Działania niepożądane
Wildagliptyna

Działania niepożądane wildagliptyny

Wildagliptyna, jako inhibitor dipeptydylopeptydazy-4 (DPP-4) stosowany w leczeniu cukrzycy typu 2, charakteryzuje się określonym profilem bezpieczeństwa. Dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania wildagliptyny pochodzą z licznych badań klinicznych obejmujących tysiące pacjentów, a także z obserwacji po wprowadzeniu leku do obrotu. Większość danych pochodzi z badań kontrolowanych z udziałem od 3784 do 6197 pacjentów, którzy otrzymywali wildagliptynę w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi.^{1 2}

Ogólny profil bezpieczeństwa

Działania niepożądane wildagliptyny są w większości łagodne i przemijające, rzadko wymagające przerwania leczenia. Nie stwierdzono wyraźnej korelacji pomiędzy występowaniem działań niepożądanych a wiekiem pacjenta, jego pochodzeniem etnicznym, czasem trwania terapii czy wielkością dawki dobowej.^{3 4}

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych podczas stosowania wildagliptyny należą:

Działania występujące często (≥1/100 do <1/10):

• Zaburzenia układu nerwowego: zawroty głowy, ból głowy, drżenie⁵
• Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, zaparcia, biegunka, ból brzucha, choroba refluksowa przełyku⁶
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: nadmierne pocenie się, wysypka, świąd⁷
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: ból stawów, ból mięśni⁸
• Zaburzenia ogólne: astenia, obrzęk obwodowy⁹

Działania występujące niezbyt często (≥1/1000 do <1/100):

• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: hipoglikemia (w monoterapii)¹⁰
• Zaburzenia żołądka i jelit: wzdęcia¹¹
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: pokrzywka¹²
• Zaburzenia układu rozrodczego: zaburzenia erekcji¹³
• Badania diagnostyczne: nieprawidłowe wyniki prób czynnościowych wątroby, zwiększenie masy ciała¹⁴

Działania występujące rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000):

• Zaburzenia żołądka i jelit: zapalenie trzustki¹⁵

Szczególne zaburzenia wymagające uwagi

Zaburzenia funkcji wątroby

Zaburzenia czynności wątroby, w tym zapalenie wątroby, zgłaszano rzadko podczas stosowania wildagliptyny. W tych przypadkach objawy zazwyczaj były łagodne, przebiegały bezobjawowo, bez następstw klinicznych, a wyniki prób czynnościowych wątroby wracały do normy po zaprzestaniu leczenia.¹⁶

W kontrolowanych badaniach klinicznych częstość zwiększenia aktywności AlAT lub AspAT przekraczająca trzykrotnie górną granicę normy (GGN) wynosiła 0,2%, 0,3% i 0,2% odpowiednio dla wildagliptyny w dawce 50 mg raz na dobę, 50 mg dwa razy na dobę i dla leków porównywanych. Zwiększenie aktywności aminotransferaz było zazwyczaj bezobjawowe, niepostępujące i niezwiązane z cholestazą ani żółtaczką.¹⁷

Obrzęk naczynioruchowy

Podczas stosowania wildagliptyny obserwowano obrzęk naczynioruchowy z częstością podobną do grupy kontrolnej. Częściej zgłaszano przypadki obrzęku naczynioruchowego, gdy wildagliptynę stosowano w skojarzeniu z inhibitorem enzymu konwertującego angiotensynę (inhibitorem ACE). Większość zdarzeń miała charakter łagodny i ustępowała podczas kontynuacji leczenia wildagliptyną.^{18 19}

Hipoglikemia

Hipoglikemia występowała niezbyt często, gdy wildagliptynę (0,4%) stosowano w monoterapii. Nie zgłoszono ciężkich lub poważnych przypadków hipoglikemii. Częstość występowania hipoglikemii była różna w zależności od schematu leczenia:

• W monoterapii: 0,4% (wildagliptyna) vs 0,2% (placebo/lek porównawczy)²⁰
• W skojarzeniu z metforminą: 1% (wildagliptyna) vs 0,4% (placebo)²¹
• W skojarzeniu z sulfonylomocznikiem: 1,2% (wildagliptyna) vs 0,6% (placebo)²²
• W skojarzeniu z sulfonylomocznikiem i metforminą: 5,1% (wildagliptyna) vs 1,9% (placebo)²³
• W skojarzeniu z insuliną: 14% (wildagliptyna) vs 16% (placebo)²⁴

Zapalenie trzustki

Po zastosowaniu wildagliptyny zgłaszano ryzyko wystąpienia ostrego zapalenia trzustki. Przypadki te były rzadkie, ale należy mieć świadomość tego potencjalnego działania niepożądanego.^{25 26}

Działania niepożądane skórne

Poza często występującymi reakcjami skórnymi takimi jak wysypka, świąd czy nadmierne pocenie się, po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano również przypadki złuszczających i pęcherzowych zmian skórnych, w tym pemfigoidu pęcherzowego, a także zapalenia naczyń skóry. Częstość tych zdarzeń określa się jako nieznaną.²⁷

Działania niepożądane w połączeniu z innymi lekami

Wildagliptyna z metforminą

W przypadku stosowania wildagliptyny w skojarzeniu z metforminą, obserwowano następujące działania niepożądane, które występowały często (≥1/100 do <1/10):

• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: hipoglikemia²⁸
• Zaburzenia układu nerwowego: drżenie, ból głowy, zawroty głowy²⁹
• Zaburzenia żołądka i jelit: nudności³⁰

W kontrolowanych badaniach klinicznych, w których podawano 100 mg wildagliptyny na dobę w skojarzeniu z metforminą, nie zgłoszono żadnego przypadku przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych.³¹

