Interakcje
Toksoid błoniczy

Toksoid błoniczy, stosowany jako składnik aktywny w wielu szczepionkach inaktywowanych, wykazuje brak istotnych klinicznie interakcji przy jednoczesnym podawaniu z szerokim spektrum innych szczepionek, w tym przeciw grypie (inaktywowanej), WZW typu B, poliomyelitis, HPV, MMR, ospie wietrznej oraz Haemophilus influenzae typu b. Szczepionki takie jak Boostrix i Tetraxim mogą być podawane jednocześnie z innymi preparatami, np. skoniugowanymi szczepionkami przeciw meningokokom grup A, C, W-135, Y, czy bezadiuwantowymi szczepionkami przeciw grypie sezonowej, bez istotnej interferencji immunologicznej. Warto jednak zwrócić uwagę na obserwowane niższe średnie geometryczne stężenia (GMCs) przeciwko niektórym antygenom krztuśca oraz anty-HPV, których kliniczne znaczenie pozostaje nie do końca poznane. Szczepionka DTP podawana jednocześnie ze skoniugowaną szczepionką przeciw pneumokokom wiąże się ze zwiększoną częstością reakcji gorączkowych, co wymaga profilaktycznego stosowania leków przeciwgorączkowych.

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Toksoid błoniczy, jako składnik aktywny wielu szczepionek, wchodzi w różnorodne interakcje z innymi produktami leczniczymi oraz innymi rodzajami substancji. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę tych interakcji na podstawie danych z charakterystyk produktów leczniczych zawierających tę substancję.1

Interakcje z innymi szczepionkami

Szczepionki zawierające toksoid błoniczy mogą być podawane jednocześnie z wieloma innymi szczepionkami. Badania kliniczne potwierdzają brak istotnych klinicznie interakcji przy jednoczesnym podawaniu z następującymi preparatami:2

  • Szczepionki przeciw grypie (inaktywowane)
  • Szczepionki przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B
  • Szczepionki przeciw poliomyelitis (inaktywowane lub doustne)
  • Szczepionki przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV)
  • Szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR)
  • Szczepionki przeciw ospie wietrznej
  • Szczepionki przeciw zakażeniom wywołanym przez Haemophilus influenzae typ b

3

W przypadku szczepionki Boostrix, badania kliniczne potwierdziły brak istotnych klinicznie interferencji przy jednoczesnym podawaniu ze szczepionką przeciw HPV oraz ze szczepionkami skoniugowanymi przeciw meningokokom grup A, C, W-135 i Y. Obserwowano jedynie niższe średnie geometryczne stężenia (GMCs) dla antygenów krztuśca, jednak dane nie wskazują na istnienie istotnej klinicznie interferencji.4

Szczepionka Boostrix może być również podawana jednocześnie z inaktywowanymi, bezadiuwantowymi szczepionkami przeciw grypie sezonowej oraz z nieżywą szczepionką przeciw półpaścowi, co potwierdzają badania kliniczne.5

Tetraxim może być podawany jednocześnie lub łączony ze szczepionką przeciw Haemophilus influenzae typ b, skoniugowaną (Act-HIB), a także jednocześnie ze szczepionkami przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR), ospie wietrznej oraz ze szczepionką przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.6

Zasady jednoczesnego podawania

Przy jednoczesnym podawaniu szczepionek zawierających toksoid błoniczy z innymi produktami leczniczymi należy przestrzegać następujących zasad:7

  • Różne szczepionki i immunoglobuliny podawane w tym samym czasie powinny być wstrzykiwane w różne miejsca ciała
  • Należy używać oddzielnych strzykawek i igieł dla każdego produktu
  • Jednoczesne podawanie szczepionek musi być wykonane w różne kończyny

8

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

U pacjentów otrzymujących leki immunosupresyjne może nie pojawić się prawidłowa odpowiedź immunologiczna na toksoid błoniczy. Jest to szczególnie istotne przy planowaniu szczepień u osób z obniżoną odpornością.9 10

Interakcje z immunoglobulinami

Szczepionki zawierające toksoid błoniczy mogą być podawane jednocześnie z immunoglobulinami, jeżeli zaistnieje taka konieczność. W przypadku szczepionki Tdap Szczepionka możliwe jest podanie immunoglobuliny przeciwtężcowej jednocześnie ze szczepionką.11

Interakcje z alkoholem

W dostępnych charakterystykach produktów leczniczych zawierających toksoid błoniczy nie ma bezpośrednich informacji dotyczących interakcji z alkoholem. Jednak należy wziąć pod uwagę, że alkohol może wpływać na układ odpornościowy, co teoretycznie mogłoby obniżyć odpowiedź immunologiczną organizmu na szczepionkę. Ponadto alkohol może nasilać działania niepożądane szczepionek, takie jak gorączka czy bóle głowy.

Zaleca się więc, aby pacjenci unikali spożywania alkoholu bezpośrednio przed i po szczepieniu preparatami zawierającymi toksoid błoniczy, szczególnie w przypadku osób, u których wcześniej występowały nasilone reakcje poszczepienne.

Specjalne przypadki interakcji

W przypadku szczepionki DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana odnotowano zwiększoną częstość występowania reakcji gorączkowych, gdy jest ona podawana jednocześnie ze skoniugowaną szczepionką przeciw pneumokokom. W takim przypadku zaleca się profilaktyczne stosowanie leków przeciwgorączkowych.12

W przypadku jednoczesnego podawania szczepionki Adacel Polio ze szczepionką przeciw HPV, zaobserwowano tendencję do niższych średnich geometrycznych mian przeciwciał anty-HPV w grupie towarzyszącej. Znaczenie kliniczne tej obserwacji nie jest jednak znane.13

Szczepionka Pentaxim może wpływać na wyniki badań laboratoryjnych. Po szczepieniu polisacharyd otoczkowy Hib jest wydalany z moczem, dlatego w ciągu 1-2 tygodni mogą być obserwowane dodatnie wyniki badania moczu w kierunku zakażenia Hib. W tym czasie należy wykonać inne badania w celu potwierdzenia zakażenia Hib.14

Ogólne zalecenia dotyczące interakcji

Szczepionki zawierające toksoid błoniczy są szczepionkami inaktywowanymi i zgodnie z powszechnie przyjętymi wytycznymi w sprawie szczepień mogą być podawane jednocześnie z innymi szczepionkami lub immunoglobulinami wstrzykiwanymi w inne miejsce ciała.15

Dla większości szczepionek zawierających toksoid błoniczy, nie przeprowadzono kompleksowych badań interakcji z innymi szczepionkami, produktami biologicznymi lub lekami. Jednakże, zgodnie z powszechnie przyjętymi wytycznymi dotyczącymi szczepień, teoretycznie nie ma powodów, aby szczepionki zawierające toksoid błoniczy, jako szczepionki inaktywowane, nie mogły być podawane jednocześnie z innymi szczepionkami lub immunoglobulinami, ale w różne miejsca ciała.16

Tabela interakcji toksoidu błoniczego z innymi produktami leczniczymi

Produkt leczniczy/substancja Rodzaj interakcji Poziom istotności Zalecenia
Szczepionki przeciw grypie (inaktywowane) Brak istotnych klinicznie interakcji Niski Można podawać jednocześnie w różne miejsca ciała
Szczepionki przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B Brak istotnych klinicznie interakcji Niski Można podawać jednocześnie w różne miejsca ciała
Szczepionki przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Możliwa tendencja do niższych średnich mian przeciwciał anty-HPV Niski do umiarkowanego Można podawać jednocześnie, kliniczne znaczenie niższych mian przeciwciał nie jest znane
Szczepionki przeciw meningokokom grup A, C, W-135, Y (MenACWY) Niższe średnie geometryczne stężenia (GMCs) dla niektórych antygenów krztuśca Niski Brak wpływu na odpowiedź immunologiczną na antygeny tężca, błonicy oraz antygeny meningokokowe
Szczepionki przeciw półpaścowi (nieżywe) Niższe GMC dla antygenu pertaktyny Niski Brak istotnej klinicznie interferencji
Skoniugowane szczepionki przeciw pneumokokom Zwiększona częstość występowania reakcji gorączkowych Umiarkowany Zaleca się profilaktyczne stosowanie leków przeciwgorączkowych
Leki immunosupresyjne Obniżona odpowiedź immunologiczna na szczepienie Wysoki Możliwy brak prawidłowej odpowiedzi immunologicznej, rozważyć indywidualnie korzyści i ryzyko
Immunoglobuliny Brak istotnych klinicznie interakcji Niski Można podawać jednocześnie, wstrzykiwać w inne miejsce ciała
Alkohol Teoretyczny wpływ na układ immunologiczny, możliwe nasilenie działań niepożądanych Niski Zaleca się unikanie spożywania alkoholu bezpośrednio przed i po szczepieniu
Szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) Brak istotnych klinicznie interakcji Niski Można podawać jednocześnie w różne miejsca ciała
Szczepionki przeciw ospie wietrznej Brak istotnych klinicznie interakcji Niski Można podawać jednocześnie w różne miejsca ciała
Szczepionki przeciw Haemophilus influenzae typ b Brak istotnych klinicznie interakcji Niski Można podawać jednocześnie lub łączyć w jednym preparacie

Poziomy istotności interakcji zdefiniowane są następująco:

  • Niski: interakcja nie wymaga specjalnego postępowania
  • Umiarkowany: interakcja wymaga monitorowania lub dodatkowych środków ostrożności
  • Wysoki: interakcja istotna klinicznie, może wymagać dostosowania dawkowania lub unikania jednoczesnego stosowania
  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl