autofagia

Autofagia to kluczowy proces komórkowy, w którym komórki degradują i recyklingują swoje własne komponenty. Jest to mechanizm zachowawczy, umożliwiający przetrwanie komórki w warunkach stresu, szczególnie w czasie niedoboru składników odżywczych, a także pomagający w usuwaniu uszkodzonych organelli i białek.

Wyróżnia się kilka typów autofagii, w tym makroautofagię (najczęściej opisywaną formę), mikroautofagię oraz autofagię zależną od białek opiekuńczych (CMA). W procesie makroautofagii tworzą się struktury dwubłonowe (autofagosomy), które otaczają materiał przeznaczony do degradacji, a następnie łączą się z lizosomami, tworząc autolizosomy, gdzie następuje właściwa degradacja.

Zaburzenia autofagii powiązane są z patogenezą wielu chorób, w tym neurodegeneracyjnych (choroba Parkinsona, Alzheimera), nowotworów, chorób metabolicznych i zapalnych. W kontekście onkologii autofagia może pełnić zarówno funkcję supresorową (zapobiegając transformacji nowotworowej), jak i promującą rozwój nowotworu (umożliwiając przetrwanie komórek nowotworowych w niesprzyjających warunkach).

Modulacja autofagii stanowi obiecujący cel terapeutyczny. Inhibitory autofagii, jak chlorochina, są badane w terapiach przeciwnowotworowych, podczas gdy aktywatory tego procesu mogą znaleźć zastosowanie w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych czy w spowolnieniu procesów starzenia. Badania nad autofagią i jej regulacją przyczyniły się do przyznania Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny w 2016 roku Yoshinori Ohsumiemu.