oparzenie chemiczne
Oparzenie chemiczne to rodzaj urazu tkanki, który powstaje w wyniku kontaktu skóry lub błon śluzowych z substancjami chemicznymi o właściwościach żrących lub drażniących. Najczęstszymi czynnikami wywołującymi oparzenia chemiczne są kwasy, zasady, związki utleniające, rozpuszczalniki organiczne oraz metale alkaliczne.
Mechanizm uszkodzenia tkanek w oparzeniach chemicznych różni się w zależności od rodzaju substancji. Kwasy powodują martwicę koagulacyjną, tworząc strup, który częściowo ogranicza dalsze wnikanie substancji. Zasady natomiast wywołują martwicę rozpływną, która umożliwia głębszą penetrację i często prowadzi do cięższych oparzeń niż te wywołane kwasami.
Postępowanie w przypadku oparzenia chemicznego obejmuje natychmiastowe usunięcie substancji chemicznej poprzez obfite płukanie wodą (z wyjątkiem oparzeń wapnem niegaszonym), zdjęcie zanieczyszczonej odzieży oraz ocenę głębokości i rozległości oparzenia. W przypadku oparzeń oczu konieczne jest przepłukiwanie przez co najmniej 15-30 minut oraz pilna konsultacja okulistyczna.
Leczenie oparzeń chemicznych zależy od głębokości i rozległości urazu. Obejmuje ono odpowiednie oczyszczanie rany, stosowanie opatrunków (hydrokoloidowych, hydrożelowych), profilaktykę przeciwbakteryjną oraz w cięższych przypadkach interwencję chirurgiczną, w tym przeszczepy skóry. Istotne jest również monitorowanie pacjenta pod kątem powikłań ogólnoustrojowych, takich jak wstrząs, niewydolność nerek czy zaburzenia elektrolitowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Iryt – Etiologia i przyczyny
Iryt, czyli zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej oka, jest najczęstszą formą zapalenia błony naczyniowej, z około 50-70% przypadków o etiologii idiopatycznej. Idiopatyczny iryt może mieć charakter jednorazowy lub nawracający, a mechanizm jego powstawania często wiąże się z podłożem autoimmunologicznym. Drugą najczęstszą przyczyną jest obecność antygenu HLA-B27, która zwiększa ryzyko rozwoju irytu około 15-krotnie i odpowiada za 40-70% przypadków, charakteryzując się ostrym, jednostronnym przebiegiem i częstymi nawrotami. Inne istotne etiologie obejmują choroby autoimmunologiczne (np. seronegatywne spondyloartropatie, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, sarkoidozę, toczeń rumieniowaty układowy), infekcje (wirusy HSV, VZV, CMV; bakterie: kiła, gruźlica, borelioza; pasożyty: toksoplazmoza) oraz urazy oka, które odpowiadają za około 20% przypadków. Mechanizmy patogenetyczne obejmują reakcje nadwrażliwości, odkładanie kompleksów immunologicznych oraz miejscową odpowiedź zapalną indukowaną przez produkty martwicze i kontaminację mikrobiologiczną.
abrazja rogówki, antygen HLA-B27, bisfosfonian, borelioza, choroba autoimmunologiczna, choroba Behçeta, choroba kociego pazura, choroba Leśniowskiego-Crohna, cidofovir, fluorochinolon, gruźlica, histoplazmoza, idiopatyczny, inhibitor kinazy białkowej, inhibitor punktów kontrolnych, iryt, kandydoza, kiła, kompleks immunologiczny, lek antyangiogenny, łuszczycowe zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, oparzenie chemiczne, półpasiec oczny, rifabutyna, sarkoidoza, spondyloartropatia seronegatywna, stwardnienie rozsiane, sulfonamid, tępy uraz oka, toczeń rumieniowaty układowy, toksokaroza, toksoplazmoza, uraz penetrujący, wirus cytomegalii, wirus opryszczki pospolitej, wirus półpaśca, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej, zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej oka, zapalenie tylnego odcinka błony naczyniowej, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa