowych lub nawet sepsy. Dodatkowo, duże objętości płynu substytucyjnego stosowanego w HDF mogą prowadzić do nadmiernej ultrafiltracji i hipowolemii, jeśli bilans płynów nie jest dokładnie monitorowany.

Płyny do hemodiafiltracji można podzielić ze względu na ich zastosowanie na płyny dializacyjne (stosowane w układzie dializatora) oraz płyny substytucyjne (podawane bezpośrednio do krwi pacjenta). Inny podział uwzględnia rodzaj buforu – wodorowęglanowe (obecnie standardowe) i octanowe (rzadziej stosowane). Dostępne są również płyny z różnymi stężeniami potasu (od 0 do 4 mmol/l), wapnia (od 1,25 do 1,75 mmol/l) i glukozy (z glukozą lub bez), co pozwala na indywidualizację terapii w zależności od stanu klinicznego pacjenta.