leczenie kondycjonujące przed przeszczepieniem komórek progenitorowych układu krwiotwórczego
Wskazanie

Leczenie kondycjonujące przed przeszczepieniem komórek progenitorowych układu krwiotwórczego to proces przygotowujący organizm pacjenta do procedury przeszczepienia. Polega na podaniu wysokich dawek chemioterapii, czasem w połączeniu z radioterapią, w celu zniszczenia chorobowych komórek szpiku kostnego, stworzenia przestrzeni dla nowych, zdrowych komórek, oraz stłumienia układu immunologicznego pacjenta, aby zapobiec odrzuceniu przeszczepu.

Wskazania do takiego leczenia obejmują głównie nowotwory hematologiczne (białaczki, chłoniaki, szpiczak mnogi), niektóre guzy lite, oraz wybrane choroby nienowotworowe (ciężkie aplazje szpiku, pierwotne niedobory odporności, hemoglobinopatie). Intensywność kondycjonowania dobiera się indywidualnie w zależności od choroby podstawowej, wieku pacjenta, chorób współistniejących i rodzaju planowanego przeszczepu.

W leczeniu kondycjonującym stosuje się różne schematy farmakologiczne. Najczęściej wykorzystywane leki w Polsce to: busulfan (Busilvex), cyklofosfamid (Endoxan), melfalan (Alkeran), fludarabina (Fludara), etopozyd (Etoposid Ebewe, Etopozyd Accord), treosulfan (Treosulfan Medac), tiotepa (Tepadina) oraz globulina antytymocytarna (Thymoglobuline, ATG-Fresenius). W przypadku kondycjonowania z napromienianiem całego ciała (TBI) stosuje się dodatkowo radioterapię.

Największe trudności podczas leczenia kondycjonującego dotyczą wysokiej toksyczności stosowanych procedur. Powikłania obejmują uszkodzenie błon śluzowych (zapalenie jamy ustnej, przewodu pokarmowego), hepatotoksyczność (choroba wenookluzyjną wątroby), kardiotoksyczność, nefrotoksyczność, zwiększoną podatność na infekcje oraz ryzyko wtórnych nowotworów. Wyzwaniem jest również dobór optymalnego schematu kondycjonowania, który zapewni wystarczającą skuteczność przy akceptowalnej toksyczności, szczególnie u pacjentów starszych lub obciążonych chorobami współistniejącymi.

W ostatnich latach coraz większe znaczenie zyskują schematy o zredukowanej intensywności (RIC – Reduced Intensity Conditioning), które pozwalają na przeprowadzenie przeszczepień u pacjentów niekwalifikujących się do procedur mieloablacyjnych. Monitorowanie pacjenta podczas leczenia kondycjonującego wymaga doświadczonego zespołu transplantacyjnego, odpowiedniego zaplecza diagnostycznego oraz możliwości szybkiego reagowania na pojawiające się powikłania.