4-hydroksyfenylopirogronian dioksygenaza (HPPD) to kluczowy enzym uczestniczący w szlaku katabolizmu fenyloalaniny i tyrozyny. Enzym ten katalizuje przekształcenie 4-hydroksyfenylopirogronanu do homogentyzynianu, co stanowi istotny etap w metabolizmie aminokwasów aromatycznych.
Niedobór lub dysfunkcja 4-hydroksyfenylopirogronian dioksygenazy prowadzi do tyrozynemii typu 3, rzadkiej choroby metabolicznej dziedziczonej autosomalnie recesywnie. Schorzenie to charakteryzuje się podwyższonym poziomem tyrozyny we krwi oraz wydalaniem nadmiernych ilości jej metabolitów z moczem, co może skutkować opóźnieniem rozwoju neurologicznego i zaburzeniami poznawczymi.
W praktyce klinicznej HPPD stanowi również cel działania niektórych leków, w tym nitisinonu (NTBC), stosowanego w leczeniu tyrozynemii typu 1. Nitisinon blokuje aktywność enzymu, zapobiegając gromadzeniu się toksycznych metabolitów powyżej miejsca blokady metabolicznej w tyrozynemii typu 1, jednocześnie jednak powoduje wzrost stężenia tyrozyny we krwi, co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów i stosowania diety niskobiałkowej.
Alkaptonuria (AKU) to rzadka choroba metaboliczna dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana niedoborem enzymu homogentyzyno-1,2-dioksygenazy, prowadząca do akumulacji kwasu homogentyzynowego (HGA). Przełomem w terapii AKU jest nitizynon, inhibitor 4-hydroksyfenylopirogronianu dioksygenazy, który w dawce 2 mg/dobę redukuje stężenie HGA w osoczu i moczu o ponad 95%, a dawka 10 mg/dobę wykazuje jeszcze silniejsze działanie. Badania kliniczne, w tym 4-letnie, randomizowane badanie SONIA 2, potwierdziły nie tylko redukcję HGA, ale także spowolnienie progresji ochronozy i poprawę wskaźnika nasilenia AKU (AKUSSI). Terapia nitizynonem jest zatwierdzona przez EMA dla pacjentów powyżej 16 roku życia, jednak wymaga ścisłego monitorowania hipertyrozynemii i stosowania diety niskobiałkowej, aby ograniczyć działania niepożądane, takie jak keratopatia rogówkowa czy toksyczność neurologiczna. Dodatkowo, dieta ograniczająca spożycie tyrozyny i fenyloalaniny (np. do 0,8-0,9 g/kg masy ciała w zależności od stężenia tyrozyny w surowicy) oraz suplementacja aminokwasów wolnych od tych aminokwasów są stosowane w celu kontroli poziomu tyrozyny.
Alkaptonuria to rzadkie, autosomalne recesywne zaburzenie metaboliczne wynikające z deficytu enzymu homogentyzyno-1,2-dioksygenazy, prowadzące do akumulacji kwasu homogentyzynowego (HGA). Diagnostyka obejmuje testy genetyczne i prenatalne, choć identyfikacja heterozygot jest ograniczona. Profilaktyka opiera się na wczesnym wdrożeniu terapii nityzynonem, inhibitorem 4-hydroksyfenylopirogronianu dioksygenazy, który w dawce już 0,22 mg/dobę redukuje wydalanie HGA z moczem o 90%, co może zapobiegać ochronozie i powikłaniom stawowym. Dawkowanie i wiek rozpoczęcia terapii powinny być indywidualizowane, a terapia wspierana jest przez kontrolowaną dietę niskobiałkową, ograniczającą fenyloalaninę i tyrozynę (poziom fenyloalaniny 3-15%), oraz suplementację witaminą C do 1 g/dobę, mającą działanie antyoksydacyjne i potencjalnie spowalniającą progresję choroby.
Strona wykorzystuje pliki cookies, aby zapewnić użytkownikom jak najwyższy komfort korzystania z serwisu, personalizować treści i reklamy, udostępniać funkcje społecznościowe oraz analizować ruch w Internecie. Dane te mogą obejmować Twój adres IP, identyfikatory plików cookie oraz dane przeglądarki.
Przetwarzanie Twoich danych osobowych odbywa się zgodnie z Polityką prywatności. Klikając przycisk „Akceptuję”, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookies oraz przetwarzanie Twoich danych osobowych w celach marketingowych, takich jak dopasowanie reklam do Twoich preferencji i analiza efektywności reklam.
Masz prawo do wycofania zgody, dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. Szczegóły na temat przetwarzania danych osobowych znajdują się w Polityce prywatności.
