prewencja nawrotów zakrzepicy żył głębokich
Wskazanie

Prewencja nawrotów zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) jest kluczowym elementem postępowania po pierwszym epizodzie choroby zakrzepowo-zatorowej. Nawroty ZŻG występują u około 30% pacjentów w ciągu 10 lat od pierwszego epizodu, przy czym ryzyko jest najwyższe w pierwszych 6-12 miesiącach. Czynniki zwiększające ryzyko nawrotu to m.in. idiopatyczna (niesprowokowana) zakrzepica, trombofilia wrodzona, obecność aktywnej choroby nowotworowej oraz niepełna rekanalizacja naczyń po pierwszym epizodzie.

W farmakoterapii prewencji nawrotów ZŻG stosuje się głównie doustne antykoagulanty. W Polsce najczęściej wykorzystywane są antagoniści witaminy K (warfaryna – Warfin, acenokumarol – Sintrom) oraz doustne antykoagulanty niebędące antagonistami witaminy K (NOAC/DOAC): riwaroksaban (Xarelto), dabigatran (Pradaxa), apiksaban (Eliquis) i edoksaban (Lixiana). W szczególnych przypadkach, np. u pacjentów onkologicznych, preferowane są heparyny drobnocząsteczkowe, takie jak enoksaparyna (Clexane), dalteparyna (Fragmin) czy nadroparyna (Fraxiparine).

Standardowo leczenie przeciwzakrzepowe prowadzi się przez 3-6 miesięcy po epizodzie ZŻG, jednak u pacjentów z wysokim ryzykiem nawrotu (np. idiopatyczna ZŻG, aktywna choroba nowotworowa, nawracająca ZŻG) należy rozważyć przedłużoną profilaktykę przeciwzakrzepową, nawet bezterminowo. W takich przypadkach konieczna jest okresowa ocena stosunku korzyści do ryzyka, szczególnie pod kątem ryzyka krwawienia.

Największe trudności w prewencji nawrotów ZŻG obejmują: określenie optymalnego czasu trwania leczenia przeciwzakrzepowego (zbyt krótkie zwiększa ryzyko nawrotu, zbyt długie – ryzyko krwawienia), zapewnienie odpowiedniej adherencji pacjentów do długotrwałej terapii, monitorowanie terapii antagonistami witaminy K (utrzymanie INR w zakresie terapeutycznym 2,0-3,0), interakcje lekowe (szczególnie w przypadku warfaryny i acenokumarolu) oraz postępowanie w przypadku powikłań krwotocznych. Dodatkowym wyzwaniem jest indywidualizacja leczenia u pacjentów z chorobami współistniejącymi, szczególnie z niewydolnością nerek i wątroby, które mogą wpływać na wybór i dawkowanie leków przeciwzakrzepowych.