leczenie kondycjonujące przed przeszczepieniem komórek progenitorowych szpiku
Wskazanie

Leczenie kondycjonujące przed przeszczepieniem komórek progenitorowych szpiku to proces przygotowania organizmu pacjenta do przyjęcia przeszczepu. Polega na zastosowaniu wysokich dawek chemioterapii, czasem w połączeniu z radioterapią, w celu zniszczenia komórek nowotworowych, stworzenia przestrzeni dla nowych komórek krwiotwórczych oraz supresji układu immunologicznego, aby zapobiec odrzuceniu przeszczepu.

Wskazania do przeprowadzenia leczenia kondycjonującego występują w przypadku chorób hematologicznych (ostra i przewlekła białaczka szpikowa, ostra białaczka limfoblastyczna, chłoniaki, szpiczak mnogi), niektórych guzów litych oraz wrodzonych i nabytych zaburzeń układu krwiotwórczego i immunologicznego (np. ciężki złożony niedobór odporności, anemia aplastyczna).

W Polsce do leczenia kondycjonującego stosuje się preparaty zawierające busulfan (Busilvex), melfalan (Alkeran), cyklofosfamid (Endoxan), fludarabinę (Fludara), tiotepa (Tepadina) oraz przeciwciała monoklonalne jak alemtuzumab (MabCampath). Schemat kondycjonowania dobierany jest indywidualnie w zależności od choroby podstawowej, wieku pacjenta, chorób współistniejących oraz rodzaju przeszczepu (autologiczny czy allogeniczny).

Największe trudności podczas leczenia kondycjonującego obejmują toksyczność stosowanych leków, prowadzącą do poważnych powikłań, takich jak mucositis, zaburzenia funkcji wątroby (choroba wenookluzyjną wątroby), uszkodzenie nerek, płuc (zespół zarostowego zapalenia oskrzelików) czy serca. Krytycznym okresem jest faza pancytopenii po kondycjonowaniu, kiedy pacjent narażony jest na ciężkie infekcje. Wyzwaniem pozostaje również zbalansowanie intensywności leczenia – wystarczająco silnego, by zniszczyć chorobę, ale nie powodującego nadmiernej toksyczności, zwłaszcza u starszych pacjentów i osób z chorobami współistniejącymi.

W ostatnich latach rozwijają się schematy kondycjonowania o zredukowanej intensywności (RIC), które pozwalają na przeprowadzenie procedury u pacjentów niekwalifikujących się do standardowego leczenia mieloablacyjnego. Kluczowe znaczenie ma właściwe monitorowanie stężenia leków w surowicy (zwłaszcza busulfanu) oraz odpowiednie leczenie wspomagające, w tym profilaktyka przeciwinfekcyjna, przeciwwymiotna i przeciwkrwotoczna.