Dawkowanie i sposób podawania
Walproinian sodu

Dawkowanie walproinianu sodu – wprowadzenie

Walproinian sodu jest substancją stosowaną głównie w leczeniu padaczki i epizodów maniakalnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Dawkowanie tej substancji wymaga indywidualnego dostosowania w zależności od stanu klinicznego pacjenta, jego wieku, masy ciała oraz współwystępujących chorób. Właściwe dawkowanie walproinianu sodu ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia skuteczności terapeutycznej przy minimalizacji ryzyka działań niepożądanych.¹²

Postaci o przedłużonym uwalnianiu umożliwiają zredukowanie wahań stężenia substancji we krwi, co często przekłada się na lepszą tolerancję leczenia. Należy zaznaczyć, że skuteczne stężenie terapeutyczne walproinianu sodu w surowicy krwi wynosi zwykle od 40 do 100 mg/l (300-700 μmol/l).³⁴

Dawkowanie w padaczce

W leczeniu padaczki dawkowanie walproinianu sodu powinno być dostosowane indywidualnie przez specjalistę celem osiągnięcia stanu bez napadów padaczkowych przy zastosowaniu najmniejszej skutecznej dawki. Istotne jest monitorowanie stanu klinicznego pacjenta w okresie ustalania dawki.⁵⁶

Dawka początkowa w padaczce

Początkowa dawka dobowa w leczeniu padaczki wynosi zazwyczaj 5-15 mg/kg masy ciała. U pacjentów niestosujących wcześniej innych leków przeciwpadaczkowych, dawkę należy zwiększać stopniowo co 2-3 dni, aby osiągnąć optymalną dawkę w ciągu około tygodnia.⁷⁸

U pacjentów już stosujących inne leki przeciwpadaczkowe, walproinian sodu należy wprowadzać stopniowo, osiągając optymalną dawkę w ciągu 2 tygodni, a następnie należy stopniowo zmniejszać dawki pozostałych leków przeciwpadaczkowych.⁹¹⁰

Dawka podtrzymująca w padaczce

Zwykle podtrzymująca dawka dobowa wynosi 20-30 mg/kg masy ciała, z następującym zakresem dawkowania:

• Dorośli: 20-30 mg/kg masy ciała na dobę (zakres 9-35 mg/kg)¹¹¹²
• Dzieci i młodzież: 30 mg/kg masy ciała na dobę (zakres 15-60 mg/kg)¹³¹⁴

W przypadku nieuzyskania odpowiedniej kontroli napadów padaczkowych, dawkę leku można zwiększyć, jednak pacjentów przyjmujących dawki powyżej 50 mg/kg masy ciała na dobę należy dokładnie obserwować.¹⁵¹⁶

¹⁷

Optymalną dawkę podtrzymującą zwykle podaje się w 1 lub 2 dawkach podzielonych, najlepiej podczas posiłków.¹⁸ U niektórych pacjentów otrzymujących mniejsze dawki produkt leczniczy można podawać nawet w pojedynczej dawce dobowej pod warunkiem dobrej tolerancji takiego sposobu dawkowania.¹⁹

Zastosowanie postaci farmaceutycznej o przedłużonym uwalnianiu pozwala na podawanie produktu w jednej dawce dobowej lub 2 dawkach na dobę.²⁰²¹

Dawkowanie u dzieci

Walproinian sodu u niemowląt i dzieci do 1 roku życia należy podawać w 2 dawkach podzielonych podczas posiłków, natomiast u pacjentów powyżej 1 roku życia w 3 dawkach podzielonych.²²

Preparaty w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu mogą być stosowane u dzieci o masie ciała powyżej 17 kg, pod warunkiem możliwości połknięcia tabletki. Niektóre formy produktu nie są odpowiednie dla dzieci poniżej 6 lat ze względu na ryzyko zadławienia.²³

Granulat o przedłużonym uwalnianiu (np. Depakine Chronosphere) może być stosowany u wszystkich pacjentów, a zwłaszcza u dzieci (w przypadku możliwości połknięcia przez dziecko płynnego pożywienia), u dorosłych z trudnościami połykania oraz u pacjentów w podeszłym wieku.²⁴

Dawkowanie w epizodach maniakalnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej

Dawkowanie u dorosłych w chorobie afektywnej dwubiegunowej

W leczeniu epizodów maniakalnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej dawkę dobową powinien ustalić i indywidualnie dostosować lekarz prowadzący. Zalecana początkowa dawka dobowa wynosi 750 mg. W badaniach klinicznych uzyskano zadowalający profil bezpieczeństwa po zastosowaniu dawki początkowej wynoszącej 20 mg walproinianu sodu/kg masy ciała.²⁵²⁶

Postacie o przedłużonym uwalnianiu można podawać raz lub dwa razy dziennie. Dawkę należy zwiększać tak szybko, jak to możliwe, do uzyskania najmniejszej skutecznej dawki zapewniającej pożądany efekt kliniczny.²⁷²⁸

Średnia dawka dobowa wynosi zazwyczaj od 1000 do 2000 mg walproinianu sodu. Pacjenci otrzymujący dawki dobowe przekraczające 45 mg/kg masy ciała powinni pozostawać pod ścisłą obserwacją.²⁹³⁰

Kontynuację leczenia epizodów maniakalnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej należy dostosowywać indywidualnie, tak aby pacjent przyjmował najmniejszą skuteczną dawkę.³¹³²