Wildagliptyna z sulfonylomocznikiem

W skojarzeniu z sulfonylomocznikiem i metforminą najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były:

• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: hipoglikemia³²
• Zaburzenia układu nerwowego: zawroty głowy, drżenie³³
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: nadmierne pocenie się³⁴
• Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania: astenia³⁵

Wildagliptyna z insuliną

W skojarzeniu z insuliną (z metforminą lub bez niej) najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były:

• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: zmniejszenie stężenia glukozy we krwi³⁶
• Zaburzenia układu nerwowego: ból głowy, dreszcze³⁷
• Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, choroba refluksowa przełyku³⁸

Częstość występowania hipoglikemii była podobna w grupie otrzymującej wildagliptynę (14%) i placebo (16%). W grupie wildagliptyny dwóch pacjentów zgłosiło ciężkie zdarzenia hipoglikemii, a w grupie placebo sześciu.³⁹

Działania niepożądane zgłaszane po wprowadzeniu do obrotu

Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu zgłaszano również następujące działania niepożądane:

• Zaburzenia żołądka i jelit: zapalenie trzustki⁴⁰
• Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: zapalenie wątroby (ustępujące po zaprzestaniu stosowania produktu leczniczego), nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych (ustępujące po zaprzestaniu stosowania produktu leczniczego)⁴¹
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej: ból mięśni⁴²
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: pokrzywka, złuszczające i pęcherzowe zmiany skórne, w tym pemfigoid pęcherzowy⁴³

Tabela działań niepożądanych wildagliptyny

Poniższa tabela przedstawia zestawienie działań niepożądanych wildagliptyny, uporządkowanych według klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania.

⁴⁴

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Podczas stosowania wildagliptyny należy zwrócić szczególną uwagę na następujące potencjalne zagrożenia:

Ryzyko związane z hipoglikemią

Hipoglikemia może stanowić poważne zagrożenie, szczególnie u pacjentów stosujących wildagliptynę w skojarzeniu z sulfonylomocznikiem lub insuliną. W tych przypadkach częstość występowania hipoglikemii jest zdecydowanie wyższa. Ciężka hipoglikemia może prowadzić do zaburzeń świadomości, drgawek, a nawet stanowi zagrożenie życia pacjenta.^{45 46}

Ryzyko związane z zapaleniem wątroby

Zaburzenia czynności wątroby, w tym zapalenie wątroby, choć rzadkie, mogą stanowić poważne powikłanie terapii. Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem podwyższenia enzymów wątrobowych, a w przypadku ich wzrostu przekraczającego trzykrotnie górną granicę normy, należy rozważyć zaprzestanie leczenia. Większość przypadków zapalenia wątroby jest bezobjawowa i ustępuje po odstawieniu leku.⁴⁷

Ryzyko związane z zapaleniem trzustki

Ostre zapalenie trzustki to poważne powikłanie, które może wystąpić podczas stosowania wildagliptyny. Pacjenci powinni zostać poinformowani o charakterystycznych objawach ostrego zapalenia trzustki, takich jak uporczywy, silny ból brzucha. W przypadku podejrzenia zapalenia trzustki należy przerwać stosowanie wildagliptyny.⁴⁸

Ryzyko związane z obrzękiem naczynioruchowym

Obrzęk naczynioruchowy to działanie niepożądane, które może stanowić zagrożenie życia, zwłaszcza jeśli dotyczy dróg oddechowych. Szczególnie niebezpieczna jest sytuacja, gdy wildagliptyna jest stosowana w skojarzeniu z inhibitorem ACE, ponieważ wówczas obserwuje się zwiększoną częstość występowania tego powikłania. Pacjenci powinni zostać poinformowani o konieczności natychmiastowego zgłoszenia objawów obrzęku naczynioruchowego, takich jak nagły obrzęk twarzy, języka lub gardła, trudności w oddychaniu lub połykaniu.⁴⁹

Ryzyko związane ze zmianami skórnymi

Złuszczające i pęcherzowe zmiany skórne, w tym pemfigoid pęcherzowy, stanowią rzadkie, ale potencjalnie poważne działania niepożądane wildagliptyny. Mogą one prowadzić do bolesnych zmian skórnych wymagających leczenia dermatologicznego, a w ciężkich przypadkach hospitalizacji. Pacjenci powinni zgłaszać lekarzowi wszelkie nowe, postępujące zmiany skórne lub nasilenie istniejących zmian.⁵⁰

Podobnie zapalenie naczyń skóry może prowadzić do poważnych powikłań skórnych i należy je natychmiast zgłaszać lekarzowi.⁵¹

Monitorowanie działań niepożądanych

Większość działań niepożądanych związanych ze stosowaniem wildagliptyny ma łagodny i przemijający charakter, a ich częstość występowania jest stosunkowo niska. Niemniej jednak niektóre z nich, szczególnie hipoglikemia (w terapii skojarzonej), zapalenie wątroby, zapalenie trzustki czy obrzęk naczynioruchowy, mogą stwarzać poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta.^{52 53}

Konieczne jest regularne monitorowanie pacjentów przyjmujących wildagliptynę, szczególnie w okresie rozpoczynania leczenia oraz przy zmianie dawkowania lub wprowadzaniu terapii skojarzonej. Pacjenci powinni być również poinformowani o możliwych działaniach niepożądanych i instruowani, aby natychmiast zgłaszali lekarzowi wszelkie niepokojące objawy, zwłaszcza te mogące świadczyć o hipoglikemii, zapaleniu trzustki, zapaleniu wątroby czy obrzęku naczynioruchowym.⁵⁴