Właściwości farmakokinetyczne
Sodu cytrynian

Właściwości farmakokinetyczne sodu cytrynianu

Sodu cytrynian jest związkiem powszechnie stosowanym w medycynie jako substancja czynna o różnorodnych zastosowaniach. Jego właściwości farmakokinetyczne są istotne z punktu widzenia klinicznego, gdyż determinują jego zachowanie w organizmie pacjenta po podaniu. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych sodu cytrynianu w oparciu o dane z charakterystyk produktów leczniczych zawierających tę substancję.¹

Wchłanianie i dystrybucja sodu cytrynianu

Wchłanianie i dystrybucja sodu cytrynianu są ściśle uzależnione od stanu klinicznego pacjenta, jego stanu metabolicznego oraz resztkowej funkcji nerek.^{2 3} W przypadku podania doodbytniczego, jak ma to miejsce w produkcie Microlax, brak jest badań opisujących szczegółowo wchłanianie sodu cytrynianu tą drogą u ludzi.⁴

Cytrynian pozakomórkowy może być transportowany z krwi przez błonę cytoplazmatyczną do wnętrza komórek za pomocą specjalnej grupy białek transportowych – przezbłonowych transporterów cytrynianu (ang. plasma membrane citrate transporters, PMCT), a następnie metabolizowany w różnych narządach i tkankach.⁵

Również w przypadku dystrybucji sodu cytrynianu podawanego doodbytniczo brak jest szczegółowych badań u ludzi.⁶

Metabolizm sodu cytrynianu

Cytrynian jest naturalnym metabolitem występującym w organizmie człowieka i stanowi substancję pośrednią w centralnym szlaku metabolicznym znanym jako cykl Krebsa (cykl kwasu cytrynowego).^{7 8} Ten fizjologiczny szlak w połączeniu z łańcuchem oddechowym pozwala na przetwarzanie przez organizm dużych ilości cytrynianu, dopóki jego stężenie jest utrzymywane na odpowiednim poziomie.^{9 10}

Mechanizm metabolizmu cytrynianu zachodzi w mitochondriach komórkowych, dlatego wszystkie komórki zawierające te organella komórkowe mają zdolność metabolizowania cytrynianu.^{11 12} Szczególnie wysoką zdolność tworzenia i eliminacji cytrynianu wykazują tkanki bogate w mitochondria, takie jak:^{13 14}

• wątroba
• mięśnie szkieletowe
• nerki

^{15 16}

Cytrynian jest szybko metabolizowany, przede wszystkim w wątrobie, ale może być także przetwarzany w innych narządach i tkankach.^{17 18} Dla produktu Microlax, który zawiera sodu cytrynian podawany doodbytniczo, brak jest szczegółowych badań opisujących jego metabolizm u ludzi.¹⁹

Eliminacja sodu cytrynianu

Eliminacja sodu cytrynianu z organizmu odbywa się różnymi drogami, w zależności od sposobu podania i stanu klinicznego pacjenta. W przypadku dożylnego podania produktu leczniczego Optilyte, wydalanie jonów sodu zachodzi głównie przez nerki (ok. 95%).²⁰

Podczas stosowania terapii nerkozastępczych, takich jak ciągła terapia nerkozastępcza (CRRT) z użyciem produktu Cifoban, znaczna część cytrynianu jest usuwana z płynem wypływającym (efluentem). Ilość cytrynianu podawanego w infuzji ogólnoustrojowo jest metabolizowana w większości komórek somatycznych.²¹

Nadmiar cytrynianu krążącego we krwi jest zwykle wydalany przez nerki.²² Natomiast w przypadku podania doodbytniczego, jak w produkcie Microlax, sodu cytrynian jest wydalany głównie z kałem i charakteryzuje się jedynie ograniczonym wchłanianiem ogólnoustrojowym.²³

Szczególne właściwości farmakokinetyczne w zależności od drogi podania

Podanie doodbytnicze

W przypadku produktu Microlax, który zawiera sodu cytrynian i jest podawany doodbytniczo, czas działania leku wynosi od 5 do 20 minut.²⁴ Przypuszcza się, że substancje aktywne, w tym sodu cytrynian, charakteryzują się jedynie ograniczonym wchłanianiem ogólnoustrojowym i są wydalane głównie z kałem.²⁵

Podanie pozaustrojowe

W przypadku produktów stosowanych w terapiach nerkozastępczych (Cifoban, Regiocit), sodu cytrynian ma specyficzną farmakokinetykę związaną z pozaustrojowym obiegiem krwi. Znaczna część cytrynianu jest usuwana z płynem wypływającym (efluentem), natomiast cytrynian, który przedostaje się do krążenia ogólnoustrojowego, jest metabolizowany w większości komórek somatycznych.²⁶