Leki w grupie
„roztwór glukozy”

Roztwór glukozy to sterylny preparat zawierający D-glukozę rozpuszczoną w wodzie do wstrzykiwań. Jest to podstawowy roztwór stosowany w terapii infuzyjnej, służący do nawodnienia organizmu, dostarczenia kalorii oraz jako nośnik dla innych leków. Roztwory glukozy są dostępne w różnych stężeniach, od 5% do 50%, przy czym najpowszechniej stosowane są stężenia 5% i 10%.

Roztwory glukozy działają poprzez dostarczenie organizmowi łatwo przyswajalnych węglowodanów, które są źródłem energii dla komórek. Jednocześnie stanowią bazę płynową do nawodnienia organizmu. Roztwory o wyższych stężeniach (20-50%) mają działanie hiperosmotyczne i są stosowane w szczególnych przypadkach klinicznych.

Najczęściej stosowane preparaty roztworów glukozy dostępne w Polsce to: Glucosum 5% (Baxter, Fresenius Kabi, Polfa), Glucosum 10% (Baxter, Fresenius Kabi), Glucosum 20% (Polfa), Glucosum 40% (Polfa). Występują one w różnych objętościach opakowań od 100 ml do 1000 ml, w zależności od przeznaczenia klinicznego.

Największymi zaletami stosowania roztworów glukozy są: uniwersalność zastosowania w wielu stanach klinicznych, bezpieczeństwo podawania przy zachowaniu odpowiednich wskazań, możliwość stosowania jako nośnika dla wielu leków oraz łatwość monitorowania efektów terapii. Ponadto roztwory glukozy są relatywnie tanie i powszechnie dostępne.

Do najważniejszych niebezpieczeństw związanych ze stosowaniem roztworów glukozy należą: ryzyko hiperglikemii (szczególnie u pacjentów z cukrzycą lub zaburzeniami gospodarki węglowodanowej), zaburzenia elektrolitowe (zwłaszcza hiponatremia przy długotrwałym stosowaniu bez suplementacji elektrolitów), ryzyko przewodnienia przy zbyt szybkim wlewie lub u pacjentów z niewydolnością serca czy nerek, oraz ryzyko hipofosfatemii przy intensywnym odżywianiu pacjentów niedożywionych.

Ze względu na stężenie, roztwory glukozy dzielimy na: izotoniczne (5%), które mają ciśnienie osmotyczne zbliżone do osocza i służą głównie do nawodnienia; hipertoniczne (10-50%), które mają wyższe ciśnienie osmotyczne niż osocze i są stosowane do żywienia pozajelitowego, leczenia hipoglikemii czy obniżania ciśnienia śródczaszkowego. Roztwory glukozy często łączy się z elektrolitami (np. NaCl, KCl) lub insuliną, tworząc roztwory wieloskładnikowe odpowiadające konkretnym potrzebom terapeutycznym.