Leki w grupie
„emulsja tłuszczowa”

Emulsje tłuszczowe to preparaty stosowane w żywieniu parenteralnym, zapewniające organizmowi niezbędne kwasy tłuszczowe oraz wysokoenergetyczne źródło kalorii. Składają się z oleju roślinnego lub rybiego, zemulgowanego w wodzie przy pomocy lecytyny jajecznej lub sojowej. Emulsje te dostarczają 9 kcal/g, co czyni je skoncentrowanym źródłem energii.

Emulsje tłuszczowe można podzielić ze względu na źródło lipidów. Wyróżniamy preparaty oparte na oleju sojowym (pierwsza generacja), oleju oliwkowym (druga generacja), oleju rybim bogatym w kwasy omega-3 (trzecia generacja) oraz mieszane emulsje zawierające różne kombinacje olejów (MCT/LCT). Do najczęściej stosowanych emulsji tłuszczowych w Polsce należą: Intralipid, Lipofundin, ClinOleic, Smoflipid, Omegaven oraz Lipoplus.

Substancjami czynnymi w emulsjach tłuszczowych są oleje: sojowy, oliwkowy, kokosowy (MCT), rybi oraz olej z ogórecznika. W Polsce dostępne są preparaty handlowe takie jak: Intralipid (olej sojowy), Lipofundin MCT/LCT (olej sojowy i trójglicerydy o średniej długości łańcucha), ClinOleic (olej oliwkowy i sojowy), Smoflipid (mieszanina olejów sojowego, MCT, oliwkowego i rybiego), oraz Omegaven (olej rybi).

Największą zaletą stosowania emulsji tłuszczowych jest dostarczanie skoncentrowanej energii przy małej objętości płynu oraz niezbędnych kwasów tłuszczowych, które są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania błon komórkowych i produkcji eikozanoidów. Emulsje trzeciej generacji zawierające olej rybi wykazują dodatkowo działanie przeciwzapalne i immunomodulujące.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem emulsji tłuszczowych obejmują potencjalne reakcje alergiczne (szczególnie na lecytynę sojową lub jajeczną), zespół przeładowania lipidami (prowadzący do zaburzeń funkcji wątroby, koagulopatii i niewydolności oddechowej), zwiększone ryzyko infekcji oraz zaburzenia metaboliczne. Emulsje oparte wyłącznie na oleju sojowym, bogate w kwasy omega-6, mogą nasilać procesy zapalne w organizmie przy długotrwałym stosowaniu.

Ze względu na skład, emulsje tłuszczowe dzielą się na kilka głównych grup: emulsje LCT (z długołańcuchowymi kwasami tłuszczowymi, głównie olej sojowy), emulsje MCT/LCT (mieszanina trójglicerydów średnio- i długołańcuchowych), emulsje z olejem oliwkowym (zawierające kwasy jednonienasycone), emulsje z olejem rybim (bogate w EPA i DHA) oraz emulsje strukturalne (gdzie trójglicerydy są zmodyfikowane chemicznie). Każda z tych podgrup ma specyficzne wskazania kliniczne i profil działania.