Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Sodu cytrynian

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania sodu cytrynianu

Sodu cytrynian jest substancją aktywną wykorzystywaną w wielu produktach leczniczych, w tym w preparatach do hemofiltracji, roztworach do infuzji oraz innych formach leczniczych. Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji opierają się głównie na badaniach toksykologicznych na zwierzętach.¹

Badania toksykologiczne

W badaniach przedklinicznych sodu cytrynian generalnie charakteryzował się niskim profilem toksyczności. Badania toksykologiczne po podaniu wielokrotnym wykazały brak istotnych działań niepożądanych przy stosowaniu dawek nawet do 1500 mg/kg/dobę.²

Przeprowadzono również farmakologiczne badania bezpieczeństwa z zastosowaniem dożylnego podania roztworu cytrynianu (kwas cytrynowy i sodu cytrynian w stosunku molowym 1:5,25) w dawce 1,33 mmol/kg/h. W badaniach tych zaobserwowano spadek ciśnienia tętniczego oraz wydłużenie odstępu QT. Efekty te wynikały ze zmniejszenia stężenia jonów Ca²⁺ we krwi wskutek chelatującego działania cytrynianu. Warto zaznaczyć, że tolerowana dawka cytrynianu podawana drogą dożylną u przytomnych psów wynosi 0,33 mmol/kg/h.³ W kontekście klinicznego stosowania produktów zawierających sodu cytrynian, chelatacja jonów Ca²⁺ we krwi nie jest uważana za istotne ryzyko dla pacjentów, przy zachowaniu zalecanych dawek i sposobów podania.⁴

Badania genotoksyczności i kancerogenności

Dostępne dane przedkliniczne wskazują, że sodu cytrynian nie wykazuje potencjału genotoksycznego w badaniach in vitro oraz in vivo.⁵ Dodatkowo, długoterminowe badania na szczurach nie wykazały działania rakotwórczego tej substancji.⁶

Wpływ na rozrodczość i rozwój

W badaniach przedklinicznych oceniano również wpływ sodu cytrynianu na funkcje rozrodcze oraz rozwój potomstwa. Badania na szczurach wykazały, że substancja ta nie wywiera toksycznego wpływu na rozród przy podawaniu drogą doustną.⁷

Co więcej, nie wykazano toksycznego wpływu sodu cytrynianu na rozwój potomstwa u szczurów.⁸ Badania te potwierdzają bezpieczeństwo stosowania tej substancji w kontekście potencjalnego wpływu na płodność oraz rozwój prenatalny i postnatalny.

Dane przedkliniczne preparatów zawierających sodu cytrynian

Warto zauważyć, że dla niektórych produktów leczniczych zawierających sodu cytrynian (takich jak Cifoban, Regiocit) producenci deklarują brak istotnych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa tej substancji, które byłyby ważne dla lekarza przepisującego lek.^{9 10}

W przypadku preparatu Optilyte, który zawiera sodu cytrynian dwuwodny w dawce 0,90 g/1000 ml roztworu, producent wskazuje, że nie należy spodziewać się działań toksycznych, o ile dawkowanie mieści się w granicach fizjologicznych zdolności regulacyjnych organizmu.¹¹

Natomiast dla preparatu Microlax, zawierającego sodu cytrynian w stężeniu 0,45 g/5 ml roztworu doodbytniczego, przeprowadzono szersze badania przedkliniczne. Wykazały one m.in. nieznaczne działanie toksyczne u psów w przypadku wielokrotnego podawania doodbytniczego pod kontrolą kliniczną.¹²

Wnioski z badań przedklinicznych

Podsumowując dostępne dane przedkliniczne, sodu cytrynian ogólnie charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa. Substancja wykazuje niską toksyczność po podaniu wielokrotnym, brak działania genotoksycznego i rakotwórczego oraz nie wywiera negatywnego wpływu na rozród i rozwój potomstwa w badaniach na zwierzętach.¹³

Należy jednak pamiętać o potencjalnym działaniu chelatującym cytrynianu względem jonów wapnia, co może prowadzić do zaburzeń elektrofizjologicznych przy podawaniu wysokich dawek drogą dożylną. Jednakże w dawkach terapeutycznych stosowanych w praktyce klinicznej, ryzyko to jest uznawane za nieistotne.¹⁴