Dawkowanie u dzieci i młodzieży w chorobie afektywnej dwubiegunowej

Nie ustalono skuteczności walproinianu sodu w leczeniu epizodów maniakalnych w chorobie afektywnej dwubiegunowej u pacjentów w wieku poniżej 18 lat.³³³⁴

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku farmakokinetyka walproinianu sodu może ulegać zmianie, jednak zazwyczaj nie ma to istotnego znaczenia klinicznego. Dawkowanie powinno być uzależnione od stopnia kontroli napadów drgawkowych.³⁵³⁶

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek może być konieczne zmniejszenie dawki leku, natomiast u pacjentów poddawanych hemodializie – zwiększenie dawki. Walproinian sodu podlega hemodializie. Dawkowanie należy zmodyfikować na podstawie obserwacji klinicznej pacjenta.³⁷³⁸

Dziewczęta i kobiety w wieku rozrodczym

Leczenie walproinianem sodu powinien rozpoczynać i nadzorować wyłącznie lekarz specjalizujący się w leczeniu padaczki lub choroby afektywnej dwubiegunowej. Walproinianu nie należy stosować u dziewcząt i kobiet w wieku rozrodczym, chyba że inne metody leczenia są nieskuteczne lub nie są tolerowane.³⁹⁴⁰

Walproinian jest przepisywany i wydawany zgodnie z warunkami programu zapobiegania ciąży podczas stosowania walproinianu. Podczas regularnych kontroli lekarskich należy każdorazowo starannie rozważyć korzyści i ryzyko prowadzonej terapii.⁴¹⁴²

Walproinian najlepiej przepisywać w monoterapii, w najmniejszej skutecznej dawce i, jeśli to możliwe, w postaci o przedłużonym uwalnianiu. Dawkę dobową należy podzielić na co najmniej dwie dawki pojedyncze.⁴³⁴⁴

Mężczyźni

Zaleca się, aby stosowanie walproinianu sodu było rozpoczynane i nadzorowane przez specjalistę doświadczonego w leczeniu padaczki lub choroby afektywnej dwubiegunowej.⁴⁵⁴⁶

Sposób podawania

Tabletki o przedłużonym uwalnianiu

Tabletki o przedłużonym uwalnianiu (lub w razie potrzeby ich połówki) należy popijać szklanką zwykłej wody (nie należy stosować napojów gazowanych) i połykać bez rozgryzania. Jeśli na początku lub w trakcie leczenia wystąpią objawy podrażnienia przewodu pokarmowego, tabletki należy przyjmować podczas lub po posiłku.⁴⁷

Granulat o przedłużonym uwalnianiu

Granulat o przedłużonym uwalnianiu (np. Depakine Chronosphere) podaje się doustnie. Produkt nie ma smaku i należy go podawać wsypując do pokarmów papkowatych (jogurt, mus owocowy, twarożek itp.) lub napojów (soki owocowe) chłodnych lub przechowywanych w temperaturze pokojowej.⁴⁸

Produktu nie należy podawać z ciepłymi ani gorącymi pokarmami czy napojami (zupa, kawa, herbata itd.). W razie potrzeby, zawartość saszetki można także podać bezpośrednio do jamy ustnej, a następnie należy przepłukać usta niewielką ilością chłodnego napoju.⁴⁹

Granulat nie może być podawany w butelce do karmienia smoczkiem, ponieważ mikrogranulki mogą zatykać otwór smoczka. W przypadku podawania z płynami, zaleca się przepłukać szklankę niewielką ilością wody i wypić, ponieważ mikrogranulki mogą pozostawać przyklejone do ścianek szklanki.⁵⁰

Przygotowany do podania lek musi być zażyty natychmiast, nie należy go żuć. Nie należy zostawiać leku do późniejszego zażycia.⁵¹

Syrop

Syrop zawierający walproinian sodu (np. Depakine syrop) podawany jest za pomocą strzykawki z zaznaczoną podziałką, która dołączona jest do opakowania. Strzykawki nie należy stosować do podawania innych leków, ponieważ zaznaczona podziałka jest ściśle określona dla danego preparatu.⁵²

W celu podania leku przy użyciu strzykawki należy:

• upewnić się, że tłok strzykawki jest wciśnięty do oporu a następnie zanurzyć strzykawkę w butelce
• pociągnąć tłok w górę i nabrać do strzykawki przepisaną dawkę leku
• umieścić koniec strzykawki w ustach pacjenta i nacisnąć tłok powoli i delikatnie, podając całą przepisaną dawkę leku
• po podaniu syropu strzykawkę należy przepłukać 2 lub 3 razy wodą⁵³

Monitorowanie stężenia leku

Nie ustalono ścisłego związku pomiędzy dawką dobową, stężeniem walproinianu sodu w surowicy i skutecznością terapeutyczną. Podstawą ustalenia optymalnego dawkowania leku powinna być skuteczność kliniczna. Oznaczenie stężenia walproinianu w osoczu ma znaczenie pomocnicze, szczególnie w przypadku niedostatecznej kontroli napadów padaczkowych lub podejrzenia wystąpienia działań niepożądanych.⁵⁴⁵⁵

Podczas stosowania dawek dobowych walproinianu sodu 35 mg/kg masy ciała lub większych zaleca się kontrolowanie stężenia leku w osoczu.⁵⁶

Skuteczne stężenie terapeutyczne walproinianu sodu w surowicy krwi wynosi zwykle od 40 do 100 mg/l (300-700 μmol/l), choć mogą występować korzystne efekty leczenia przy mniejszych lub większych stężeniach, zwłaszcza u dzieci.⁵⁷⁵⁸