rak gruczołu krokowego miejscowo zaawansowany o wysokim ryzyku nawrotu
Wskazanie

Rak gruczołu krokowego miejscowo zaawansowany o wysokim ryzyku nawrotu to stan chorobowy, w którym nowotwór wykracza poza torebkę prostaty, ale nie daje przerzutów odległych. Klasyfikacja wysokiego ryzyka nawrotu opiera się na czynnikach takich jak wyższy wynik w skali Gleasona (≥8), wysokie stężenie PSA (>20 ng/ml) lub zaawansowanie kliniczne (≥T3a). Pacjenci z takim rozpoznaniem mają zwiększone ryzyko progresji choroby i nawrotu po leczeniu pierwotnym.

Standardowe postępowanie w przypadku miejscowo zaawansowanego raka prostaty o wysokim ryzyku nawrotu obejmuje podejście wielomodalne. Podstawą leczenia jest często radykalna prostatektomia lub radioterapia skojarzona z długoterminową (2-3 lata) terapią deprywacji androgenowej (ADT). W Polsce stosowane są preparaty ADT takie jak Zoladex, Eligard, Diphereline, Firmagon czy Reseligo. W ramach terapii hormonalnej wykorzystuje się również antyandrogeny nowej generacji jak Erleada (apalutamid), Xtandi (enzalutamid) czy Nubeqa (darolutamid), które znacząco wydłużają czas do wystąpienia przerzutów.

U wybranych pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotu stosuje się terapię adjuwantową po prostatektomii, obejmującą radioterapię oraz leczenie hormonalne. Coraz częściej w tej grupie chorych stosowana jest także chemioterapia oparta na docetakselu (Taxotere, Docetaxel-Ebewe) w połączeniu z ADT, co wykazało korzyść w zakresie przeżycia całkowitego w badaniach klinicznych.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z miejscowo zaawansowanym rakiem prostaty o wysokim ryzyku nawrotu obejmują precyzyjne określenie optymalnego momentu wdrożenia poszczególnych modalności terapeutycznych oraz przewidywanie odpowiedzi na leczenie. Istotnym wyzwaniem jest również równoważenie skuteczności terapii z jej toksycznością – długotrwała deprywacja androgenowa wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi wpływającymi na jakość życia, w tym utratą gęstości mineralnej kości, powikłaniami sercowo-naczyniowymi, zaburzeniami metabolicznymi oraz pogorszeniem funkcji poznawczych. Indywidualizacja leczenia oraz multidyscyplinarne podejście są kluczowe dla optymalizacji wyników terapeutycznych w tej grupie pacjentów.