zwiększenie ciśnienia po zabiegu operacyjnym
Wskazanie
Zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi po zabiegu operacyjnym (pooperacyjne nadciśnienie tętnicze) jest często występującym powikłaniem, dotykającym od 20% do nawet 75% pacjentów w zależności od rodzaju zabiegu. Najczęściej pojawia się w ciągu pierwszych 2 godzin po operacji i może utrzymywać się przez 24-48 godzin. Szczególnie narażeni są pacjenci poddawani operacjom kardiochirurgicznym, naczyniowym oraz neurochirurgicznym, a także osoby z nadciśnieniem w wywiadzie.
Przyczynami pooperacyjnego wzrostu ciśnienia są najczęściej: aktywacja układu współczulnego w odpowiedzi na ból, hipotermia, hipoksemia, hiperwolemia, zatrzymanie moczu, a także odstawienie leków przeciwnadciśnieniowych w okresie okołooperacyjnym. Szczególnie niebezpieczne są nagłe skoki ciśnienia, które mogą prowadzić do powikłań takich jak krwawienie pooperacyjne, obrzęk płuc, niedokrwienie mięśnia sercowego czy udaru mózgu.
W farmakoterapii pooperacyjnego nadciśnienia stosuje się leki o szybkim działaniu, które można podawać dożylnie. Najczęściej wykorzystywane są: urapidyl (Ebrantil), labetalol (niedostępny w Polsce), nitrogliceryna (Nitracor, Perlinganit), nitroprusydek sodu (Nitropress), kaptopril (Captopril), esmolol (Brevibloc) oraz nikardypina. W przypadkach mniej nasilonych można zastosować leki doustne, takie jak amlodypina (Amlozek, Norvasc), ramipril (Tritace, Vivace) czy metoprolol (Betaloc ZOK, Metocard).
Największe trudności w leczeniu pooperacyjnego nadciśnienia obejmują konieczność szybkiego działania przy jednoczesnym unikaniu gwałtownego spadku ciśnienia, który mógłby prowadzić do hipoperfuzji narządów. Wyzwaniem jest też dostosowanie terapii do indywidualnej sytuacji pacjenta, uwzględniając rodzaj przebytego zabiegu, współistniejące choroby i przyjmowane leki. Istotnym problemem jest również właściwy moment powrotu do przewlekłej terapii przeciwnadciśnieniowej oraz jej optymalizacja po zabiegu operacyjnym. Konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów hemodynamicznych i dostosowywanie dawek leków do aktualnego stanu pacjenta.