Leki w grupie
„leki do stosowania miejscowego w jamie ustnej i gardle”

Leki do stosowania miejscowego w jamie ustnej i gardle to grupa preparatów przeznaczonych do bezpośredniej aplikacji na błonę śluzową jamy ustnej, gardła i krtani. Działają one głównie poprzez miejscowe łagodzenie dolegliwości, takich jak ból, stan zapalny, infekcje bakteryjne czy grzybicze, a także suchość błon śluzowych. Mechanizm działania tych leków polega najczęściej na tworzeniu ochronnej powłoki na błonie śluzowej, wykazywaniu działania przeciwzapalnego, przeciwbólowego, przeciwbakteryjnego lub przeciwgrzybiczego.

W zależności od przeznaczenia i mechanizmu działania, leki do stosowania miejscowego w jamie ustnej i gardle można podzielić na kilka podgrup: antyseptyki i środki odkażające, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, leki przeciwgrzybicze, leki mukoadhezyjne, środki nawilżające oraz preparaty złożone o działaniu wielokierunkowym.

Wśród leków antyseptycznych i odkażających najczęściej stosowane są preparaty zawierające chlorheksydynę (Corsodyl, Eludril), cetylpirydynę (Hascosept), powidonu jod (Betadine), benzydaminę (Tantum Verde), a także wyciągi ziołowe z szałwii, tymianku czy rumianku (Salutas, Septolete). Substancje te hamują namnażanie drobnoustrojów na błonie śluzowej i łagodzą stany zapalne.

Grupę leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych reprezentują głównie preparaty zawierające benzydaminę (Tantum Verde, Hascosept, Septolux), flurbiprofen (Strepsils Intensive), dichlorobenzyl alkohol (Strepsils) oraz lidokainę (Lidocain, Strepfen Plus). Substancje te działają znieczulająco i przeciwzapalnie, łagodząc ból gardła i ułatwiając przełykanie.

W przypadku infekcji grzybiczych stosuje się miejscowo leki przeciwgrzybicze zawierające nystatynę (Nystatyna zawiesina), klotrimazol (Clotrimazolum), mikonazol (Daktarin żel) czy flukonazol w postaci zawiesiny do stosowania miejscowego.

Największą zaletą stosowania leków miejscowych w jamie ustnej i gardle jest szybkie działanie bezpośrednio w miejscu aplikacji, minimalizacja działań ogólnoustrojowych oraz możliwość stosowania u pacjentów, u których leczenie ogólne jest przeciwwskazane. Preparaty te cechują się również dobrą tolerancją i względnym bezpieczeństwem stosowania.

Należy jednak pamiętać o potencjalnych niebezpieczeństwach związanych z tą grupą leków. Długotrwałe stosowanie antybiotyków miejscowych może prowadzić do rozwoju oporności bakterii. Preparaty zawierające alkohol mogą dodatkowo podrażniać uszkodzoną błonę śluzową. Niektóre substancje (np. chlorheksydyna) mogą powodować przebarwienia zębów i zaburzenia smaku. U osób z nadwrażliwością możliwe są reakcje alergiczne. Ponadto, miejscowe leczenie objawowe może maskować poważniejsze schorzenia wymagające leczenia ogólnoustrojowego.

Preparaty te występują w różnych formach farmaceutycznych dostosowanych do aplikacji w jamie ustnej: płyny do płukania jamy ustnej i gardła, aerozole, pastylki do ssania, tabletki do rozgryzania i ssania, żele, zawiesiny oraz pasty do stosowania na błonę śluzową jamy ustnej i dziąseł. Wybór odpowiedniej formy leku zależy od lokalizacji zmian, preferencji pacjenta oraz charakteru dolegliwości.

Lista leków w tej grupie

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl