Właściwości farmakokinetyczne
Toksoid błoniczy

Właściwości farmakokinetyczne toksoidu błoniczego

Toksoid błoniczy stanowi kluczowy składnik nowoczesnych szczepionek przeciw błonicy, występując w różnych produktach leczniczych w zróżnicowanych dawkach. W szczepionkach przeznaczonych dla dorosłych i młodzieży zawartość toksoidu błoniczego wynosi zazwyczaj nie mniej niż 2 jednostki międzynarodowe (j.m.), podczas gdy w preparatach przeznaczonych dla dzieci wartość ta jest znacznie wyższa – nie mniej niż 30 j.m.¹²

Brak wymogów oceny farmakokinetyki

Charakterystyka farmakokinetyczna toksoidu błoniczego, podobnie jak innych komponentów szczepionek, nie podlega standardowej ocenie farmakokinetycznej. W charakterystykach produktów leczniczych zawierających toksoid błoniczy, takich jak Adacel, Boostrix, Infanrix-IPV czy Tetraxim, znajduje się jednoznaczna informacja, że ocena właściwości farmakokinetycznych nie jest wymagana dla szczepionek.³⁴⁵⁶

Podobne stwierdzenia można znaleźć w dokumentacji preparatów Infanrix-IPV, Tdap Szczepionka oraz innych preparatów zawierających toksoid błoniczy.⁷⁸

W przypadku niektórych produktów, jak Clodivac, d-Szczepionka błonicza adsorbowana, DT-Szczepionka błoniczo-tężcowa adsorbowana, DTP-Szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa adsorbowana oraz Dultavax, w punkcie dotyczącym właściwości farmakokinetycznych znajduje się adnotacja „Nie dotyczy”.^910111213

Forma i sposób podania a farmakokinetyka

Toksoid błoniczy występuje w postaci zawiesiny do wstrzykiwań, najczęściej w ampułko-strzykawkach. Preparaty zawierające toksoid błoniczy są mętną, białą lub białawą zawiesiną, co jest charakterystyczne dla szczepionek adsorbowanych na związkach glinu.¹⁴¹⁵

Adsorbcja na solach glinu

Kluczowym aspektem wpływającym na właściwości toksoidu błoniczego jest jego adsorbcja na solach glinu. We wszystkich analizowanych produktach toksoid błoniczy jest adsorbowany na:

• wodorotlenku glinu, uwodnionym¹⁶¹⁷
• fosforanie glinu¹⁸
• lub kombinacji obu powyższych¹⁹

Zawartość aluminium (Al³⁺) w poszczególnych produktach jest zróżnicowana i wynosi od 0,2 mg do 0,7 mg na dawkę.²⁰²¹

Proces produkcji i potencjalne zanieczyszczenia

Toksoid błoniczy jest uzyskiwany z hodowli Corynebacterium diphtheriae, a następnie oczyszczany i poddawany detoksykacji. W procesie wytwarzania szczepionek zawierających toksoid błoniczy stosowane są substancje pomocnicze, które mogą występować w produkcie końcowym w ilościach śladowych.²²

Szczepionki mogą zawierać śladowe ilości następujących substancji używanych w procesie produkcji:

• formaldehyd²³²⁴
• glutaraldehyd²⁵²⁶
• antybiotyki (neomycyna, streptomycyna, polimyksyna B)²⁷²⁸
• albumina surowicy bydlęcej²⁹

Jednostki miary i standaryzacja

Zawartość toksoidu błoniczego w szczepionkach wyrażana jest w jednostkach międzynarodowych (j.m.) i/lub w jednostkach flokulacji (Lf). W preparatach dla dorosłych i młodzieży zawartość toksoidu błoniczego wynosi zazwyczaj nie mniej niż 2 j.m. (np. Adacel, Boostrix), natomiast w szczepionkach przeznaczonych dla dzieci jest znacznie większa – nie mniej niż 30 j.m. (np. DT-Szczepionka błoniczo-tężcowa adsorbowana).³⁰³¹

W niektórych produktach podawana jest dodatkowa informacja dotycząca standaryzacji zawartości toksoidu błoniczego, np. „dolna granica przedziału ufności (p = 0,95) i nie mniej niż 30 j.m. jako średnia wartość” lub „lub ekwiwalent aktywności określony za pomocą oceny immunogenności”.³²

Szczepionki złożone zawierające toksoid błoniczy

Toksoid błoniczy jest składnikiem wielu szczepionek złożonych, gdzie występuje w połączeniu z innymi antygenami, takimi jak:

• toksoid tężcowy (np. Clodivac, DT-Szczepionka błoniczo-tężcowa adsorbowana)³³
• toksoid tężcowy i antygeny krztuśca (np. Adacel, Boostrix, Tdap Szczepionka)³⁴
• toksoid tężcowy, antygeny krztuśca i inaktywowane wirusy polio (np. Adacel Polio, Boostrix Polio, Infanrix-IPV, Tetraxim)³⁵
• toksoid tężcowy i inaktywowane wirusy polio (Dultavax)³⁶
• toksoid tężcowy, antygeny krztuśca, inaktywowane wirusy polio i antygeny Haemophilus influenzae typ b (Pentaxim)³⁷

Substancje pomocnicze o znaczeniu klinicznym

W szczepionkach zawierających toksoid błoniczy mogą występować substancje pomocnicze o potencjalnym znaczeniu klinicznym, takie jak fenyloalanina, która obecna jest m.in. w szczepionkach Boostrix Polio, Dultavax, Pentaxim i Tetraxim.<sup data-drug="Boostrix Polio" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Substancje pomocnicze o znanym działaniu: Szczepionka zawiera 38³⁹⁴⁰⁴¹

Zawartość fenyloalaniny waha się od 0,0298 mikrograma (Boostrix Polio) do 12,5 mikrograma (Pentaxim, Tetraxim) na dawkę. W niektórych szczepionkach występuje również kwas para-aminobenzoesowy w ilości mniejszej niż 0,07 nanograma na dawkę (Boostrix Polio, Infanrix-IPV).<sup data-drug="Boostrix Polio" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Substancje pomocnicze o znanym działaniu: Szczepionka zawiera 42<sup data-drug="Infanrix-IPV" data-section="Nazwa produktu leczniczego, skład jakościowy i ilościowy, postać farmaceutyczna" title="Substancje pomocnicze o znanym działaniu: Szczepionka zawiera 43